Phần lớn trường hợp có thể tự khỏi, nhưng nếu triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không được xử trí phù hợp, bệnh có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, ăn uống, học tập và làm tăng nguy cơ xuất hiện một số biến chứng.
Viêm mũi họng thường do virus gây ra, ngoài ra có thể liên quan đến vi khuẩn, dị ứng hoặc các yếu tố kích thích từ môi trường. Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch đang phát triển, thường xuyên tiếp xúc với nhiều tác nhân gây bệnh tại trường học, nhà trẻ nên dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên.
Nhiều phụ huynh cho rằng viêm mũi họng là bệnh nhẹ và không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu trẻ nghẹt mũi, chảy mũi, ho hoặc đau họng kéo dài, các triệu chứng tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
1. Viêm mũi họng kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ
Tăng nguy cơ viêm xoang
Khi niêm mạc mũi bị viêm và phù nề, dịch tiết có thể khó thoát ra ngoài, gây tình trạng ứ đọng. Nếu tình trạng viêm kéo dài, một số trẻ có thể phát triển viêm mũi xoang.
Nguy cơ này có thể tăng khi trẻ bị nhiễm trùng đường hô hấp kéo dài, viêm mũi dị ứng không được kiểm soát hoặc có các yếu tố làm cản trở dẫn lưu dịch trong mũi xoang.
Viêm mũi họng ở trẻ thường không nguy hiểm và phần lớn có thể hồi phục tốt. Ảnh TM
Cha mẹ cần lưu ý những biểu hiện như nghẹt mũi kéo dài, dịch mũi đặc, ho kéo dài, đặc biệt ho nhiều về đêm, đau hoặc nặng vùng mặt, hơi thở có mùi hôi. Đây có thể là những dấu hiệu gợi ý viêm mũi xoang và trẻ cần được bác sĩ thăm khám.
Dễ tái phát viêm tai giữa
Mũi, họng và tai có mối liên hệ về mặt giải phẫu. Khi trẻ bị viêm mũi họng, tình trạng phù nề và tăng tiết dịch có thể ảnh hưởng đến hoạt động của vòi nhĩ, tạo điều kiện cho dịch tích tụ ở tai giữa.
Trẻ có thể bị đau tai, nghe kém, sốt hoặc quấy khóc, khó ngủ. Viêm tai giữa tái phát nhiều lần có thể ảnh hưởng đến khả năng nghe, từ đó tác động đến quá trình phát triển ngôn ngữ và giao tiếp của trẻ nếu không được phát hiện, điều trị phù hợp.
Ảnh hưởng đến giấc ngủ
Nghẹt mũi, chảy mũi, ho hoặc đau họng khiến trẻ khó chịu và khó ngủ. Một số trẻ phải thở bằng miệng khi ngủ do nghẹt mũi kéo dài.
Giấc ngủ bị gián đoạn có thể khiến trẻ mệt mỏi, cáu gắt, giảm khả năng tập trung vào ban ngày. Nếu tình trạng kéo dài, trẻ có thể bị ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và chất lượng cuộc sống.
Ăn uống kém, ảnh hưởng thể trạng
Khi bị viêm mũi họng, trẻ có thể giảm cảm giác ngon miệng, đau họng hoặc khó chịu khi nuốt. Nghẹt mũi cũng có thể làm trẻ khó thở khi ăn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Nếu tình trạng bệnh kéo dài và trẻ ăn uống kém, nguy cơ thiếu hụt năng lượng và chất dinh dưỡng có thể tăng. Vì vậy, cha mẹ cần chú ý chế độ ăn phù hợp, đủ chất và bảo đảm trẻ uống đủ nước.
Ảnh hưởng đến khả năng tập trung, học tập
Một đứa trẻ thường xuyên nghẹt mũi, ho, ngủ không ngon giấc hoặc mệt mỏi có thể khó tập trung trong học tập và các hoạt động hằng ngày. Đây là ảnh hưởng gián tiếp nhưng đáng lưu ý nếu tình trạng bệnh kéo dài hoặc tái phát liên tục.
Viêm mũi họng thông thường không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ mắc bệnh hô hấp mạn tính. Tuy nhiên, những trẻ có bệnh lý nền như hen phế quản, viêm mũi dị ứng hoặc các vấn đề hô hấp khác có thể cần được theo dõi và kiểm soát bệnh tốt hơn.
2. Không chủ quan khi triệu chứng viêm mũi họng kéo dài
Phần lớn viêm mũi họng do virus có thể cải thiện sau vài ngày. Tuy nhiên, nếu trẻ không có dấu hiệu thuyên giảm, triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, cha mẹ không nên tự điều trị kéo dài tại nhà.
Đặc biệt, không tự ý sử dụng kháng sinh cho trẻ. Kháng sinh chỉ có tác dụng với nhiễm khuẩn và cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.
Có thể sử dụng nước muối sinh lý để vệ sinh mũi cho trẻ khi cần, giúp làm sạch dịch tiết và giảm cảm giác nghẹt mũi. Cha mẹ cần thực hiện đúng kỹ thuật, tránh bơm rửa với áp lực mạnh, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Trẻ cần được ăn uống đầy đủ, đa dạng, ngủ đủ giấc và duy trì hoạt động thể chất phù hợp. Môi trường sống cần thông thoáng, hạn chế bụi, khói thuốc lá và các chất kích thích đường hô hấp.
Cha mẹ cũng nên hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi và hạn chế tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh hô hấp để giảm nguy cơ lây nhiễm.
Viêm mũi họng ở trẻ thường không nguy hiểm và phần lớn có thể hồi phục tốt. Tuy nhiên, việc theo dõi triệu chứng, chăm sóc đúng cách và khám khi bệnh kéo dài giúp hạn chế biến chứng, đồng thời bảo vệ giấc ngủ, dinh dưỡng, khả năng học tập và chất lượng cuộc sống của trẻ.
