Hai mươi năm tưởng đã khỏi bệnh...
Ở tuổi 53, người đàn ông mới thực sự hiểu thế nào là hậu quả của sự chủ quan. Khoảng 20 năm trước, trong một lần đi khám vì bị ốm, ông được phát hiện mắc viêm gan B. Sau một thời gian ngắn điều trị bằng thuốc kháng virus, sức khỏe ổn định trở lại, ông tự cho rằng bệnh đã khỏi nên không tái khám, cũng không xét nghiệm định kỳ hay tiếp tục điều trị.
Thế nhưng, cảm giác khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc virus đã biến mất.
Hai thập kỷ sau, những biểu hiện mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém và bụng ngày càng to vì dịch buộc ông phải quay trở lại bệnh viện. Kết quả khiến cả gia đình bàng hoàng: ông đã bị xơ gan giai đoạn nặng, cổ trướng, giãn tĩnh mạch thực quản, nhiễm trùng dịch ổ bụng, suy kiệt và phải lọc máu.
TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai tư vấn cho người bệnh viêm gan và thân nhân. Ảnh: Nguyên Hà
"Trước đây tôi cứ nghĩ hết mệt, ăn uống bình thường là bệnh đã khỏi. Không ngờ virus vẫn âm thầm phá hủy lá gan suốt ngần ấy năm"- người bệnh nghẹn ngào nói.
Bi kịch không chỉ dừng lại ở người bệnh. Suốt nhiều năm, vợ và các con ông chưa từng được xét nghiệm, đánh giá miễn dịch hay tiêm phòng đầy đủ. Khi được đưa đi tầm soát, nhiều thành viên trong gia đình cũng được xác định đã nhiễm virus viêm gan B.
Người vợ nói: "Chúng tôi chỉ nghĩ ai bệnh thì người đó chữa. Không biết cả gia đình đều cần được kiểm tra và bảo vệ. Bây giờ tôi không chỉ lo cho chồng mà còn lo cho các con, các cháu sau này."
Từ một căn bệnh từng có cơ hội kiểm soát, sự chủ quan của một người đã khiến cả gia đình phải đối diện với nguy cơ bệnh tật kéo dài.
Cùng nhiễm virus từ mẹ, hai anh em đi về hai ngả
Một câu chuyện khác tại Nam Định cho thấy, cùng mang virus viêm gan B nhưng lựa chọn khác nhau có thể tạo nên hai số phận hoàn toàn khác biệt.
Hai anh em trai đều bị lây nhiễm viêm gan B từ mẹ. Người anh phát hiện bệnh từ rất sớm qua một lần khám sức khỏe định kỳ. Sau đó, anh tuân thủ điều trị, tái khám đều đặn và chủ động đưa vợ đi xét nghiệm, tiêm vắc xin khi chưa có miễn dịch. Các con cũng được theo dõi và bảo vệ ngay từ đầu.
Nhờ vậy, sức khỏe của anh vẫn ổn định và vợ con không bị lây nhiễm.
Trong khi đó, người em không hề biết mình mang virus. Đến năm 45 tuổi, khi xuất hiện mệt mỏi, chán ăn và vàng da, anh mới đi khám và được chẩn đoán mắc viêm gan B. Điều đau xót hơn là sau khi tầm soát, cả vợ và con trai anh cũng đã nhiễm bệnh.
"Điều khiến tôi ân hận nhất là không biết mình mắc bệnh để phòng cho vợ con. Chỉ cần một người chủ quan, cả gia đình đều có thể phải gánh hậu quả"- người bệnh chia sẻ.
Sau thời gian điều trị tại Viện Y học nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, sức khỏe của anh dần cải thiện. Vợ và con trai cũng được đưa vào chương trình quản lý và điều trị kịp thời.
Hai anh em cùng nhiễm virus từ mẹ nhưng kết cục khác nhau. Ranh giới giữa hai "bản án" ấy chính là sự phát hiện sớm và điều trị đúng.
Người bệnh viêm gan giai đoạn nặng cần sự hỗ trợ của máy móc tại phòng ICU. Ảnh: Nguyên Hà
Không vàng da vẫn có thể mắc bệnh rất nặng
Theo TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, viêm gan B đặc biệt nguy hiểm vì diễn tiến rất âm thầm.
