Vậy làm thế nào để phòng ngừa và khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng, sốt hoặc ngủ ngáy kéo dài là những biểu hiện khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Tuy nhiên, không ít người nhầm lẫn giữa viêm VA và viêm amidan do hai bệnh có thể gây ra một số triệu chứng tương tự nhau.
Việc nhận biết đúng bệnh, chăm sóc phù hợp và theo dõi các dấu hiệu bất thường giúp trẻ được điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng và giảm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
1. Viêm VA và viêm amidan khác nhau thế nào?
VA là tổ chức lympho nằm ở vòm mũi họng, phía sau mũi, có vai trò tham gia bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường hô hấp. VA phát triển mạnh trong những năm đầu đời, thường gặp ở trẻ nhỏ và có xu hướng teo dần khi trẻ lớn lên. Do nằm sâu phía sau mũi nên không thể quan sát VA bằng mắt thường khi trẻ há miệng.
Khi VA bị viêm, trẻ có thể nghẹt mũi, chảy nước mũi, ho, thở bằng miệng, ngủ ngáy hoặc ngủ không ngon giấc. Nếu VA quá phát, tình trạng tắc nghẽn đường thở có thể kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe của trẻ.
Trong khi đó, amidan khẩu cái là hai khối mô lympho nằm ở hai bên thành họng, có thể quan sát khi trẻ há miệng. Viêm amidan thường gây đau họng, đau khi nuốt, sốt, amidan sưng đỏ và đôi khi xuất hiện các mảng tiết dịch trên bề mặt.
Cả viêm VA và viêm amidan đều có thể do virus hoặc vi khuẩn gây ra. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng cần dùng kháng sinh. Việc xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên thăm khám của nhân viên y tế.
Cần đưa trẻ đi khám ngay khi trẻ khó thở, khó nuốt nghiêm trọng, chảy nước dãi bất thường. Ảnh: CB
2. Vì sao trẻ dễ bị viêm VA, amidan tái phát?
Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch đang phát triển, thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh tại gia đình, nhà trẻ và trường học nên dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Bên cạnh đó, khói thuốc lá, bụi và các chất kích thích trong không khí có thể làm niêm mạc đường hô hấp bị kích ứng, khiến triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn. Trẻ có cơ địa dị ứng cũng có thể bị nghẹt mũi, chảy nước mũi kéo dài, dễ bị nhầm với viêm VA tái phát.
Việc thường xuyên di chuyển giữa môi trường nắng nóng và phòng điều hòa có thể gây khó chịu cho đường hô hấp, nhất là khi không khí quá khô. Tuy nhiên, điều hòa hay việc ăn đồ lạnh không phải là nguyên nhân trực tiếp gây nhiễm trùng VA, amidan. Nguy cơ mắc bệnh chủ yếu liên quan đến tác nhân gây nhiễm trùng và mức độ tiếp xúc với chúng.
Nếu trẻ liên tục mắc bệnh, phụ huynh cần chú ý khả năng trẻ tiếp xúc với nguồn lây, tình trạng dị ứng hoặc VA, amidan quá phát. Viêm tái phát nhiều lần có thể khiến trẻ mệt mỏi, ăn uống kém, giảm tập trung và ảnh hưởng đến giấc ngủ.
3. Cách phòng ngừa viêm VA và amidan tái phát
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, phụ huynh cần hình thành cho trẻ những thói quen sinh hoạt lành mạnh.
- Giữ vệ sinh cá nhân: Hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi; không dùng chung cốc uống nước, thìa hoặc đồ dùng cá nhân với người đang mắc bệnh hô hấp.
- Chăm sóc mũi họng đúng cách: Có thể sử dụng dung dịch nước muối sinh lý khi cần thiết, theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi. Không tự ý lạm dụng các loại thuốc nhỏ mũi hoặc thuốc xịt có tác dụng co mạch. Với trẻ nhỏ, việc vệ sinh mũi cần nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật.
- Bảo đảm dinh dưỡng và giấc ngủ: Cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm, bổ sung rau xanh, trái cây, chất đạm và uống đủ nước. Trẻ cần ngủ đủ giấc, vận động phù hợp với lứa tuổi để hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
- Hạn chế yếu tố kích thích: Không hút thuốc trong nhà hoặc gần trẻ; giữ môi trường sống thông thoáng, giảm bụi và tránh để trẻ tiếp xúc kéo dài với khói thuốc, khói bụi. Khi sử dụng điều hòa, nên duy trì nhiệt độ dễ chịu, tránh để luồng khí lạnh thổi trực tiếp vào trẻ.
- Điều trị đúng bệnh: Không tự mua kháng sinh cho trẻ hoặc ngừng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Nếu trẻ thường xuyên viêm VA, amidan, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
4. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu tình trạng viêm tái phát nhiều lần, nghẹt mũi kéo dài, ngủ ngáy thường xuyên, có những cơn ngừng thở khi ngủ, đau tai hoặc nghe kém. Đây có thể là dấu hiệu VA quá phát hoặc bệnh lý tai mũi họng cần được đánh giá.
Đặc biệt, cần đưa trẻ đi khám ngay khi trẻ khó thở, khó nuốt nghiêm trọng, chảy nước dãi bất thường, lừ đừ hoặc có biểu hiện mất nước.
Viêm VA và amidan tái phát không chỉ khiến trẻ khó chịu mà còn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, dinh dưỡng và sự phát triển. Chăm sóc đúng cách, hạn chế nguồn lây, tránh khói thuốc và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tai mũi họng cho trẻ.
