Vì sao uống nước đun sôi để nguội quá 24 giờ không tốt cho sức khỏe?

Không ít gia đình có thói quen đun một lượng nước lớn, để trong bình nhiều ngày, thậm chí liên tục đổ nước mới vào phần nước cũ. Liệu nước đun sôi để nguội có thể bảo quản trong bao lâu? Để quá 24 giờ có thực sự nguy hiểm?

1. Đun sôi không có nghĩa là nước an toàn mãi mãi

Đun sôi là một trong những phương pháp xử lý nước đơn giản và hiệu quả. Khi nước được đun sôi kỹ, nhiệt độ cao có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn, virus và ký sinh trùng gây bệnh. Nhờ đó, nguy cơ mắc các bệnh như tiêu chảy, tả, lỵ và một số bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa do nguồn nước ô nhiễm được giảm đáng kể.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng đun sôi chỉ xử lý được các tác nhân sinh học nhạy cảm với nhiệt có trong nước tại thời điểm đun. Sau khi nước nguội, nguy cơ nhiễm bẩn trở lại vẫn tồn tại. Vi sinh vật có thể xâm nhập từ không khí, bụi, bàn tay, miệng người uống, dụng cụ múc nước hoặc bình chứa không được vệ sinh đúng cách. Nước đun sôi để nguội để lâu cũng làm cho lượng oxy hòa tan trong nước tiếp tục suy giảm, khi đi vào cơ thể sẽ hạn chế sự phát triển của các vi sinh vật có lợi trong đường ruột, dễ gây ra tình trạng khó tiêu hoặc chướng bụng cho người sử dụng.

Việc đun sôi chỉ tiêu diệt vi sinh vật chứ không loại bỏ được các hóa chất hòa tan hay kim loại nặng (như chì, asen, thủy nguyên). Ngược lại, nếu nước để lâu khiến một phần bị bay hơi tự nhiên, nồng độ các chất độc hại này sẽ bị cô đặc lại và tăng lên.

Đặc biệt, nếu bình nước không có nắp kín, thường xuyên mở ra hoặc người dùng nhúng trực tiếp cốc, muôi vào bình, nguy cơ tái nhiễm vi sinh vật càng tăng. Trong điều kiện nhiệt độ môi trường thuận lợi, một số vi sinh vật có thể sinh sôi, làm giảm chất lượng nước và tăng nguy cơ gây bệnh khi sử dụng.

2. Vì sao nên sử dụng nước trong vòng 24 giờ?

Mốc 24 giờ thường được khuyến cáo như một nguyên tắc thực hành an toàn: nên đun nước mới hằng ngày và ưu tiên sử dụng hết trong ngày. Đây là cách đơn giản giúp hạn chế thời gian bảo quản, giảm nguy cơ tái nhiễm và phát triển vi sinh vật.

Tuy nhiên, cần khẳng định rằng không có cơ sở để nói nước đun sôi để nguội cứ đúng 24 giờ sẽ lập tức biến thành nước độc, sinh chất gây ung thư hoặc gây hại ngay khi uống. Mức độ an toàn phụ thuộc vào chất lượng nguồn nước ban đầu, cách đun, dụng cụ chứa, điều kiện bảo quản và quá trình sử dụng.

Nếu nước được đun từ nguồn đạt chất lượng, chứa trong bình sạch, đậy kín và hạn chế tiếp xúc với môi trường, nguy cơ tái nhiễm sẽ thấp hơn nhiều so với nước để trong nồi mở nắp hoặc bình chứa không được vệ sinh. Dù vậy, không nên lấy điều này làm lý do để tích trữ nước uống trong nhiều ngày.

Một dấu hiệu đáng lưu ý là nước xuất hiện mùi lạ, vị khác thường, vẩn đục hoặc có màng bất thường. Khi đó cần loại bỏ, vệ sinh bình chứa và thay bằng nước mới. Ngược lại, nước trong, không mùi cũng chưa chắc đã an toàn, bởi một số vi sinh vật gây bệnh không làm thay đổi màu sắc hay mùi vị của nước.

3. Có thể bảo quản nước đun sôi để nguội trong tủ lạnh không?

Bảo quản trong tủ lạnh có thể làm chậm sự phát triển của nhiều vi sinh vật, nhưng không thể ngăn hoàn toàn nguy cơ nhiễm bẩn. Nếu nước được rót vào bình không sạch, không đậy kín hoặc thường xuyên lấy ra sử dụng bằng dụng cụ không vệ sinh, việc để trong tủ lạnh cũng không bảo đảm an toàn.

Vì vậy, tủ lạnh không phải là giải pháp để bảo quản nước đun sôi vô thời hạn. Nếu cần làm nguội và bảo quản, nên sử dụng bình hoặc chai chuyên dùng cho thực phẩm, đã được rửa sạch, có nắp kín; đặt ở ngăn mát, tránh để gần thực phẩm sống hoặc những nguồn có thể gây nhiễm bẩn. Nên ghi ngày đun và ưu tiên sử dụng trong ngày, thay vì dự trữ nhiều ngày.

4. Cách sử dụng nước đun sôi để nguội an toàn

Để bảo đảm chất lượng nước uống, mỗi gia đình nên duy trì một số nguyên tắc:

• Chọn nguồn nước an toàn: Đun sôi không loại bỏ được kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật, nhiên liệu, hóa chất độc hại hoặc chất phóng xạ. Nếu nghi ngờ nguồn nước bị ô nhiễm hóa học, cần sử dụng nguồn nước khác hoặc làm theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
• Đun sôi đúng cách: Đun đến khi nước sôi mạnh; với nước cần xử lý để uống, có thể duy trì sôi khoảng một phút rồi để nguội. Nếu nước đục, cần lọc hoặc để lắng và lấy phần nước trong trước khi đun.
• Chứa trong dụng cụ sạch: Ưu tiên bình có nắp kín, vật liệu an toàn dùng cho thực phẩm. Không dùng bình từng chứa hóa chất hoặc không rõ nguồn gốc. Vệ sinh bình chưa nước định kỳ
• Hạn chế tái nhiễm: Không nhúng tay, cốc hoặc muôi chưa vệ sinh vào bình; không uống trực tiếp từ vòi hoặc miệng bình chứa nước dùng chung.
• Thay nước hằng ngày: Đun lượng nước vừa đủ dùng, sử dụng trong ngày và vệ sinh bình trước khi cho mẻ nước mới vào. Không liên tục đổ nước mới lên phần nước cũ còn sót lại.

Đặc biệt, với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch, cần chú ý hơn đến vệ sinh dụng cụ chứa và chất lượng nước dùng để uống, pha sữa hoặc chế biến thức ăn.

Những lưu ý khi dùng nước đun sôi để nguội

SKĐS - Một số gia đình hiện nay có thói quen đun nước sôi để nguội rồi đổ vào bình nước, dự trữ lâu ngày để uống. Nhưng thói quen này vô tình biến sự cẩn thận của họ không những vô ích mà còn không tốt cho sức khỏe.