Trong khuôn khổ chuyến tháp tùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam), đã làm việc với Tập đoàn Năng lượng nguyên tử quốc gia Nga (Rosatom) cùng các đối tác khoa học, đào tạo hàng đầu của Liên bang Nga tại Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia MISIS (NUST MISIS).
Hai bên thống nhất những định hướng chính để xây dựng lộ trình hợp tác chiến lược về công nghệ lượng tử, qua đó góp phần cụ thể hóa hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn mới.
Toàn cảnh buổi làm việc giữa Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam và các đối tác Nga. Ảnh: V.N
Tham dự buổi làm việc, về phía Nga có bà Ekaterina Solntseva, Giám đốc phụ trách Công nghệ lượng tử của Rosatom; Viện sĩ Nikolai Kolachevsky, Viện trưởng Viện Vật lý P.N. Lebedev thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga; ông Sergey Salikhov, Phó Hiệu trưởng thứ nhất NUST MISIS; ông Denis Avetisyan, Cố vấn Công nghệ lượng tử của Rosatom.
Tiếp nối các trao đổi sau Diễn đàn Quantum BRICS tổ chức tại Nga vào tháng 6/2026, Viện Hàn lâm đã chủ động thúc đẩy làm việc với Rosatom và các đối tác Nga nhằm tìm hiểu mô hình phát triển công nghệ lượng tử một cách đồng bộ, từ xác định hướng nghiên cứu ưu tiên, xây dựng hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực đến phát triển mô hình liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Sự tham gia của Viện Vật lý P.N. Lebedev và NUST MISIS tại buổi làm việc mở thêm cơ hội để Viện Hàn lâm tăng cường kết nối với hệ sinh thái nghiên cứu và đào tạo về công nghệ lượng tử của Liên bang Nga.
Phát biểu tại buổi làm việc, GS.TS Trần Hồng Thái nhấn mạnh, công nghệ lượng tử là lĩnh vực mới, có tốc độ phát triển nhanh, tiềm năng tạo ra những đột phá lớn nhưng đồng thời đòi hỏi nguồn lực đầu tư đáng kể. Việc tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia đi trước như Liên bang Nga có ý nghĩa quan trọng, giúp Việt Nam rút ngắn quá trình xây dựng đội ngũ, từng bước hình thành và phát triển năng lực nội sinh. Với kinh nghiệm tham gia điều phối các chương trình phát triển công nghệ lượng tử của Nga, Rosatom có thể cung cấp những kinh nghiệm tham khảo hữu ích để Viện Hàn lâm xây dựng lộ trình phù hợp với năng lực và điều kiện thực tế của Việt Nam.
GS.TS. Trần Hồng Thái cùng đại diện Rosatom và các đối tác Nga tại NUST MISIS. Ảnh: V.N
Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác khoa học lâu dài giữa Việt Nam và Liên bang Nga, Viện Hàn lâm định hướng cách tiếp cận theo hướng vừa tận dụng thế mạnh khoa học - công nghệ và hạ tầng nghiên cứu của đối tác, vừa chú trọng phát triển năng lực của đội ngũ trong nước. Theo đó, các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và cán bộ trẻ Việt Nam có thể được tạo điều kiện tham gia nghiên cứu, đào tạo trên hạ tầng tính toán lượng tử hiện có của Nga; đồng thời, Viện Hàn lâm hướng tới mời các chuyên gia đầu ngành của Nga sang làm việc, tham gia chủ trì các hợp phần của dự án chung. Về lâu dài, hai bên xem xét khả năng xây dựng mô hình trung tâm nghiên cứu chung, tạo nền tảng cho hợp tác bền vững trong lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Trên tinh thần đồng thuận, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam và Rosatom thống nhất định hướng lộ trình hợp tác công nghệ lượng tử với bốn cấu phần chính: chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chiến lược quốc gia; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; chia sẻ, kết nối với hạ tầng nghiên cứu; từng bước tiếp cận và phát triển hạ tầng tính toán lượng tử đồng bộ, bao gồm cả phần mềm và phần cứng.
Đại biểu hai bên chụp ảnh lưu niệm sau buổi làm việc. Ảnh: V.N
Việc hình thành lộ trình hợp tác giữa Viện Hàn lâm và Rosatom là bước cụ thể hóa các định hướng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận kinh nghiệm, nguồn nhân lực và hạ tầng nghiên cứu tiên tiến. Đây cũng là cơ sở để từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu, làm chủ và phát triển công nghệ lượng tử tại Việt Nam.
