Trẻ khỏe mạnh chưa đồng nghĩa với phát triển toàn diện
Sau nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng được chăm sóc trong lồng ấp, khoảnh khắc con đủ điều kiện xuất viện là niềm hạnh phúc lớn đối với các gia đình có trẻ sinh non. Khi em bé bắt đầu bú tốt, tăng cân đều, tự duy trì thân nhiệt và không còn cần hỗ trợ y tế chuyên sâu, cha mẹ thường có cảm giác giai đoạn khó khăn nhất đã qua.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc trẻ ổn định về sức khỏe và đủ điều kiện xuất viện chưa phải là dấu mốc kết thúc quá trình chăm sóc. Với những em bé chào đời trước 37 tuần, đặc biệt là trẻ sinh cực non hoặc từng gặp biến chứng trong giai đoạn sơ sinh, một số vấn đề về sức khỏe và phát triển có thể chưa biểu hiện rõ ngay từ đầu mà chỉ được nhận diện qua quá trình theo dõi lâu dài.
Tại Hội thảo "Chiến lược chăm sóc nối dài cho trẻ sinh non và trẻ chậm tăng trưởng trong thai kỳ" được tổ chức ngày 14/11, tại Bệnh viện Đại học Phenikaa (PhenikaaMec), BSCKII.BSNT Dương Thùy Nga - Trưởng khoa Nhi cho biết trẻ sinh non có thể đối mặt với những nguy cơ khác nhau tùy thuộc vào tuổi thai khi chào đời, cân nặng lúc sinh, tình trạng sức khỏe và các can thiệp y tế từng phải trải qua. Những vấn đề cần quan tâm không chỉ giới hạn ở hô hấp, dinh dưỡng hay khả năng tăng trưởng, mà còn liên quan đến sự phát triển thần kinh, vận động, ngôn ngữ, thị giác, thính lực và khả năng tương tác xã hội.

BSCKII. BSNT Dương Thùy Nga chia sẻ về chiến lược chăm sóc nối dài cho trẻ.
Đáng lưu ý, những biểu hiện liên quan đến chất lượng vận động, giao tiếp hay khả năng tiếp nhận thông tin có thể cần thêm thời gian mới bộc lộ. Đặc biệt, khi bước vào môi trường mẫu giáo, tiểu học, những vấn đề về kiểm soát hành vi, khả năng tập trung và tiếp thu kiến thức mới có thể trở nên rõ ràng hơn.
Bởi vậy, một lần khám cho kết quả bình thường không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ không gặp bất kỳ khó khăn nào trong các giai đoạn tiếp theo. Việc theo dõi phát triển cần được thực hiện theo thời gian, dựa trên những thay đổi của trẻ ở từng độ tuổi, thay vì chỉ đánh giá sức khỏe tại một thời điểm.

Theo bác sĩ Nga, một lần khám cho kết quả bình thường không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ không gặp bất kỳ khó khăn nào trong các giai đoạn tiếp theo.
Theo dõi đúng mốc để không bỏ lỡ cơ hội can thiệp sớm
Theo bác sĩ Nga, trong 6 tháng đầu đời, các mốc 1, 3 và 6 tháng có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá khả năng bú, nuốt, tăng cân, thích nghi sau xuất viện và chất lượng vận động.
Từ 6 đến 12 tháng, việc theo dõi cần mở rộng sang khả năng phối hợp tay mắt, cầm nắm, đáp ứng với âm thanh, tên gọi và tương tác xã hội. Mốc 9 tháng được xem là thời điểm quan trọng để thực hiện sàng lọc phát triển, giúp nhận diện sớm những dấu hiệu mà quan sát thông thường của gia đình có thể chưa phát hiện.
Ở giai đoạn 12–24 tháng, bác sĩ tập trung đánh giá khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ, vận động, giao tiếp, chơi và tương tác xã hội. Các mốc 18 và 24 tháng có ý nghĩa trong việc nhận diện những nguy cơ chậm phát triển, đồng thời đánh giá khả năng giao tiếp và các dấu hiệu cần sàng lọc rối loạn phổ tự kỷ theo chỉ định.

Ở mỗi giai đoạn, trẻ cần theo dõi những yếu tố khác nhau.
Ở giai đoạn 3–4 tuổi, những kỹ năng về ngôn ngữ, nhận thức, vận động phối hợp, hành vi và cảm xúc cần tiếp tục được đánh giá. Khi trẻ chuẩn bị bước vào tiểu học, bác sĩ có thể quan tâm thêm đến khả năng tập trung, kiểm soát hành vi, vận động tinh. Đây là giai đoạn đặc biệt có ý nghĩa với trẻ sinh cực non, bởi một số khó khăn về chú ý, chức năng điều hành và học tập chỉ thực sự bộc lộ khi trẻ phải đáp ứng những yêu cầu phức tạp hơn của môi trường giáo dục.
Chăm sóc nối dài: Khi theo dõi không còn là những lần khám rời rạc
Một trong những khó khăn của gia đình có trẻ sinh non sau xuất viện là không biết nên đưa con đi khám vào thời điểm nào, cần đánh giá những vấn đề gì và làm thế nào để nhận ra những thay đổi bất thường giữa các lần tái khám. Nếu thiếu kế hoạch theo dõi rõ ràng, việc chăm sóc dễ bị gián đoạn hoặc chỉ tập trung xử trí khi trẻ đã xuất hiện biểu hiện rõ rệt.
Từ thực tế đó, PhenikaaMec phát triển chiến lược chăm sóc nối dài dành cho trẻ sinh non, trẻ chậm tăng trưởng trong thai kỳ và trẻ từng cần điều trị chuyên sâu sau sinh.
Trong đó, bác sĩ Nhi-Sơ sinh đóng vai trò đầu mối theo dõi tổng thể, căn cứ vào tiền sử thai kỳ, tình trạng khi sinh, quá trình điều trị sơ sinh và diễn biến phát triển của trẻ để xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp. Khi cần thiết, trẻ được kết nối với các chuyên khoa liên quan nhằm đánh giá sâu hơn về thị giác, thính lực, dinh dưỡng, thần kinh, vận động hoặc những vấn đề sức khỏe khác.
Đặc biệt, việc PhenikaaMec xây dựng Hộ chiếu theo dõi sức khỏe và phát triển giúp gia đình ghi nhận những tiến bộ của trẻ qua từng giai đoạn, nắm rõ những nội dung cần quan tâm và chủ động thực hiện lịch tái khám. Đây cũng là công cụ hỗ trợ kết nối thông tin giữa gia đình và đội ngũ y tế, giúp quá trình theo dõi không bị gián đoạn sau khi trẻ rời bệnh viện.
Trẻ sinh non có thể cần nhiều thời gian hơn để bắt kịp các mốc phát triển, nhưng điều đó không có nghĩa tương lai của trẻ đã được định trước. Khi được theo dõi đúng thời điểm, đánh giá đúng nhu cầu và hỗ trợ kịp thời, trẻ có thêm cơ hội phát huy tiềm năng phát triển của mình.
Để biết thêm thông tin, bạn đọc liên hệ:
Bệnh viện Đại học Phenikaa (PhenikaaMec)
• Địa chỉ: Tổ 5, Hòe Thị, Phường Xuân Phương, Hà Nội
• Hotline: 1900 2262
• Website: https://phenikaamec.com/
PhenikaaMec