Nhận biết đúng thể bệnh và điều trị phù hợp giúp kiểm soát đau, phục hồi chức năng khớp vai, hạn chế tình trạng cứng khớp hoặc mất vận động kéo dài.
1. Viêm quanh khớp vai có những biểu hiện nào?
Viêm quanh khớp vai là thuật ngữ dùng để chỉ các tình trạng tổn thương ở phần mềm quanh khớp vai, như gân chóp xoay, túi hoạt dịch và bao khớp. Bệnh có thể gặp ở người trung niên, cao tuổi hoặc xuất hiện sau chấn thương, vận động quá mức.
Triệu chứng và mức độ đau có thể khác nhau tùy nguyên nhân và tổn thương cụ thể. Một số thể thường gặp gồm:
Thể đau khớp vai đơn thuần
Người bệnh thường đau vùng vai, nhất là khi thực hiện các động tác đưa tay lên cao, dang tay hoặc vận động quá mức. Cơn đau có thể xuất hiện sau chấn thương hoặc hoạt động lặp đi lặp lại ở vùng vai và thường tăng về đêm.
Đau có thể lan xuống mặt ngoài cánh tay, đặc biệt khi nằm nghiêng hoặc tì đè lên bên vai tổn thương. Người bệnh vì vậy có thể khó ngủ và gặp khó khăn trong một số hoạt động hằng ngày.
Thể đau khớp vai cấp
Cơn đau xuất hiện đột ngột, có thể dữ dội và khiến người bệnh hạn chế đáng kể vận động khớp vai. Đau có thể lan xuống cánh tay và tăng khi cử động.
Một số trường hợp viêm cấp do lắng đọng tinh thể canxi quanh gân có thể gây sưng, nóng tại vùng vai và đôi khi kèm sốt nhẹ. Tuy nhiên, sốt và sưng nóng rõ cũng có thể gặp trong các bệnh lý khác, vì vậy người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
Hình ảnh MRI khớp vai, hình bên trái gân cơ trên gai bình thường thuốc cản quang không ngấm vào gân trên gai (mũi tên), hình bên phải rách đứt gân cơ trên gai thuốc cản quang ngấm vào vùng rách (mũi tên). Ảnh: HK
Thể giả liệt khớp vai
Thể này thường liên quan đến rách hoặc đứt gân chóp xoay, đặc biệt sau một chấn thương. Người bệnh có thể cảm thấy đau dữ dội, đôi khi kèm tiếng "rắc" khi xảy ra chấn thương.
Sau đó, người bệnh khó hoặc không thể chủ động nâng cánh tay dù khớp vẫn có thể được vận động thụ động. Một số trường hợp xuất hiện bầm tím ở mặt trước hoặc mặt ngoài cánh tay. Đây là tình trạng cần được đánh giá sớm để xác định mức độ tổn thương gân.
Thể cứng khớp vai
Người bệnh có thể đau tăng về đêm, sau đó mức độ đau giảm dần nhưng khớp vai ngày càng cứng. Các động tác đưa tay lên cao, dang tay hoặc xoay cánh tay trở nên khó khăn.
Tình trạng này có thể gặp trong viêm dính bao khớp vai và thường diễn biến kéo dài. Vật lý trị liệu, phục hồi chức năng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị.
2. Điều trị viêm quanh khớp vai như thế nào?
Điều trị viêm quanh khớp vai phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và thể bệnh. Người bệnh không nên tự mua thuốc hoặc tự ý tiêm thuốc giảm đau, corticoid khi chưa được bác sĩ đánh giá.
Điều trị nội khoa và phục hồi chức năng
Thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid có thể được sử dụng trong một số trường hợp theo chỉ định của bác sĩ. Corticoid tiêm tại chỗ có thể được cân nhắc đối với một số tình trạng đau vai, viêm túi hoạt dịch hoặc viêm quanh gân. Vị trí tiêm và thời điểm tiêm cần được bác sĩ xác định phù hợp; không nên tự ý lặp lại nhiều lần.
Với tình trạng lắng đọng canxi quanh gân, bác sĩ có thể lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp tùy mức độ. Một số trường hợp cần can thiệp dưới hướng dẫn hình ảnh hoặc phẫu thuật nội soi khi điều trị bảo tồn không hiệu quả.
Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) cũng được nghiên cứu trong điều trị một số tổn thương gân. Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc loại tổn thương và bằng chứng giữa các nghiên cứu chưa hoàn toàn thống nhất. Vì vậy, đây không phải phương pháp phù hợp cho mọi trường hợp đau vai.
Bên cạnh thuốc, người bệnh cần nghỉ ngơi tương đối trong giai đoạn đau nhiều, tránh các động tác gây đau nhưng không nên bất động vai kéo dài. Khi triệu chứng giảm, cần tập phục hồi chức năng theo hướng dẫn để duy trì và cải thiện tầm vận động.
Khi nào cần phẫu thuật ?
Phẫu thuật viêm quanh khớp vai có thể được chỉ định trong một số trường hợp rách hoặc đứt gân chóp xoay, đặc biệt khi tổn thương do chấn thương, người bệnh còn nhu cầu vận động cao hoặc điều trị bảo tồn không đạt hiệu quả.
Quyết định phẫu thuật cần dựa trên tuổi, nguyên nhân, vị trí và mức độ tổn thương gân, nhu cầu vận động cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể. Sau phẫu thuật, người bệnh cần tuân thủ chương trình phục hồi chức năng và tái khám theo lịch của bác sĩ.
Vật lý trị liệu giúp phục hồi vận động
Vật lý trị liệu và các bài tập phục hồi chức năng giữ vai trò quan trọng trong điều trị nhiều bệnh lý quanh khớp vai. Tùy nguyên nhân, chuyên gia có thể hướng dẫn các bài tập tăng tầm vận động, kéo giãn và tăng sức mạnh cơ quanh vai.
Các phương pháp hỗ trợ giảm đau như chườm nóng hoặc một số kỹ thuật vật lý trị liệu có thể được áp dụng tùy trường hợp. Không nên tự thực hiện các động tác nắn chỉnh mạnh khi chưa được hướng dẫn.
Khi vai đau nhiều, người bệnh nên tránh nâng vật nặng hoặc vận động quá mức. Nếu đau vai xuất hiện sau chấn thương, đau tăng nhanh, biến dạng khớp, không thể nâng tay, sưng nóng rõ hoặc kèm sốt, cần đi khám sớm để loại trừ tổn thương gân nghiêm trọng hoặc các bệnh lý khác.
Điều trị đúng nguyên nhân kết hợp với phục hồi chức năng phù hợp sẽ giúp giảm đau, cải thiện tầm vận động và hạn chế nguy cơ cứng khớp vai kéo dài.
