Hashimoto là một bệnh tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện nhầm tuyến giáp là "tác nhân lạ" và tạo ra kháng thể tấn công chính cơ quan này. Theo thời gian, tuyến giáp bị tổn thương dần, làm suy giảm khả năng sản xuất hormone cần thiết cho cơ thể.
Hashimoto là bệnh tự miễn phổ biến ở phụ nữ
Tuyến giáp là cơ quan nội tiết nhỏ nằm phía trước cổ, có vai trò sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa, tăng trưởng và nhiều chức năng quan trọng khác của cơ thể.
Ở người mắc viêm tuyến giáp Hashimoto, các tế bào bạch cầu sẽ xâm nhập vào mô tuyến giáp và tạo ra các kháng thể chống lại tuyến giáp, đặc biệt là kháng thể kháng men peroxidase tuyến giáp (TPO-Ab).
Theo thống kê, khoảng 50% người bệnh Hashimoto đã có biểu hiện suy giáp ngay từ thời điểm được chẩn đoán. Những trường hợp còn lại ban đầu chức năng tuyến giáp vẫn bình thường, thậm chí có giai đoạn cường giáp thoáng qua, nhưng phần lớn sẽ tiến triển thành suy giáp theo thời gian.
Bệnh gặp nhiều ở phụ nữ trung niên và lớn tuổi, đồng thời có tính chất gia đình. Ngoài ra, người mắc các bệnh tự miễn khác như đái tháo đường type 1, viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống, hội chứng Sjögren hay thiếu máu ác tính cũng có nguy cơ mắc Hashimoto cao hơn.
Hashimoto có thể gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở cả nam và nữ
Triệu chứng viêm tuyến giáp Hashimoto
Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ.
Dấu hiệu phổ biến nhất là bướu giáp, tức vùng trước cổ to hơn bình thường. Tuyến giáp thường có đặc điểm:
- To lan tỏa hoặc nổi nhiều nhân nhỏ
- Chắc, có cảm giác như cao su
- Không đau hoặc chỉ đau âm ỉ nhẹ
- Khi bướu lớn, người bệnh có thể gặp tình trạng: khó nuốt, khàn tiếng, cảm giác vướng ở cổ, khó thở nhẹ do chèn ép
Nếu bệnh tiến triển gây suy giáp, người bệnh sẽ xuất hiện thêm các biểu hiện như:
- Mệt mỏi kéo dài
- Sợ lạnh
- Tăng cân
- Da khô
- Táo bón
- Rụng tóc
- Giảm trí nhớ
- Buồn ngủ nhiều
Ngược lại, một số ít trường hợp ở giai đoạn sớm có thể xuất hiện cường giáp thoáng qua với các triệu chứng: hồi hộp, đánh trống ngực, lo lắng, run tay, không chịu được nóng
Viêm tuyến giáp Hashimoto có nguy hiểm không?
Hashimoto không phải là bệnh lý quá nguy hiểm nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Tuy nhiên, nếu không điều trị, bệnh có thể dẫn đến suy giáp kéo dài và gây nhiều biến chứng nghiêm trọng.
- Biến chứng tim mạch
Suy giáp kéo dài có thể làm tăng cholesterol máu, tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, rối loạn nhịp tim và suy tim. Một số trường hợp người bệnh có biểu hiện tim to, nhịp tim chậm hoặc giảm chức năng tim mạch.
- Ảnh hưởng tâm thần và thần kinh
Người bị suy giáp do Hashimoto thường dễ mệt mỏi, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ và có nguy cơ trầm cảm cao hơn. Ở người lớn tuổi, tình trạng suy giáp kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến chức năng nhận thức.
- Rối loạn sinh sản và thai kỳ
Hashimoto có thể gây rối loạn nội tiết, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở cả nam và nữ. Ở phụ nữ, bệnh có thể gây: rối loạn kinh nguyệt, giảm khả năng rụng trứng, tăng nguy cơ sảy thai hoặc sinh non. Nếu phụ nữ mang thai bị suy giáp không được kiểm soát tốt, thai nhi có nguy cơ dị tật bẩm sinh hoặc chậm phát triển trí tuệ.
Trong những trường hợp suy giáp nặng kéo dài không điều trị, người bệnh có thể rơi vào tình trạng phù niêm (myxedema). Đây là biến chứng nguy hiểm với các biểu hiện: hạ thân nhiệt, huyết áp thấp, nhịp tim chậm, lơ mơ, co giật, hôn mê,...Nếu không cấp cứu kịp thời, phù niêm có thể đe dọa tính mạng.
Điều trị viêm tuyến giáp Hashimoto
Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ kết hợp triệu chứng lâm sàng với các xét nghiệm chuyên sâu.
Các xét nghiệm thường được chỉ định gồm: Định lượng hormone tuyến giáp TSH, T3, T4; xét nghiệm kháng thể tuyến giáp như TPO-Ab, Tg-Ab; siêu âm tuyến giáp; chụp xạ hình tuyến giáp; chọc hút tế bào bằng kim nhỏ nếu nghi ngờ nhân giáp bất thường...Trong đó, xét nghiệm kháng thể tuyến giáp là cơ sở quan trọng giúp xác định bệnh Hashimoto.
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và chức năng tuyến giáp của người bệnh. Nếu hormone tuyến giáp vẫn bình thường và chưa có triệu chứng, người bệnh có thể chưa cần dùng thuốc nhưng phải tái khám định kỳ để theo dõi.
Khi xuất hiện suy giáp, bác sĩ sẽ chỉ định hormone thay thế levothyroxine nhằm bổ sung lượng hormone thiếu hụt.
Việc điều trị đúng liều giúp: cải thiện triệu chứng suy giáp, ổn định chuyển hóa, làm giảm kích thước bướu giáp, ngăn ngừa biến chứng...
Phần lớn người bệnh Hashimoto cần điều trị hormone tuyến giáp suốt đời. Trong một số ít trường hợp bướu quá lớn gây chèn ép khó nuốt, khó thở hoặc nghi ngờ ác tính, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật.
Người bệnh cần lưu ý gì?
Do Hashimoto là bệnh tự miễn nên hiện chưa có biện pháp phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, người bệnh có thể kiểm soát tốt bệnh bằng cách:
- Tái khám đúng lịch
- Uống thuốc đều đặn theo chỉ định
- Không tự ý ngưng thuốc
- Ăn uống cân đối
- Tránh bổ sung iod quá mức khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ
- Duy trì vận động và ngủ đủ giấc
Người mắc Hashimoto cần thận trọng khi sử dụng các sản phẩm chứa iod liều cao vì có thể làm rối loạn chức năng tuyến giáp.
Đối với phụ nữ mang thai, việc bổ sung iod cần thực hiện theo đúng khuyến cáo y tế để vừa đảm bảo sức khỏe mẹ, vừa hỗ trợ sự phát triển của thai nhi.
Tóm lại: Viêm tuyến giáp Hashimoto là bệnh lý mạn tính nhưng tiên lượng nhìn chung khá tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Người bệnh không nên quá lo lắng mà cần chủ động theo dõi sức khỏe, tái khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để phòng ngừa biến chứng lâu dài.
