Bộ GD&ĐT vừa công bố dự thảo Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và tuyển sinh trình độ cao đẳng Giáo dục Mầm non để lấy ý kiến rộng rãi. Theo dự thảo, đối với phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT (học bạ), các cơ sở đào tạo phải sử dụng điểm trung bình 6 học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu ba môn học; trong đó, môn Toán hoặc Ngữ văn là môn bắt buộc, với trọng số không thấp hơn 1/3 tổng điểm xét tuyển.
Bên cạnh đó, thí sinh sử dụng phương thức xét tuyển này phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 điểm theo thang điểm 30.
Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), việc sửa đổi, bổ sung Quy chế tuyển sinh lần này được đặt trong tổng thể các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục đại học. Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định giáo dục đại học là nòng cốt trong phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài; đồng thời yêu cầu đổi mới tuyển sinh theo hướng đánh giá đúng năng lực người học và kiểm soát thống nhất chuẩn đầu vào của các ngành đào tạo.
Cùng với đó, Luật Giáo dục đại học số 125/2025/QH15 quy định rõ tuyển sinh phải bảo đảm nguyên tắc công bằng, khách quan, công khai, minh bạch; việc điều chỉnh cần có lộ trình phù hợp, bảo đảm quyền lợi của người dự tuyển. Trên cơ sở chính trị và pháp lý này, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành quy chế tuyển sinh các trình độ giáo dục đại học, làm nền tảng cho việc sửa đổi, bổ sung Quy chế tuyển sinh hiện hành.
Thí sinh tham dự một ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, các nội dung điều chỉnh trong dự thảo tập trung vào việc hoàn thiện nguồn tuyển, phương thức xét tuyển và cơ chế kiểm soát đầu vào theo hướng toàn diện hơn; giảm chi phí xã hội, giảm áp lực cho thí sinh; đồng thời gắn quyền lợi với trách nhiệm của người tham gia xét tuyển, tăng cường tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục đại học. Tổng thể các điều chỉnh hướng tới mục tiêu ổn định và bền vững lâu dài cho công tác tuyển sinh.
Xét học bạ gắn với ngưỡng điểm thi tốt nghiệp
Một trong những điểm mới thu hút sự quan tâm là quy định đối với phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT (học bạ). Theo dự thảo, tổ hợp xét tuyển phải sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của 6 học kỳ THPT (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu ba môn học, trong đó bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn. Trọng số của môn Toán hoặc Ngữ văn không thấp hơn 1/3 tổng điểm xét tuyển theo thang điểm 30.
Đáng chú ý, nguồn tuyển của phương thức này chỉ áp dụng với thí sinh có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 điểm theo thang điểm 30. Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp được đặc cách hoặc miễn thi tốt nghiệp THPT.
Bộ GD&ĐT cho biết, xét tuyển học bạ đã được triển khai hơn 10 năm và chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển hằng năm. Tuy nhiên, thời gian qua, phương thức này chủ yếu dựa trên kết quả học tập lớp 12, chưa phản ánh đầy đủ quá trình học tập của học sinh trong toàn bộ bậc THPT.
Việc tính điểm học bạ đủ ba năm THPT nhằm đánh giá toàn diện hơn quá trình học tập của người học. Đồng thời, việc bổ sung ngưỡng điểm thi tốt nghiệp được xem là "điều kiện cần" để bảo đảm thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12 - giai đoạn có vai trò nền tảng, kết nối trực tiếp với khối kiến thức cơ bản của chương trình đào tạo đại học.
Theo đánh giá của Bộ GD&ĐT, mức điểm 16 là ngưỡng mà đa số thí sinh có thái độ học tập nghiêm túc có thể đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, qua đó bảo đảm nguồn tuyển đạt chất lượng tối thiểu cho các cơ sở đào tạo. Xa hơn, quy định này hướng tới mục tiêu phát triển nguồn nhân lực theo lộ trình đến năm 2030, tiệm cận chỉ số sinh viên trên dân số của các quốc gia phát triển.
Giới hạn phương thức để giảm áp lực xã hội
Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo là đề xuất mỗi cơ sở đào tạo chỉ sử dụng tối đa năm phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp), không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng.
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, những năm gần đây có gần 20 phương thức tuyển sinh được các trường đại học áp dụng. Tuy nhiên, khoảng 90% thí sinh trúng tuyển chủ yếu thông qua các phương thức sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển học bạ hoặc kết hợp giữa thi tuyển và xét tuyển. Nhiều phương thức khác có rất ít thí sinh tham gia hoặc trúng tuyển nhưng lại gây khó khăn cho phụ huynh, thí sinh trong việc tiếp cận thông tin, làm gia tăng chi phí và áp lực xã hội.
Vì vậy, Bộ GD&ĐT đề xuất giới hạn số phương thức tuyển sinh nhằm đơn giản hóa quy trình, tăng cường cải cách thủ tục hành chính và giúp thí sinh, phụ huynh dễ hiểu, dễ tiếp cận thông tin tuyển sinh của các cơ sở đào tạo.
Theo đại diện Bộ GD&ĐT, nội dung này đã được thảo luận kỹ lưỡng với các cơ sở giáo dục đại học và nhận được sự đồng thuận cao. Thực tế cho thấy, chỉ với năm phương thức xét tuyển (chưa tính tuyển thẳng) đã bao phủ trên 95% số thí sinh trúng tuyển trong những năm gần đây. Việc tinh giản phương thức không chỉ góp phần minh bạch hóa công tác tuyển sinh, tiết kiệm chi phí mà còn tạo sự công bằng hơn cho thí sinh.
Hiện dự thảo Quy chế tuyển sinh đang tiếp tục được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến từ các chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo và các bộ, ngành liên quan trước khi hoàn thiện và ban hành chính thức.
