Viêm cầu thận là tình trạng tổn thương các cầu thận, thường liên quan đến phản ứng viêm hoặc miễn dịch, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng lọc máu của thận.
Cầu thận có vai trò như một "màng lọc" tinh vi, giúp loại bỏ chất thải và lượng nước dư thừa khỏi máu để tạo thành nước tiểu. Khi cầu thận bị tổn thương do nhiều nguyên nhân như nhiễm trùng, rối loạn miễn dịch, bệnh lý toàn thân hoặc yếu tố di truyền, chức năng lọc của thận có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến nhiều biểu hiện bất thường.
Người bệnh có thể xuất hiện tiểu máu, protein niệu, phù, tăng huyết áp, giảm mức lọc cầu thận, thậm chí suy thận cấp hoặc suy thận mạn.
1. Những nguyên nhân thường gặp gây viêm cầu thận
Nguyên nhân gây viêm cầu thận khá đa dạng, chủ yếu liên quan đến phản ứng miễn dịch bất thường hoặc tổn thương tại cầu thận.
Nhiễm trùng là một trong những nguyên nhân thường gặp, đặc biệt ở viêm cầu thận cấp. Điển hình là viêm cầu thận hậu nhiễm liên cầu khuẩn, có thể xuất hiện sau viêm họng hoặc nhiễm trùng da do liên cầu. Ngoài ra, một số tình trạng nhiễm trùng khác như viêm nội tâm mạc, viêm gan hoặc nhiễm virus cũng có thể liên quan đến tổn thương cầu thận.
Bệnh tự miễn cũng là nguyên nhân quan trọng. Khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các cấu trúc của cầu thận, tình trạng viêm và tổn thương có thể kéo dài. Một số bệnh điển hình gồm lupus ban đỏ hệ thống gây viêm thận lupus, bệnh thận IgA và hội chứng Goodpasture. Các bệnh này có thể gây lắng đọng kháng thể hoặc phức hợp miễn dịch tại cầu thận, từ đó làm tổn thương cấu trúc và chức năng lọc của thận.
Ngoài ra, một số trường hợp viêm cầu thận có thể liên quan đến bệnh lý toàn thân hoặc yếu tố di truyền. Vì vậy, xác định chính xác nguyên nhân là cơ sở quan trọng để bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Viêm cầu thận cần nhận biết sớm để tránh biến chứng nguy hiểm. Ảnh AI.
2. Dấu hiệu nhận biết viêm cầu thận
Triệu chứng viêm cầu thận có thể khác nhau tùy mức độ tổn thương. Một số trường hợp không có biểu hiện rõ ràng và chỉ được phát hiện tình cờ qua xét nghiệm nước tiểu hoặc xét nghiệm máu.
Tiểu máu: Đây là dấu hiệu quan trọng của tổn thương cầu thận. Nước tiểu có thể chuyển sang màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm. Một số trường hợp chỉ phát hiện hồng cầu trong nước tiểu qua xét nghiệm mà người bệnh không nhận thấy bằng mắt thường.
Protein niệu: Khi màng lọc cầu thận bị tổn thương, protein có thể rò rỉ vào nước tiểu. Người bệnh có thể nhận thấy nước tiểu nhiều bọt và lâu tan. Tuy nhiên, để xác định chính xác protein niệu cần thực hiện xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ.
Phù: Phù thường xuất hiện ở mí mắt, đặc biệt vào buổi sáng, sau đó có thể xuất hiện ở chân hoặc các vị trí khác trên cơ thể. Tình trạng này liên quan đến mất protein qua nước tiểu và sự giữ nước, muối trong cơ thể.
Tăng huyết áp: Viêm cầu thận có thể làm rối loạn cân bằng nước và muối, từ đó dẫn đến tăng huyết áp. Một số trường hợp huyết áp tăng kéo dài và khó kiểm soát.
Giảm lượng nước tiểu: Khi chức năng lọc của thận suy giảm, lượng nước tiểu có thể giảm so với bình thường. Đây là dấu hiệu cần lưu ý, đặc biệt khi xuất hiện đồng thời với phù hoặc tăng huyết áp.
Mệt mỏi, suy nhược: Khi chức năng thận suy giảm, các chất thải có thể tích tụ trong máu, khiến người bệnh mệt mỏi, chán ăn và suy nhược. Ở bệnh thận mạn, tình trạng giảm sản xuất erythropoietin cũng có thể góp phần gây thiếu máu và khiến người bệnh mệt mỏi kéo dài.
Khó thở: Trong trường hợp cơ thể bị ứ dịch nhiều, dịch có thể tích tụ tại phổi, gây khó thở. Đây là dấu hiệu cần được đánh giá y tế kịp thời.
Buồn nôn, chán ăn: Khi chức năng thận suy giảm đáng kể, các chất thải tích tụ trong máu có thể gây buồn nôn, chán ăn và ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân.
3. Viêm cầu thận có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của viêm cầu thận phụ thuộc vào nguyên nhân, thể bệnh và thời điểm phát hiện. Với một số trường hợp viêm cầu thận cấp, nếu được chẩn đoán và điều trị sớm, chức năng thận có thể hồi phục tốt.
Tuy nhiên, bệnh có thể trở nên nghiêm trọng nếu không được phát hiện, kiểm soát hoặc tiến triển thành viêm cầu thận mạn. Tổn thương cầu thận kéo dài khiến chức năng lọc máu suy giảm dần, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe.
Người bệnh có thể bị tăng huyết áp kéo dài, đôi khi khó kiểm soát; phù do cơ thể giữ nước và muối. Đồng thời, các chất thải như ure, creatinine tích tụ trong máu có thể gây mệt mỏi, buồn nôn và suy nhược.
Viêm cầu thận cũng làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch ở người mắc bệnh thận mạn. Khi tổn thương cầu thận tiến triển nặng, chức năng thận có thể suy giảm đến giai đoạn cuối, người bệnh phải điều trị thay thế thận bằng lọc máu hoặc ghép thận.
Do đó, phát hiện sớm những bất thường về nước tiểu, huyết áp và tình trạng phù có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thận.
4. Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên đi khám khi phát hiện nước tiểu bất thường, đặc biệt là tiểu máu hoặc nước tiểu nhiều bọt kéo dài; xuất hiện phù mí mắt, phù chân; huyết áp tăng hoặc lượng nước tiểu giảm.
Những trường hợp phù nhiều, khó thở, tiểu rất ít, huyết áp tăng cao, mệt mỏi hoặc suy nhược rõ rệt cần được thăm khám sớm để đánh giá chức năng thận và nguy cơ biến chứng.
Viêm cầu thận không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, người có nguy cơ hoặc xuất hiện bất thường về nước tiểu, huyết áp cần chủ động kiểm tra. Phát hiện và điều trị nguyên nhân sớm có thể giúp hạn chế tổn thương cầu thận, bảo vệ chức năng thận và giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn, suy thận giai đoạn cuối.