Nhiều người vẫn nghĩ chỉ khi vàng da, vàng mắt mới là biểu hiện của bệnh gan. Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều bệnh nhân chỉ có biểu hiện mệt mỏi nhẹ, ăn kém, ngủ không ngon, thậm chí hoàn toàn không có triệu chứng cho đến khi gan đã bị tổn thương nghiêm trọng.
"Người bệnh không thể dựa vào cảm giác khỏe mạnh để kết luận vi rút đã hết hoặc gan không còn bị tổn thương. Khi xuất hiện cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, vàng da hay suy kiệt thì bệnh có thể đã ở giai đoạn rất muộn"- TS.BS Đỗ Văn Thành cảnh báo.
Để biết bệnh đang ở giai đoạn nào, có cần điều trị hay không và nguy cơ tiến triển ra sao, người bệnh cần được đánh giá đầy đủ chức năng gan, tải lượng HBV DNA, mức độ xơ hóa gan và nguy cơ ung thư gan.
Một sai lầm khá phổ biến hiện nay là nhiều bệnh nhân tự ý ngừng thuốc khi thấy sức khỏe ổn định. Theo các bác sĩ, việc bỏ điều trị giữa chừng có thể khiến vi rút hoạt động trở lại, tổn thương gan tiếp tục tiến triển, làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan, thậm chí xuất hiện các chủng vi rút kháng thuốc khiến việc điều trị sau này khó khăn hơn rất nhiều.
Các bác sĩ Viện Y học nhiệt đới cũng cho biết, hiện vẫn còn không ít người sau khi phát hiện mắc viêm gan B nhưng không tiếp tục kiểm tra tải lượng vi rút, mức độ xơ hóa gan hoặc bỏ hẳn việc tái khám. Trong khi đó, bệnh vẫn có thể âm thầm tiến triển ngay cả khi men gan chưa tăng và người bệnh vẫn cảm thấy khỏe mạnh.
Cắt đứt nguồn lây từ mỗi gia đình
Viêm gan B lây truyền chủ yếu qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Trong đó, lây truyền từ mẹ sang con là con đường đáng lo ngại nhất vì trẻ nhiễm vi rút ngay từ khi mới sinh có nguy cơ rất cao trở thành người mang virus mạn tính.
Điều đó đồng nghĩa virus có thể tồn tại suốt nhiều chục năm trong cơ thể trẻ, âm thầm gây xơ gan, ung thư gan và tiếp tục lây truyền cho thế hệ sau.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chuỗi lây nhiễm này hoàn toàn có thể ngăn chặn. Phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm viêm gan B, đánh giá tải lượng vi rút và điều trị dự phòng nếu có chỉ định.
Nhiều người bệnh viêm gan vì thiếu hiểu biết, chủ quan đến viện giai đoạn đã muộn. Ảnh: Nguyên Hà
Trẻ sinh từ mẹ nhiễm viêm gan B cần được tiêm vắc xin viêm gan B và huyết thanh kháng viêm gan B càng sớm càng tốt sau sinh để giảm tối đa nguy cơ lây truyền.
Đối với gia đình đã có người mắc bệnh, vợ, chồng, con cái và những người sống cùng cần được xét nghiệm sàng lọc.
Người chưa nhiễm và chưa có miễn dịch cần tiêm vắc xin đầy đủ; người đã nhiễm cần được quản lý, theo dõi và điều trị đúng hướng dẫn.
Viêm gan B không còn là căn bệnh "không có cách chữa". Ngược lại, đây là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng vắc xin và kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm, theo dõi và điều trị đúng.
Điều đáng sợ nhất không phải là mang virus viêm gan B, mà là không biết mình mắc bệnh, biết nhưng không điều trị, hoặc điều trị rồi tự ý bỏ thuốc. Bởi phát hiện sớm có thể cứu một người bệnh; tầm soát đầy đủ có thể bảo vệ cả một gia đình; còn tiêm phòng và điều trị đúng sẽ góp phần cắt đứt nguồn lây cho cả cộng đồng và các thế hệ tương lai.
