Viêm não Nhật Bản: Cẩn trọng dấu hiệu dễ nhầm với sốt siêu vi

Viêm não Nhật Bản là bệnh do vi rút gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, đặc biệt nguy hiểm nếu phát hiện muộn. Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người mà lây qua muỗi Culex, thường xuất hiện ở khu vực có nhiều đồng ruộng, trang trại chăn nuôi heo, gia cầm; hiện nay cũng có thể gặp ở khu vực thành thị và cao nguyên.

Theo BS.CKII Nguyễn Trần Nam, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, ở giai đoạn đầu sau nhiễm, trẻ thường chưa có biểu hiện đặc hiệu. Sau thời gian ủ bệnh, trẻ có thể sốt, đau đầu, nôn ói nên rất dễ bị nhầm với sốt siêu vi hoặc bệnh hô hấp thông thường.

Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi viện sớm

BS.CKII Nguyễn Trần Nam cho biết dấu hiệu đáng lo ngại là khi trẻ bắt đầu có rối loạn tri giác như lơ mơ, la hét bất thường, co giật hoặc nặng hơn là hôn mê. Đây là giai đoạn bệnh có thể diễn tiến nhanh, đòi hỏi theo dõi và can thiệp y tế kịp thời để hạn chế tổn thương não.

BS.CKII Kiều Quốc Thanh, Quyền Điều hành Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết từ đầu năm, khoa đã tiếp nhận một số ca viêm não Nhật Bản, trong đó có trẻ nhập viện sau vài ngày sốt, ho, nôn ói rồi nhanh chóng chuyển sang co giật, hôn mê.

"Những dấu hiệu sớm của bệnh rất khó nhận biết vì lúc đầu chỉ là sốt, đau đầu, nôn ói. Đến khi trẻ có hội chứng não cấp như co giật, rối loạn ý thức thì bệnh đã diễn tiến nặng", BS. Thanh nói.

Theo các bác sĩ, việc chẩn đoán xác định cần dựa vào thăm khám lâm sàng kết hợp xét nghiệm máu, dịch não tủy và một số chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết. Hiện nay, viêm não Nhật Bản chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, điều trị chủ yếu là hồi sức, kiểm soát biến chứng và hỗ trợ chức năng sống.

"Trong điều trị, mục tiêu quan trọng là bảo vệ phần não còn lại và hạn chế tổn thương thêm. Tuy nhiên, đây là bệnh nặng, tiên lượng phụ thuộc nhiều vào việc phát hiện sớm và hỗ trợ kịp thời", BS. Nguyễn Trần Nam cho biết.

Tiêm đúng, đủ và nhắc lại để giảm khoảng trống miễn dịch

Không chỉ nguy hiểm ở giai đoạn cấp, viêm não Nhật Bản còn có thể để lại di chứng thần kinh kéo dài ở trẻ. Theo BS. Nguyễn Trần Nam, thực tế lâm sàng cho thấy nhiều trẻ nhập viện muộn có nguy cơ phải thở máy kéo dài, chậm phát triển tâm thần vận động hoặc để lại di chứng vận động, nhận thức.

Một điểm đáng lưu ý là bệnh hiện không chỉ gặp ở trẻ nhỏ. Theo ghi nhận của Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, nhiều ca bệnh rơi vào nhóm trẻ lớn, đang đi học. Nguyên nhân thường gặp là trẻ đã từng tiêm vắc xin khi nhỏ nhưng bỏ sót các mũi nhắc, khiến miễn dịch bảo vệ giảm dần theo thời gian.

BS.CKII Hồ Tôn Thiên Nga, Phó Trưởng Khoa Sức khỏe Trẻ em, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết hiện có các nhóm vắc xin phòng viêm não Nhật Bản với lịch tiêm khác nhau. Có loại thuộc Chương trình tiêm chủng mở rộng, có loại tiêm dịch vụ. Vì vậy, phụ huynh cần cho trẻ tiêm đúng, đủ và theo dõi đầy đủ các mũi nhắc theo loại vắc xin đã sử dụng.

"Khả năng bảo vệ có thể xuất hiện sau những mũi đầu nhưng để miễn dịch bền vững, trẻ cần hoàn thành lịch tiêm cơ bản và các mũi củng cố theo khuyến cáo. Bỏ sót mũi nhắc là lý do khiến trẻ lớn vẫn có nguy cơ mắc bệnh", BS. Thiên Nga nói.

Ngoài tiêm chủng, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần chủ động phòng muỗi đốt cho trẻ bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài khi cần, vệ sinh môi trường sống, hạn chế nước đọng quanh nhà và khu vực chăn nuôi.

Trong trường hợp không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng để kiểm tra thông tin trên hệ thống quản lý tiêm chủng quốc gia và được tư vấn lịch tiêm phù hợp. "Không nên chờ đến khi có nhắc lịch mới đi tiêm. Phụ huynh cần chủ động rà lại sổ tiêm hoặc lịch tiêm định kỳ của con", BS. Thiên Nga lưu ý.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, không phải mọi cơn sốt đều là viêm não Nhật Bản. Tuy nhiên, khi trẻ sốt kèm lơ mơ, co giật, ngủ li bì, kích thích bất thường hoặc thay đổi ý thức, gia đình cần đưa trẻ đến bệnh viện sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Hiền Minh