Nhiều nhà khoa học hàng đầu bàn về công nghệ lượng tử
"Những tiến bộ mới trong nghiên cứu các hệ điện tử tương quan mạnh" là tên Hội thảo Khoa học quốc tế đang diễn ra tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ISCE Quy Nhơn) từ ngày 1-5/6/2026.
Tại sự kiện, ông Lê Xuân Định, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; GS.TS. Trần Tuấn Anh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam đã có buổi trao đổi chuyên sâu với các nhà khoa học quốc tế về kinh nghiệm nghiên cứu lượng tử và tiềm năng phát triển khoa học và công nghệ lượng tử tại Việt Nam.
Các nhà khoa học tham dự hội thảo quốc tế "Những tiến bộ mới trong nghiên cứu các hệ điện tử tương quan mạnh".
Hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn học thuật quốc tế chuyên sâu để cập nhật các tiến bộ mới nhất, thảo luận các bài toán mở của vật lý lượng tử tương quan mạnh, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu quốc tế, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của ICISE và Việt Nam trong mạng lưới nghiên cứu vật lý lý thuyết, vật liệu lượng tử và khoa học cơ bản tiên tiến.
Hội thảo "Những tiến bộ mới trong nghiên cứu các hệ điện tử tương quan mạnh" quy tụ nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực vật lý lượng tử, vật liệu lượng tử và khoa học tính toán như GS. Charles Kane (Đại học Pennsylvania), GS. Subir Sachdev (Đại học Harvard), GS. Philip W. Phillips (Đại học Illinois Urbana-Champaign), GS.TS. Đàm Thanh Sơn (Đại học Chicago) cùng nhiều chuyên gia đến từ Princeton, Cornell, Cambridge, Viện Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc, Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Hồng Kông (Trung Quốc).
Nhiều nhà khoa học quốc tế cho rằng Việt Nam có lợi thế đáng kể về Toán học và Vật lý lý thuyết - những lĩnh vực không đòi hỏi hạ tầng quá đắt đỏ nhưng có vai trò nền tảng đối với khoa học lượng tử hiện đại
Nội dung khoa học của Hội thảo tập trung vào các hướng nghiên cứu tiên tiến liên quan đến các hệ điện tử tương quan mạnh, vật liệu lượng tử, các trạng thái tô-pô, hiệu ứng Hall lượng tử phân đoạn, quantum geometry, tính toán lượng tử nhiều hạt và các pha vật chất lượng tử mới. Đây là những lĩnh vực đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng khoa học quốc tế do có ý nghĩa nền tảng đối với sự phát triển của các công nghệ lượng tử thế hệ mới như máy tính lượng tử, truyền thông lượng tử và cảm biến lượng tử.
Tại buổi làm việc chuyên đề với Viện Hàn lâm và Bộ Khoa học và Công nghệ, nhiều nhà khoa học quốc tế cho rằng Việt Nam có lợi thế đáng kể về Toán học và Vật lý lý thuyết - những lĩnh vực không đòi hỏi hạ tầng quá đắt đỏ nhưng có vai trò nền tảng đối với khoa học lượng tử hiện đại. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng, Việt Nam cần tiếp cận theo hướng phát triển dài hạn, lấy con người làm trung tâm, đẩy mạnh các chương trình đào tạo quốc tế, xây dựng mạng lưới các nhà khoa học trẻ Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời tăng cường tổ chức các trường khoa học và các diễn đàn học thuật quốc tế về lượng tử.
Trao đổi với các chuyên gia quốc tế, PGS.TS Trần Tuấn Anh cho biết, Viện Hàn lâm đang tiếp cận bài toán công nghệ lượng tử theo hướng tổng thể, kết hợp giữa nghiên cứu cơ bản, định hướng ứng dụng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Viện Hàn lâm chia sẻ với các chuyên gia về việc cần tập trung vào các hướng phù hợp với năng lực và điều kiện của Việt Nam, đặc biệt là các lĩnh vực có nền tảng toán học và khoa học cơ bản mạnh, làm tiền đề để Việt Nam có thể tham gia vào chuỗi giá trị lượng tử toàn cầu thông qua các hướng như mô phỏng lượng tử, thuật toán lượng tử, khoa học tính toán, mật mã hậu lượng tử hay vật liệu lượng tử.
Cần phát triển nhóm nghiên cứu xuất sắc về công nghệ lượng tử
PGS.TS Trần Tuấn Anh nhấn mạnh, công nghệ lượng tử hiện không còn là lĩnh vực nghiên cứu thuần túy hàn lâm mà đang trở thành một trong những công nghệ chiến lược gắn với trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, bán dẫn và chủ quyền số của nhiều quốc gia. Vì vậy, việc xây dựng năng lực nội sinh, kết nối chuyên gia quốc tế và hình thành hệ sinh thái nghiên cứu lượng tử tại Việt Nam là yêu cầu mang tính dài hạn và chiến lược.
GS. Đàm Thanh Sơn (giữa) tại Hội thảo.
Trong thời gian tới, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam sẽ tiếp tục tăng cường các hoạt động kết nối quốc tế trong lĩnh vực này. Đoàn công tác của Viện Hàn lâm sẽ tham dự Diễn đàn Công nghệ Lượng tử BRICS lần thứ Nhất tại Liên bang Nga từ ngày 7-8/6/2026, tham gia báo cáo tại các phiên thảo luận chuyên đề, đồng thời làm việc với nhiều cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ lượng tử hàng đầu của Nga, học hỏi kinh nghiệm và thiết lập phương hướng hợp tác giữa viện nghiên cứu - trường đại học - doanh nghiệp trong phát triển hệ sinh thái lượng tử. Bên cạnh đó, nghiên cứu lượng tử và ứng dụng cũng là chủ đề được Viện Hàn lâm trao đổi với nhiều tổ chức nghiên cứu và trường Đại học của Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ,… hay tổ chức khoa học công nghệ đa phương như Trung tâm vật lý lý thuyết ICTP, Trung tâm vật lý lý thuyết Châu Á-Thái Bình Dương APCTP.
Việc chủ động tham gia các diễn đàn quốc tế, kết nối với các trung tâm nghiên cứu mạnh và trao đổi với các chuyên gia hàng đầu cho thấy quyết tâm của Viện Hàn lâm trong việc từng bước xây dựng nền tảng khoa học và công nghệ lượng tử tại Việt Nam. Đây cũng là một trong những hướng triển khai cụ thể nhằm hiện thực hóa định hướng của Đảng và Nhà nước về phát triển các công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và nâng cao năng lực tự chủ khoa học công nghệ quốc gia trong giai đoạn mới.
Kết luận hội thảo, các nhà khoa học khuyến nghị Việt Nam cần ưu tiên đầu tư cho nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực vật lý lượng tử và vật liệu lượng tử, coi đây là nền tảng cho phát triển công nghệ lượng tử trong tương lai. Đồng thời, cần sớm hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu xuất sắc nhằm tạo ra các hướng nghiên cứu mũi nhọn, có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Bên cạnh đó, các chuyên gia đề xuất đẩy mạnh xây dựng hạ tầng tính toán hiệu năng cao và hệ thống mô phỏng lượng tử tại một số viện nghiên cứu, trường đại học lớn của Việt Nam để phục vụ nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ mới.
Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và trao đổi học thuật về lượng tử, qua đó tiếp cận tri thức, công nghệ tiên tiến và tăng cường kết nối với các trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới.
Ngoài ra, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực lượng tử tại các trường đại học được xem là yếu tố then chốt, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển các công nghệ lượng tử chiến lược của Việt Nam trong dài hạn.
