Gần 2 thập kỷ qua, mức tiêu thụ đồ uống có cồn toàn cầu đang chững lại thì Việt Nam là một trong số ít quốc gia có xu hướng tăng nhanh về tiêu thụ đồ uống có cồn ở mức cao trên thế giới
Mặc dù mức thu nhập chỉ đứng thứ 8 Đông Nam Á, nhưng mức tiêu thụ bia của Việt Nam đang cao nhất Đông Nam Á và đứng thứ 3 châu Á, chỉ sau Nhật Bản, Trung Quốc. Đây là thông tin được Cục Y tế dự phòng- Bộ Y tế cho biết ngày 7/5/2015.
Những con số báo động về hậu quả của bia rượu
Theo Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, PGS.TS Trần Đắc Phu cho biết, gần 2 thập kỷ qua, mức tiêu thụ đồ uống có cồn toàn cầu đang chững lại thì Việt Nam là một trong số ít quốc gia có xu hướng tăng nhanh về tiêu thụ đồ uống có cồn ở mức cao trên thế giới. Mức tiêu thụ chất có cồn tính trên bình quân đầu người (đối với người trên 15 tuổi) của Việt Nam tăng từ 3,8 lít/người năm 2005 lên 6,6 lít/người năm 2010. Trung bình 1 ngày, người uống rượu bia trên 15 tuổi tiêu thụ khoảng 37,7 gam cồn nguyên chất. Điều rất đáng lo ngại là tỷ lệ thanh thiếu niên Việt Nam sử dụng đồ uống có cồn tiếp tục tăng cao. Với mức tiêu thụ bia tăng từ 2,8 tỷ lít năm 2012 lên hơn 3 tỷ lít năm 2013, Việt Nam đang trở thành quốc gia tiêu thụ bia cao nhất Đông Nam Á và đứng thứ 3 châu Á, chỉ sau Nhật Bản, Trung Quốc.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đồ uống có cồn là một trong 5 nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật và tử vong trên thế giới. Năm 2012 đã ghi nhận 3,3 triệu người tử vong do liên quan đến sử dụng chất có cồn - chiếm khoảng 5,9% tất cả các trường hợp tử vong trên toàn thế giới.
Đồ uống có cồn còn là nguyên nhân của 5,1% gánh nặng bệnh tật toàn cầu, trở thành vấn đề lớn của các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Hiện có 30 bệnh do nguyên nhân trực tiếp là sử dụng đồ uống có cồn và 200 loại bệnh tật, chấn thương mang nguyên nhân gián tiếp từ việc sử dụng đồ uống có cồn.
Bên cạnh đó, khoa học đã xác định có mối liên quan giữa lượng đồ uống có cồn và mức độ tâm thần, rối loạn hành vi. Thậm chí chúng là một trong các nguyên nhân gây ra nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm (bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư). Một nghiên cứu mới nhất của WHO còn cho thấy tồn tại mối liên quan giữa đồ uống có cồn với tỷ lệ mắc mới các bệnh truyền nhiễm như bệnh lao, viêm phổi, HIV/AIDS.
Cần “siết” về mặt pháp luật
Cũng liên quan đến vấn đề này, tại một hội nghị liên quan đến vấn đề đồ uống có cồn do Bộ Y tế vừa tổ chức, bà Vũ Thị Minh Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế - Bộ Y tế, cho biết thêm dự báo, đến năm 2025, Việt Nam sẽ vượt thế giới với mức tiêu thụ rượu bia lên đến 7 lít/người/năm. “Uống quá nhiều rượu bia không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn là nguyên nhân dẫn đến tình trạng gia tăng tai nạn giao thông , bạo lực gia đình . Do đó phải tạo ra “vùng cấm”, thay đổi dần thói quen uống rượu bia của người dân” - bà Hạnh bày tỏ.
Ông Phạm Việt Cường - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu chính sách và phòng chống chấn thương dẫn chứng, thống kê chưa đầy đủ của Vụ Gia đình - Bộ VH-TT&DL chỉ rõ, 68% số vụ bạo lực gia đình ở Việt Nam có nguyên nhân do sử dụng rượu bia; 38% số vụ gây rối trật tự an toàn xã hội, tai nạn có nguyên nhân từ sử dụng rượu bia... Theo các chuyên gia, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ là một trong những nguyên nhân làm gia tăng mức độ tiêu thụ rượu bia, song ở nước ta vẫn còn nhiều khoảng trống pháp luật trong lĩnh vực này.
Bà Trần Thị Trang, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Bộ Y tế cho rằng, việc tiếp cận rượu bia ở nước ta quá dễ dàng. Luật hiện nay chỉ cấm quảng cáo rượu từ 15 độ trở lên, còn rượu dưới 15 độ, bia và đồ uống có cồn vẫn được thoải mái quảng cáo như hàng hóa, dịch vụ bình thường. Điều này khó hạn chế được tình trạng lạm dụng rượu bia, khó giảm tác hại của rượu bia. Bộ Y tế kiến nghị cần điều chỉnh quảng cáo khuyến mại tài trợ theo nồng độ cồn, chứ không phải theo sản phẩm là bia hay rượu. Bà Trần Thị Trang chia sẻ, hiện Bộ Y tế đang xây dựng dự án Luật Phòng chống tác hại của lạm dụng rượu bia, trong đó dự kiến sẽ đề xuất các giải pháp mạnh trong việc kiểm soát khuyến mại, quảng cáo, tài trợ các sản phẩm rượu, bia.
Bên cạnh đó, Bộ đang tiếp tục nghiên cứu để đưa ra được những phương án tốt nhất trong Dự thảo Luật Phòng chống tác hại của việc lạm dụng rượu bia. Theo đó, đề xuất hạn chế giờ bán rượu bia vẫn được giữ nguyên (từ 22h-6h sáng), tuy nhiên thay vì áp dụng đại trà, khi thực hiện sẽ tiến hành thí điểm theo lộ trình
Thái Bình
