Sinh thời, thầy Võ Văn Chi được biết đến rộng rãi với vai trò là tác giả của "Từ điển cây thuốc Việt Nam" – một công trình khoa học đồ sộ, có giá trị nền tảng đối với nghiên cứu, giảng dạy và thực hành dược liệu trong nước.
Ít ai biết rằng, người đứng sau những trang sách ấy lại là một con người dành trọn cả đời cho cây cỏ Việt Nam – lặng lẽ đi rừng, lặng lẽ ghi chép, lặng lẽ để lại một kho tri thức đồ sộ cho hậu thế.
Tiến sĩ, thầy thuốc Võ Văn Chi còn là tác giả của công trình "Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam". Ảnh: Gia đình cung cấp.
Cuốn sách không chỉ hệ thống hóa hàng nghìn loài cây thuốc bản địa, mà còn là kết tinh của cả cuộc đời miệt mài điền dã, khảo cứu, đối chiếu và chắt lọc tri thức dân gian với khoa học hiện đại.
Đối với nhiều thế hệ lương y, bác sĩ và sinh viên, đây là "cuốn sách gối đầu giường", là kim chỉ nam để hiểu đúng – dùng đúng – trân trọng đúng giá trị của cây thuốc Việt. Hơn cả một nhà khoa học, thầy Võ Văn Chi là một người thầy đúng nghĩa. Thầy truyền dạy không chỉ kiến thức, mà còn là đạo làm thuốc: lấy con người làm trung tâm, lấy sự cẩn trọng và lòng nhân ái làm chuẩn mực. Ở thầy, người ta thấy rõ sự dung dị của một trí thức lớn – âm thầm làm việc, lặng lẽ cống hiến, không phô trương danh vị, không chạy theo hào quang.
Thầy thuốc Võ Văn Chi và 2 cuốn từ điển Cây thuốc Việt Nam do ông viết và biên soạn. Ảnh: Gia đình cung cấp.
Trong niềm xúc động tiễn biệt, lương y Dương Trung Hiếu, một lương y nhiều năm gắn bó với con đường y học cổ truyền, đã có những lời chia sẻ chân thành dành cho người thầy lớn: "Với chúng tôi, thầy Võ Văn Chi không chỉ là tác giả của một cuốn từ điển, mà là người đặt nền móng cho cách tiếp cận khoa học, nghiêm cẩn và đầy nhân văn với cây thuốc Việt. Thầy dạy chúng tôi rằng, mỗi cây thuốc đều mang trong mình lịch sử, văn hóa và sinh mệnh của đất nước này. Tôi đã học được rất nhiều bài thuốc của thầy để chữa bệnh cho bệnh nhân. Làm thuốc mà không hiểu gốc rễ, không kính trọng tự nhiên, thì sớm muộn cũng lạc đường."
Theo lương y Dương Trung Hiếu, di sản lớn nhất mà thầy Võ Văn Chi để lại không chỉ nằm ở sách vở, mà còn ở tư duy và nhân cách. Đó là tinh thần học tập suốt đời, là thái độ tôn trọng tri thức bản địa, là sự kiên trì bảo vệ giá trị của y học cổ truyền trước những biến động của thời đại.
Sự ra đi của thầy Võ Văn Chi là một mất mát lớn, nhưng những gì thầy để lại sẽ còn sống mãi. Trong từng trang sách, từng bài giảng, từng toa thuốc được kê đúng – dùng đúng – cứu người, hình bóng của thầy vẫn hiện diện. Với các thế hệ lương y hôm nay và mai sau, thầy mãi là ngọn đèn soi đường, nhắc nhớ rằng: làm thầy thuốc trước hết phải làm người tử tế, rồi mới làm người giỏi nghề. Xin cúi đầu tiễn biệt thầy – người đã dành trọn đời mình cho cây thuốc Việt Nam và cho sức khỏe của nhân dân.
Thầy thuốc Võ Văn Chi (1929-2026) là một Tiến sĩ khoa học, nhà thực vật và dược liệu học nổi tiếng của Việt Nam, được mệnh danh là "Pho từ điển sống của thực vật Việt Nam". Ông dành cả đời nghiên cứu, điền dã khắp đất nước, biên soạn nhiều công trình giá trị như Từ điển Cây thuốc Việt Nam, góp phần to lớn vào bảo tồn, hệ thống hoá tri thức y học cổ truyền dân tộc và phát triển ngành dược liệu.
