1. Vitamin B6 ảnh hưởng thế nào đến tâm trạng và lo âu?
Vitamin B6 là vitamin tan trong nước, đóng vai trò đồng yếu tố (coenzyme) cho hơn 100 phản ứng enzyme trong cơ thể. Dưỡng chất này tham gia vào nhiều quá trình sinh học quan trọng như chuyển hóa acid amin, tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh, tạo hồng cầu và hỗ trợ chức năng miễn dịch.
Vitamin B6 tồn tại dưới nhiều dạng, trong đó pyridoxine là dạng phổ biến trong thực phẩm nguồn gốc thực vật và các sản phẩm bổ sung, còn pyridoxal 5'-phosphate (PLP) là dạng hoạt động sinh học chính trong cơ thể. Do cơ thể không thể tự tổng hợp vitamin B6, nhu cầu hằng ngày cần được đáp ứng chủ yếu thông qua chế độ ăn uống; việc bổ sung bằng chế phẩm chỉ nên thực hiện khi khẩu phần không đáp ứng đủ nhu cầu hoặc theo chỉ định của nhân viên y tế.
Một trong những vai trò quan trọng của vitamin B6 là tham gia tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine và gamma-aminobutyric acid (GABA). Các chất này góp phần điều hòa tâm trạng, giấc ngủ, khả năng tập trung và phản ứng của cơ thể trước căng thẳng.
Thực phẩm giàu vitamin B6.
Trong đó, GABA là chất dẫn truyền thần kinh có tác dụng ức chế, giúp điều hòa hoạt động của các tế bào thần kinh, hạn chế tình trạng kích thích quá mức và góp phần tạo cảm giác thư giãn. Vì vitamin B6 tham gia vào quá trình tổng hợp GABA, thiếu hụt vitamin này có thể làm giảm sản xuất GABA và ảnh hưởng đến chức năng thần kinh. Tuy nhiên, ở người có chế độ ăn đầy đủ và không thiếu vitamin B6, việc bổ sung thêm chưa được chứng minh có tác dụng cải thiện lo âu hoặc sức khỏe tinh thần một cách rõ rệt.
Một số nghiên cứu cho thấy bổ sung vitamin B6 liều cao có thể giúp giảm triệu chứng lo âu nhẹ ở một số người, có thể thông qua việc hỗ trợ tổng hợp GABA – chất dẫn truyền thần kinh có vai trò điều hòa hoạt động của hệ thần kinh. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay còn hạn chế và chưa đủ để khẳng định hiệu quả lâu dài.
Các chuyên gia nhấn mạnh, vitamin B6 không phải là thuốc điều trị rối loạn lo âu và không nên sử dụng để thay thế các phương pháp điều trị đã được chứng minh. Những trường hợp lo âu kéo dài, nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt cần được thăm khám và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý.
2. Những ai dễ thiếu vitamin B6?
Thiếu vitamin B6 không quá phổ biến ở người khỏe mạnh nhưng nguy cơ có thể tăng ở một số trường hợp: Người ăn uống thiếu cân bằng, người lớn tuổi, người nghiện rượu, người mắc bệnh thận hoặc gan, phụ nữ mang thai, người dùng một số loại thuốc kéo dài.
Khi thiếu vitamin B6, cơ thể có thể xuất hiện các triệu chứng: Mệt mỏi, dễ cáu gắt, khó tập trung, mất ngủ, tê bì tay chân, khô môi hoặc viêm da.
3. Cách bổ sung vitamin B6
Cách an toàn và hiệu quả nhất để đáp ứng nhu cầu vitamin B6 là thông qua chế độ ăn uống. Nguồn thực phẩm giàu vitamin B6 gồm cá hồi, cá ngừ, thịt gia cầm, gan động vật, trứng, chuối, khoai tây, bơ, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Với đa số người khỏe mạnh, chế độ ăn đa dạng thường đã cung cấp đủ lượng vitamin B6 cần thiết.
Trong trường hợp thiếu hụt vitamin B6 hoặc có nguy cơ thiếu hụt, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung bằng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung với liều lượng và thời gian phù hợp.
Vitamin B6 có vai trò quan trọng đối với hoạt động của hệ thần kinh và tham gia tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh. Ở người thiếu hụt vitamin B6, việc bổ sung có thể giúp cải thiện một số triệu chứng liên quan đến chức năng thần kinh. Tuy nhiên, vitamin B6 không phải là thuốc điều trị rối loạn lo âu và không thể thay thế các phương pháp điều trị chuyên khoa.
Mặc dù là vitamin thiết yếu, việc tự ý bổ sung vitamin B6 liều cao trong thời gian dài vẫn có thể gây tác dụng không mong muốn, đặc biệt là bệnh lý thần kinh ngoại biên, với các biểu hiện như tê bì, giảm cảm giác, châm chích hoặc mất phối hợp vận động.
Lo âu là tình trạng có nhiều nguyên nhân và cần được đánh giá toàn diện. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào vitamin hoặc thực phẩm bổ sung để cải thiện triệu chứng. Duy trì chế độ ăn cân đối, ngủ đủ giấc, tập luyện thường xuyên, kiểm soát căng thẳng và thăm khám khi các triệu chứng lo âu kéo dài hoặc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống vẫn là những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe tinh thần.
Mời độc giả xem thêm:
