Tại tọa đàm "Phát triển kinh tế bạc – kiến tạo trụ cột an sinh bền vững" mới được tổ chức ở TPHCM, các chuyên gia y tế công lập và tư nhân đã chia sẻ nhiều góc nhìn về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong bối cảnh dân số già hóa.
Đáng chú ý, câu chuyện phát triển viện dưỡng lão gắn với bệnh viện được đặt ra như một hướng đi cần nghiên cứu, nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc dài hạn, nhất là với những người mắc bệnh mạn tính hoặc gặp khó khăn trong sinh hoạt.
Viện dưỡng lão cần có y tế đồng hành
TS.BS Trần Chí Cường - Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, cho rằng già hóa dân số đang tạo áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống khám chữa bệnh và an sinh xã hội. Đặc biệt, người cao tuổi là nhóm chịu nhiều ảnh hưởng của đột quỵ. Sau giai đoạn cấp cứu, không ít bệnh nhân phải tiếp tục phục hồi chức năng, tập đi lại, sinh hoạt và cần người hỗ trợ trong thời gian dài.
TS.BS Trần Chí Cường nhấn mạnh: "Dưỡng lão phải có y tế đi theo". Ảnh: Mimosa
Theo BS. Cường, với những trường hợp di chứng nặng, chi phí chăm sóc không chỉ là tiền thuốc hay điều trị. Gia đình còn phải thuê người chăm sóc, thậm chí có người thân phải nghỉ việc để ở bên bệnh nhân. Từ thực tế này, ông đề xuất phát triển các cơ sở dưỡng lão có khả năng chăm sóc y tế chuyên sâu, đặc biệt trong phục hồi chức năng sau đột quỵ và quản lý bệnh mạn tính.
"Dưỡng lão phải có y tế đi theo" – BS. Cường nhấn mạnh, đồng thời cho rằng cơ sở dưỡng lão không thể chỉ chú trọng điều kiện ăn ở, nghỉ dưỡng mà thiếu năng lực theo dõi sức khỏe, xử trí những tình huống khẩn cấp.
Theo định hướng ông nêu, cơ sở dưỡng lão cần liên kết chặt chẽ với bệnh viện, có đội ngũ điều dưỡng được đào tạo, khả năng cấp cứu ban đầu, chăm sóc phục hồi chức năng và hỗ trợ tâm lý. Một môi trường sống tốt cũng cần không gian xanh, nơi vận động, sinh hoạt cộng đồng và những khoảng riêng tư để người cao tuổi gặp gỡ người thân, duy trì sở thích.
TS.BS Trần Chí Cường chia sẻ mong muốn, trong tương lai có thể phát triển mô hình viện dưỡng lão phối hợp với bệnh viện chuyên sâu về đột quỵ và chăm sóc lão khoa.
Không để người cao tuổi bị đứt quãng chăm sóc
Từ góc nhìn bệnh viện công lập, BS.CKII Trần Văn Khanh - Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, nhấn mạnh nhu cầu chăm sóc người cao tuổi không chỉ giới hạn trong thời gian nằm viện. Theo BS. Khanh, mô hình bệnh tật đang thay đổi khi các bệnh mạn tính không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh hô hấp và đột quỵ ngày càng phổ biến.
BS.CKII Trần Văn Khanh mong muốn phát triển dịch vụ chăm sóc tại nhà cho người cao tuổi đi lại khó khăn. Ảnh: Mimosa
Người cao tuổi thường đồng thời mắc nhiều bệnh, vì vậy quá trình điều trị đòi hỏi sự phối hợp giữa các chuyên khoa, kết hợp dinh dưỡng, phục hồi chức năng và chăm sóc tâm lý. Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, theo số liệu BS. Khanh chia sẻ, năm 2025 có hơn 1 triệu lượt khám; trong nhóm người bệnh nội trú, người cao tuổi chiếm tỷ lệ đáng kể.
Điều khiến lãnh đạo Bệnh viện Lê Văn Thịnh trăn trở là sau khi bệnh nhân ổn định và xuất viện, việc chăm sóc phải được tiếp nối tại gia đình và cộng đồng. Nếu thiếu sự kết nối, người bệnh có thể gặp khó khăn trong quản lý bệnh mạn tính, tái khám và phục hồi sức khỏe.
Theo đó, bệnh viện cần phối hợp với trạm y tế, phòng khám và mạng lưới y học gia đình để theo dõi người bệnh ngay tại địa phương. Khi cần xét nghiệm chuyên sâu hoặc điều trị vượt khả năng tuyến cơ sở, người bệnh được chuyển lên bệnh viện; sau khi ổn định lại tiếp tục được quản lý gần nhà.
Cách làm này giúp giảm thời gian chờ đợi, chi phí đi lại và gánh nặng cho người thân, nhất là những gia đình phải thường xuyên đưa cha mẹ đi khám. BS. Khanh cũng đề cập phát triển dịch vụ chăm sóc tại nhà cho người cao tuổi đi lại khó khăn, không đủ điều kiện hoặc không có nhu cầu vào cơ sở dưỡng lão.
Theo lãnh đạo bệnh viện Lê Văn Thịnh, mục tiêu không đơn thuần là kéo dài tuổi thọ mà còn giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe, duy trì chất lượng cuộc sống.
Muốn phát triển kinh tế bạc, phải tính đến khả năng chi trả
Cả hai chuyên gia đều nhìn nhận nhu cầu chăm sóc người cao tuổi sẽ tiếp tục tăng, nhưng phát triển dịch vụ phải phù hợp điều kiện thực tế và khả năng chi trả của từng gia đình. BS.CKII Trần Văn Khanh đề xuất khảo sát quy mô lớn về nhu cầu chăm sóc, mong muốn của người cao tuổi và quan điểm của con cháu trước khi hoạch định đầu tư.
Theo chuyên gia, cần phát triển những mô hình dịch vụ ở nhiều mức khác nhau, từ chăm sóc tại nhà, cộng đồng đến cơ sở dưỡng lão chuyên nghiệp. Trong đó, phải dành sự quan tâm cho người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, người sống một mình hoặc có con cái làm ăn xa.
Con dâu, con gái tới dùng cơm trưa với mẹ già trong mô hình kiểu mới về chăm sóc, điều trị người cao tuổi ở Bệnh viện Phục hồi chức năng & Điều trị bệnh nghề nghiệp TPHCM. Ảnh: Mimosa
Ở góc độ y tế tư nhân, TS.BS Trần Chí Cường cho rằng việc đầu tư viện dưỡng lão gắn với bệnh viện cần nguồn lực lớn, từ đất đai, cơ sở vật chất đến đội ngũ chuyên môn. Chuyên gia kiến nghị có chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và cơ chế đầu tư để khuyến khích doanh nghiệp, bệnh viện tư nhân tham gia phát triển dịch vụ chăm sóc lão khoa.
Theo BS. Cường, giảm bớt chi phí đầu tư và vận hành sẽ tạo điều kiện để các đơn vị cung cấp dịch vụ với mức giá phù hợp hơn, giúp nhiều người dân có cơ hội tiếp cận. Một vấn đề khác được chuyên gia nhấn mạnh là nguồn nhân lực. Bên cạnh bác sĩ, các mô hình chăm sóc dài hạn cần nhiều điều dưỡng, nhân viên chăm sóc người cao tuổi và kỹ thuật viên vật lý trị liệu, phục hồi chức năng.
Vì vậy, phát triển kinh tế bạc cũng cần gắn với định hướng đào tạo nghề, tạo thêm việc làm trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Những chia sẻ tại tọa đàm cho thấy kinh tế bạc không chỉ mở ra thị trường dịch vụ mới mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới cách tổ chức chăm sóc người cao tuổi.
Viện dưỡng lão gắn với bệnh viện, chăm sóc tại nhà và mạng lưới y tế cơ sở không nhất thiết thay thế nhau, mà có thể bổ trợ để hình thành hệ thống chăm sóc liên tục. Đích đến của những mô hình ấy là giúp người cao tuổi được sống an toàn, được chăm sóc phù hợp với nhu cầu và điều kiện của mình, đồng thời giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội.
