“Gửi lời yêu thương từ Việt Nam tới người dân Nhật Bản. Nặng lòng cảm thông trước mất mát tang thương” – khi ca sĩ Hồ Quỳnh Hương cất lên những lời ca đó, người nghe lặng đi. Trong giai điệu trữ tình, buồn đau – hình ảnh mọi thứ sụp đổ tan hoang chìm trong khói bụi, rồi cơn sóng thần như chiếc lưỡi khổng lồ lôi tuột mọi thứ vào lòng biển cả hiển hiện khiến người nghe xót xa. Phải hành động, phải tìm mọi cách san sẻ nỗi đau của đồng loại. Những người nghệ sĩ đã vào cuộc.
Trong cuộc đời, duyên kỳ ngộ luôn mang tới sự bất ngờ. Cái thời mà nhà thơ Vũ Mão còn làm việc ở Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội, ông đã có tình cảm thân thiết và gắn bó với nhân dân Nhật Bản. Còn vị Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân thì lại từng có những mối quan hệ với đồng nghiệp ở Nhật từ trước năm 2000, nhất là từ khi Việt Nam và Nhật Bản tham gia trong Liên đoàn nhạc sĩ châu Á, rồi tình cảm với người bạn lớn của giao hưởng Việt Nam – Nhạc trưởng Tetshuji Honda – người đã dành nhiều thời gian tìm hiểu và giúp đỡ khí nhạc Việt Nam trong suốt 10 năm qua. Trước sự kiện chấn động toàn thế giới với sức tàn phá khủng khiếp như thế, tâm hồn nhạy cảm của người nghệ sĩ trào dâng những cảm xúc mãnh liệt. Thế là trong một tối ngồi cùng nhau, họ đã trăn trở và thấy cần phải có một ca khúc để chia sẻ sự cảm thông với những mất mát này. Khi đó trên internet cũng đã có một bài của nhạc sĩ người Anh viết về thảm họa. Điều đó càng thôi thúc họ phải thực hiện ý tưởng.
 Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam Đỗ Hồng Quân. |
Khi mà trên truyền hình, tin tức, hình ảnh về hậu quả của trận động đất, sóng thần kinh hoàng ở Nhật Bản luôn luôn được cập nhật, khi mà trên hòn đảo xứ sở mặt trời mọc, hàng ngàn người bị nước cuốn trôi, hàng ngàn người bị nằm dưới đống đổ nát thì ở bên này, những người nghệ sĩ cũng không khỏi trăn trở, băn khoăn, đau xót. Âm nhạc là thứ dễ truyền cảm, phi biên giới. Mọi ý tưởng nhanh như tia lửa điện bởi sự thôi thúc của trái tim nghệ sĩ. Sau một đêm, nhà thơ Vũ Mão đã đưa cho nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân bản phác thảo lời ca khúc Gửi lời yêu thương. Thế rồi trên ý tứ đó, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã chỉnh sửa hoàn thiện và đưa giai điệu vào. Có thể nói đây là một trong những ca khúc đầu tiên của Việt Nam về sự kiện động đất, sóng thần ở Nhật Bản được hoàn thành sau 7 ngày xảy ra tổn thất trên. Trong tâm thế của người sáng tác, Gửi lời yêu thương không phải là bài hát đơn thuần, càng không phải là bài hát mang tính biểu tượng nghệ thuật mà là sự cảm thông, chia sẻ như một thông điệp bằng âm nhạc. Với ý đồ như thế nên trong phần giai điệu, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đã cố ý để cấu trúc bài hát thành hai phần: phần đầu khai thác nét dân ca Nhật Bản với những lời chia sẻ mộc mạc, sự đồng cảm về thân phận, nó phù hợp với tâm lý người châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng. Những ca từ: Bao kiếp người đang sống yên vui, giờ không thấy đâu. Chúng ta bên nhau. Sẻ chia nỗi đau. Dù động đất. Dù sóng thần. Vượt lên. Vượt lên trôi đi trên nét nhạc buồn mang đậm chất dân ca Nhật Bản. Thế nhưng ở phần sau, nét nhạc lại tương phản hoàn toàn với giai điệu khỏe khoắn, đẩy lên tận cùng cao trào như sự cùng quyết tâm gánh vác, cùng chia sẻ trước hoạn nạn. Việt Nam bên Nhật Bản… Biển khơi sóng vỗ sẽ yên bình. Bầu trời bão tố rồi sẽ tan. Hãy đứng vững hiên ngang. Ơi Nhật Bản!
 Ca sĩ Hồ Quỳnh Hương thể hiện bài hát Gửi lời yêu thương. |
Đem thắc mắc rằng ca từ giản dị, mộc mạc nhưng lại mang âm hưởng nhạc giao hưởng hùng tráng liệu có hiệu quả? Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân chia sẻ rằng, khi xây dựng tác phẩm, ông đã đặc biệt chú ý đến hiệu quả của âm nhạc, cố tình tạo ra hai trạng thái từ thủ thỉ, chia sẻ rồi đẩy lên cao trào về cảm xúc. Ca từ trong bài hát đồng hành cùng giai điệu. Cũng dễ hiểu thôi bởi Gửi lời yêu thương sáng tác trong hoàn cảnh đặc biệt về một đối tượng đặc biệt và tác giả cũng muốn có một dấu ấn đặc biệt. Đây là một trong những thủ pháp sáng tác, đôi khi phần nhạc được sinh ra trước và giữ vai trò chính. Với ý đồ như thế, nhất là lại có mong muốn hát bằng nhiều thứ tiếng thì cấu trúc âm nhạc vô cùng quan trọng để khi nghe bài hát, người ta hiểu được ý đồ tác giả muốn chia sẻ, chứ không đơn thuần là một ca khúc.
Chắc chắn, Gửi lời yêu thương sẽ có sự đồng cảm rất lớn bởi con người Nhật Bản, tinh thần Nhật Bản trong cơn hoạn nạn đã được cả thế giới khâm phục. Hôm nay, bài hát vang lên từ dải đất hình chữ S này với lời ân tình Việt Nam bên Nhật Bản. Ngày mai, ngày sau nữa và nhiều ngày tới, có thể ca khúc sẽ vang lên từ nước Pháp, nước Anh, nước Nga…Cả thế giới bên Nhật Bản. Ôi Nhật Bản. Hãy đứng vững hiên ngang.
Tố Lan