Việt Nam ở nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số
Ngày 11/11, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ công bố kết quả bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026 (WDAIR 2026). WDAIR 2026 do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD), Thụy Sĩ, thực hiện.
Với vị trí thứ 37/70 nền kinh tế, Việt Nam nằm trong nhóm 50 nền kinh tế đứng đầu bảng xếp hạng ngay trong năm đầu chính thức tham gia. Tại Đông Nam Á, Việt Nam đứng thứ 3 trong nhóm 6 nền kinh tế được đánh giá, gồm Singapore, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam, Indonesia và Philippines. Kết quả này ghi nhận những nỗ lực phát triển hạ tầng số, thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và đổi mới phương thức quản trị.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại sự kiện. Ảnh: PV
Bên cạnh thứ hạng tổng thể, Việt Nam đạt thứ hạng đáng chú ý ở các nội dung thành phần, gồm thứ 13 về Ứng dụng AI, thứ 15 về Quản trị số và AI, thứ 21 ở nhóm Hiệu quả. Các kết quả này cho thấy những điểm mạnh của Việt Nam trong ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và quản trị số so với các nền kinh tế tham gia đánh giá.
Phát biểu tại sự kiện, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực then chốt của tăng trưởng; chuyển đổi số làm thay đổi phương thức quản trị, sản xuất và cung cấp dịch vụ; trí tuệ nhân tạo đang mở ra một bước phát triển mới về năng suất, tri thức và năng lực sáng tạo. Cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng không chỉ ở tài nguyên, vốn hay lao động giá rẻ, mà ở khả năng làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu, phát triển nhân tài và đưa những ý tưởng mới vào cuộc sống.
Trong bối cảnh đó, năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo không chỉ đơn thuần là thứ hạng trên một bảng đánh giá. Đây còn là nguồn thông tin tham chiếu quan trọng về khả năng của mỗi nền kinh tế trong việc nắm bắt cơ hội, thích ứng trước biến động và tạo dựng lợi thế phát triển. Quốc gia nào đổi mới nhanh hơn, ứng dụng công nghệ hiệu quả hơn, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm hơn sẽ có thêm cơ hội bứt phá. Đối với Việt Nam, đây vừa là thời cơ lớn, vừa là yêu cầu hành động cấp bách.
Năm 2026, IMD Việt Nam đứng thứ 37/70 nền kinh tế, đạt 78,09 điểm, đứng thứ 3 trong số 6 nền kinh tế Đông Nam Á được đánh giá. Đây là tín hiệu tích cực đối với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh số tại Nghị quyết số 57-NQ/TW.
Toàn cảnh sự kiện. Ảnh: PV
Bảng xếp hạng cho thấy vị trí tương đối giữa các nền kinh tế được khảo sát; việc IMD thay đổi cấu trúc và bổ sung các chỉ tiêu AI trong năm 2026 cũng đòi hỏi thận trọng khi so sánh với các năm trước. Thành quả chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành năng suất cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn, dịch vụ công tốt hơn và chất lượng cuộc sống của người dân được nâng lên. KHCN, ĐMST&CĐS suy cho cùng là bảo đảm sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á, nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số. Đối chiếu với định hướng này, vị trí của Việt Nam trong WDAIR 2026 là kết quả bước đầu đáng ghi nhận trong quá trình triển khai Nghị quyết, tạo thêm cơ sở để tiếp tục phấn đấu và nâng cao năng lực cạnh tranh số quốc gia.
Việc tham gia một hệ thống đánh giá quốc tế cũng thể hiện sự chủ động hội nhập, tiếp cận các chuẩn mực chung và sử dụng dữ liệu để phục vụ hoạch định chính sách. Kết quả xếp hạng giúp các cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp nhận diện rõ hơn vị trí, điểm mạnh và những nội dung cần cải thiện của Việt Nam.
WDAIR 2026 đánh giá 70 nền kinh tế theo phương pháp được điều chỉnh, bổ sung để phản ánh rõ hơn vai trò của công nghệ số và AI đối với năng lực cạnh tranh quốc gia. Báo cáo kết hợp dữ liệu thống kê và khảo sát, cung cấp nguồn tham chiếu quốc tế cho việc theo dõi, so sánh và xây dựng chính sách phát triển.
Trên cơ sở kết quả năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, tổ chức nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh số. Các ưu tiên đặt ra gồm tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và nhân lực, đồng thời thúc đẩy ứng dụng AI gắn với nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ.
