Bệnh nhi ngưng tim do viêm cơ tim tối cấp
Một bệnh nhi 7 tuổi bị ngưng tim do viêm cơ tim tối cấp vừa được các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP. Hồ Chí Minh) cứu sống nhờ kích hoạt báo động đỏ toàn viện và áp dụng kỹ thuật ECMO sau nhiều ngày hồi sức tích cực.
Trước đó, trẻ đột ngột ngất khi đang đi cùng mẹ và được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai. Tại đây, bệnh nhi xuất hiện rối loạn nhịp tim nặng, nhanh chóng rơi vào trụy tim mạch và ngưng tim. Sau hơn 20 phút hồi sức, tim trẻ đập trở lại nhưng vẫn trong tình trạng sốc tim và loạn nhịp thất, buộc phải chuyển khẩn cấp lên Bệnh viện Nhi đồng 1.
Ngay khi tiếp nhận, bệnh viện kích hoạt quy trình báo động đỏ. Các chuyên khoa Cấp cứu, Hồi sức tích cực, Tim mạch, Ngoại tim mạch và Gây mê phối hợp xử trí khẩn trương: thở máy, sử dụng thuốc vận mạch, thuốc chống loạn nhịp và đặt máy tạo nhịp tạm thời.
Tuy nhiên, tình trạng của bệnh nhi nhanh chóng diễn tiến thành suy tim nặng kèm phù phổi cấp. Ê-kíp điều trị quyết định triển khai ECMO (tim phổi nhân tạo) nhằm thay thế tạm thời chức năng tim và phổi, duy trì tuần hoàn và cung cấp oxy cho cơ thể. Song song đó, bệnh nhi được hạ thân nhiệt để bảo vệ não và lọc máu liên tục nhằm hỗ trợ chức năng các cơ quan.
Sau khoảng 30 phút chạy ECMO, tình trạng tuần hoàn của trẻ cải thiện rõ rệt. Dù vậy, trong tuần đầu điều trị, tim bệnh nhi vẫn co bóp yếu và xuất hiện loạn nhịp liên tục, buộc các bác sĩ phải theo dõi sát, điều chỉnh thuốc trợ tim, thuốc chống loạn nhịp và tiến hành sốc điện khi cần thiết.
Sau 10 ngày điều trị tích cực, chức năng tim và các cơ quan của trẻ dần hồi phục. Bệnh nhi được cai ECMO, tiếp đến là cai máy thở, tỉnh táo trở lại và tiến triển tốt.
Viêm cơ tim tối cấp ở trẻ: Bệnh nguy hiểm khó nhận biết, cha mẹ không thể chủ quan
Viêm cơ tim tối cấp là bệnh lý tim mạch hiếm gặp nhưng có mức độ nguy hiểm rất cao ở trẻ em. Bệnh có thể tiến triển nhanh trong thời gian ngắn, gây suy tim cấp, rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đáng chú ý, các triệu chứng ban đầu thường mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm siêu vi thông thường, khiến nhiều trẻ nhập viện khi đã ở giai đoạn nặng.
Viêm cơ tim tối cấp ở trẻ em là bệnh lý tim mạch hiếm gặp nhưng có mức độ nguy hiểm rất cao.
Nguyên nhân gây viêm cơ tim tối cấp ở trẻ
Viêm cơ tim là tình trạng viêm của tổ chức cơ tim - lớp cơ có nhiệm vụ co bóp để bơm máu đi nuôi cơ thể. Khi phản ứng viêm xảy ra ồ ạt, lan rộng và tiến triển nhanh trong thời gian ngắn, bệnh được gọi là viêm cơ tim tối cấp.
Ở trẻ em, bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn tiến trong vài giờ đến vài ngày. Tổn thương cơ tim làm suy giảm nhanh khả năng co bóp, dẫn đến suy tim cấp, tụt huyết áp, rối loạn tuần hoàn và nguy cơ ngừng tim.
Nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm cơ tim tối cấp ở trẻ là nhiễm virus. Các loại virus thường gặp gồm virus cúm, adenovirus, enterovirus, virus hợp bào hô hấp (RSV), virus gây sốt phát ban, tay chân miệng… Sau khi xâm nhập cơ thể, virus có thể tấn công trực tiếp cơ tim hoặc kích hoạt phản ứng miễn dịch quá mức, gây tổn thương nghiêm trọng tế bào cơ tim.
Ngoài virus, một số trường hợp có thể liên quan đến vi khuẩn, ký sinh trùng, phản ứng dị ứng với thuốc, rối loạn miễn dịch hoặc biến chứng sau các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, tiêu hóa. Tuy nhiên, ở trẻ em, nguyên nhân do virus vẫn chiếm tỷ lệ cao nhất.
Những biểu hiện sớm của viêm cơ tim tối cấp ở trẻ
Điểm nguy hiểm của viêm cơ tim tối cấp nằm ở tốc độ tiến triển nhanh và khả năng gây biến chứng nặng trong thời gian rất ngắn. Chỉ trong vài giờ hoặc vài ngày, trẻ có thể từ trạng thái mệt nhẹ chuyển sang suy tim nặng, sốc tim hoặc rối loạn nhịp nguy hiểm.
Ở giai đoạn đầu, bệnh thường khởi phát sau một đợt nhiễm siêu vi. Trẻ có thể sốt nhẹ hoặc sốt vừa, mệt mỏi, uể oải, chán ăn, buồn nôn, nôn hoặc đau bụng. Những dấu hiệu này rất dễ bị nhầm lẫn với cảm lạnh, cúm hay rối loạn tiêu hóa thông thường.
Một số trẻ than phiền đau ngực, tức ngực hoặc khó chịu vùng trước tim. Tuy nhiên, với trẻ nhỏ, biểu hiện này thường không rõ ràng, trẻ chỉ quấy khóc, bứt rứt hoặc ôm ngực.
Dấu hiệu cảnh báo bệnh tiến triển nặng
Khi bệnh diễn tiến, các triệu chứng tim mạch trở nên rõ rệt và đây là giai đoạn đặc biệt nguy hiểm. Trẻ có thể thở nhanh, thở gấp, khó thở, nhất là khi nằm hoặc khi vận động nhẹ. Trẻ mệt nhiều, lờ đờ, giảm vận động rõ rệt, không còn chơi đùa như bình thường.
Nhịp tim có thể nhanh bất thường hoặc loạn nhịp, mạch yếu, không đều. Một số trẻ xuất hiện da tái nhợt, môi tím, tay chân lạnh do tuần hoàn kém. Huyết áp tụt có thể gây choáng, thậm chí ngất.
Ở giai đoạn nặng, trẻ có thể rơi vào suy tim cấp với các biểu hiện phù, gan to, tiểu ít, rối loạn ý thức. Đây là tình trạng cấp cứu, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác khi trẻ có biểu hiện bất thường sau một đợt nhiễm virus, nhất là cúm hoặc viêm đường hô hấp. Trẻ mệt nhiều bất thường, thở nhanh, khó thở, đau ngực, tim đập nhanh hoặc không đều, da tái, tay chân lạnh, nôn nhiều, lơ mơ hoặc ngất đều là những dấu hiệu cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.
Việc chậm trễ thăm khám và điều trị có thể khiến bệnh tiến triển nhanh, làm giảm đáng kể cơ hội hồi phục.
Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn viêm cơ tim tối cấp, cha mẹ có thể giảm nguy cơ bằng cách chăm sóc tốt cho trẻ khi mắc bệnh nhiễm siêu vi. Trẻ cần được nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động gắng sức trong thời gian mắc bệnh và ngay cả sau khi vừa khỏi.
Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc với nguồn lây nhiễm là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch cho trẻ.
Tóm lại, viêm cơ tim tối cấp ở trẻ là bệnh lý hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và đưa trẻ đi khám kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống trẻ và hạn chế biến chứng lâu dài. Cha mẹ tuyệt đối không nên chủ quan khi trẻ có biểu hiện mệt nhiều, khó thở hoặc bất thường sau nhiễm virus, bởi sự cảnh giác kịp thời có thể tạo nên ranh giới giữa an toàn và nguy hiểm.