Kết quả WDAIR 2026 tạo thêm động lực để Việt Nam triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW, phát huy giá trị của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, nâng cao năng suất, chất lượng quản trị và đời sống Nhân dân, góp phần tạo động lực tăng trưởng mới cho đất nước..
3 yêu cầu trọng tâm để nâng cao năng lực cạnh tranh số
Ông Phạm Đức Long, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định quyết tâm và cam kết của Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc tiếp thu, cụ thể hóa ý kiến chỉ đạo của Chính phủ và khai thác hiệu quả kết quả đánh giá WDAIR 2026. Thời gian tới Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ triển khai một số nhiệm vụ. Một là, chuyển kết quả đánh giá thành những căn cứ cụ thể phục vụ hoạch định và hoàn thiện chính sách. Hai là, phát huy vai trò đầu mối, tăng cường phối hợp và huy động sự tham gia của các chủ thể liên quan. Ba là, duy trì theo dõi, đánh giá và thúc đẩy cải thiện năng lực cạnh tranh số một cách thường xuyên, thực chất.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long phát biểu tại hội nghị. Ảnh: PV
Nâng cao năng lực cạnh tranh số không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ, mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu và trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp (đặc biệt là những doanh nghiệp lớn, đầu đàn đang có mặt tại Hội trường này).
Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết chủ động kết nối, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan, chia sẻ kết quả phân tích, trao đổi thông tin và đề xuất các giải pháp cải thiện năng lực cạnh tranh số phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan.
Đồng thời, Bộ sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác chuyên môn với IMD và các đối tác quốc tế, phục vụ việc tiếp cận phương pháp đánh giá tiên tiến, nâng cao năng lực phân tích và tham mưu chính sách của Việt Nam.
Bộ Khoa học và Công nghệ xác định việc khai thác kết quả Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới (WDAIR) không chỉ phục vụ một kỳ công bố, mà cần trở thành hoạt động nghiên cứu, theo dõi và đánh giá thường xuyên. Bộ sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu xây dựng cơ chế theo dõi kết quả đánh giá quốc tế, cập nhật diễn biến các chỉ số, xác định những vấn đề cần ưu tiên và kiến nghị giải pháp cải thiện theo từng giai đoạn.
Để biến dấu mốc này thành động lực phát triển lâu dài, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tập trung vào ba yêu cầu trọng tâm:
Thứ nhất, hành động quyết liệt, thực chất, tạo chuyển biến rõ nét và có kết quả đo lường được. Các bộ, cơ quan, địa phương cần tập trung nâng cao chất lượng thể chế, hiệu lực thực thi và chất lượng quản trị; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu; tạo điều kiện để doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và AI vào sản xuất, kinh doanh, khắc phục tình trạng đầu tư, ứng dụng công nghệ nhưng hiệu quả thực tế còn hạn chế.
Thứ hai, tập trung đầu tư phát triển các nền tảng chiến lược, tạo lập năng lực cạnh tranh trong tương lai. Ưu tiên phát triển hạ tầng viễn thông thế hệ mới, hạ tầng dữ liệu và tài nguyên tính toán, đồng thời có giải pháp giảm chi phí tiếp cận AI cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực AI đáp ứng nhu cầu thực tế; gắn đầu tư với khả năng khai thác và hiệu quả sử dụng. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là lực lượng tiên phong; viện nghiên cứu và trường đại học phát huy vai trò phát triển tri thức, công nghệ, nhân lực; bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu và sử dụng AI có trách nhiệm.
Thứ ba, chuyển hóa kết quả xếp hạng thành những chương trình hành động và giải pháp cải thiện cụ thể, thực chất nhất là những chỉ số còn thấp. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương liên quan nghiên cứu đầy đủ phương pháp luận mới của IMD, phân tích theo từng nhóm yếu tố, nhóm thành phần và chỉ tiêu; phân biệt dữ liệu thống kê với kết quả khảo sát, xác định đúng nguyên nhân của các điểm mạnh, đặc biệt là những chỉ số còn hạn chế. Trên cơ sở đó, đề xuất nhiệm vụ và giải pháp có trọng tâm, rõ cơ quan chịu trách nhiệm, sản phẩm đầu ra và cơ chế đánh giá định kỳ; ưu tiên các vấn đề về chất lượng thể chế, hiệu quả dịch vụ công, hạ tầng, nhân lực và chi phí ứng dụng AI.
