Một phụ huynh chia sẻ trên mạng xã hội rằng chị phát hiện con trai lén sử dụng iPad để tìm kiếm những nội dung không lành mạnh. Dù lo lắng vì trước đó gia đình thường cho con mượn thiết bị để sử dụng một mình mà không giám sát, chị vẫn băn khoăn chưa biết nên xử lý thế nào. Một phụ huynh khác cũng tâm sự đã phát hiện con gái sinh năm 2014 đọc truyện tranh 18+ không phù hợp với lứa tuổi. Sau khi được khuyên nhủ, trẻ có biểu hiện lầm lì, ít nói và dường như né tránh mẹ nhiều hơn.
Những chia sẻ này phản ánh nỗi lo của không ít cha mẹ khi phát hiện con tiếp xúc với nội dung 18+ trên internet. Vì sao trẻ vị thành niên bị thu hút bởi những nội dung này, việc đọc truyện tranh 18+ có thể ảnh hưởng thế nào đến nhận thức của trẻ và cha mẹ nên ứng xử ra sao? Theo chuyên gia tâm lý Trương Tấn Tài (Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam) cha mẹ cần nhìn nhận vấn đề trong bối cảnh phát triển tâm sinh lý tuổi dậy thì, đồng thời giúp trẻ tiếp cận kiến thức giới tính phù hợp thay vì vội vàng phán xét hay chỉ áp dụng biện pháp cấm đoán.
1. Vì sao trẻ bị thu hút bởi truyện tranh 18+?
Ở tuổi dậy thì, những thay đổi về sinh lý thường đi kèm nhu cầu tìm hiểu về cơ thể, giới tính và các mối quan hệ tình cảm. Khi chưa được trang bị đầy đủ kiến thức hoặc không biết chia sẻ thắc mắc với ai, một số trẻ có xu hướng tìm câu trả lời trên internet, trong đó có những nội dung không phù hợp với độ tuổi.
Một số cha mẹ phát hiện con lén đọc truyện tranh 18+ không phù hợp với lứa tuổi. Ảnh chụp màn hình: HĐ.
Lý giải về vấn đề này, chuyên gia tâm lý Trương Tấn Tài cho biết: “Ở tuổi dậy thì, đây là giai đoạn bùng nổ về hormone sinh dục đi kèm với sự tò mò tự nhiên về cơ thể, giới tính và tình cảm - một phần tự nhiên của quá trình phát triển. Tuy nhiên, một bộ phận trẻ vị thành niên tìm đọc truyện tranh 18+ xuất phát từ nhu cầu khám phá bản thân, những điều mới lạ, hoặc chịu ảnh hưởng từ bạn bè, mạng xã hội. Bên cạnh đó, khi trẻ thiếu kiến thức giáo dục giới tính chính thống, phù hợp, thiếu người đáng tin cậy để giải đáp thắc mắc hay sự cởi mở từ gia đình, nhà trường, trẻ sẽ tìm đến internet”.
Bên cạnh yếu tố tâm lý, hình thức thể hiện cũng là một lý do khiến truyện tranh 18+ hay các loại truyện 18+, truyện ngôn tình... có sức hấp dẫn với trẻ. So với nội dung chỉ có chữ viết, hình ảnh trực quan trong truyện tranh 18+ có thể kích thích trí tưởng tượng và sự tò mò, khiến trẻ muốn tiếp tục theo dõi.
Chuyên gia tâm lý Trương Tấn Tài - Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam.
Chuyên gia Trương Tấn Tài nhấn mạnh: “Những nội dung gây tò mò này thường rất dễ thu hút và kích thích trẻ xem tiếp. Truyện tranh 18+ cung cấp hình ảnh trực quan, kích thích trí tưởng tượng khiến trẻ dễ bị lôi cuốn. Do đó, chúng ta cần nhìn nhận hành vi này trong bối cảnh phát triển tâm sinh lý thay vì vội vàng phán xét hay quy kết về mặt đạo đức”.
Điều này cho thấy việc trẻ tìm đọc truyện 18+ không nên mặc nhiên bị xem là biểu hiện của sự hư hỏng hay lệch lạc về đạo đức. Điều quan trọng là cha mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân, mức độ tiếp xúc và những thay đổi trong hành vi của trẻ để có cách ứng xử phù hợp.
2. Tiếp xúc thường xuyên có thể làm sai lệch nhận thức
Truyện tranh 18+ thường được xây dựng theo trí tưởng tượng của tác giả, với những tình huống và cách thể hiện không nhất thiết phản ánh thực tế. Khi chưa có đủ kiến thức để phân biệt nội dung hư cấu với đời sống, trẻ có thể hình thành những quan niệm chưa phù hợp về tình yêu, tình dục và các mối quan hệ.
Theo chuyên gia Trương Tấn Tài, việc thường xuyên tiếp xúc với nội dung tình dục qua truyện tranh 18+ có thể ảnh hưởng đến nhận thức của trẻ do thiếu tính thực tế. Trẻ có thể nhầm lẫn giữa tình yêu và sự chiếm hữu, hoặc cho rằng những hành vi xuất hiện trong truyện đều bình thường và có thể áp dụng ngoài đời thực.
Những ảnh hưởng này không chỉ dừng lại ở suy nghĩ. Nếu tiếp nhận nội dung thiếu chọn lọc, một số trẻ có thể coi tình dục như trò chơi hoặc cách chứng minh sự trưởng thành, từ đó có nguy cơ bắt chước những hành vi không phù hợp với độ tuổi. Trẻ cũng có thể trở nên lo lắng về cơ thể, tò mò quá mức hoặc hình thành cách nhìn nhận thiếu lành mạnh về người khác.
Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý không phải trẻ nào đọc truyện tranh 18+ cũng gặp những hệ lụy giống nhau. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào tần suất tiếp xúc, khả năng nhận thức, kiến thức được trang bị và môi trường gia đình, xã hội. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc cấm đoán, cha mẹ cần giúp con hiểu vì sao một số nội dung không phù hợp với lứa tuổi, đồng thời cung cấp kiến thức giới tính chính xác, phù hợp với giai đoạn phát triển. Khi trẻ có thể tìm được câu trả lời đáng tin cậy từ người lớn, nhu cầu tự tìm hiểu qua những nguồn thiếu kiểm chứng có thể được hạn chế.
3. Khi nào cha mẹ cần đặc biệt lưu ý?
Tò mò về giới tính là một phần trong quá trình trưởng thành. Trẻ có thể đặt câu hỏi, muốn tìm hiểu những điều mới lạ hoặc xem thử nội dung mà mình vô tình bắt gặp. Nếu trẻ vẫn kiểm soát được hành vi, biết dừng lại và việc học tập, sinh hoạt, giao tiếp không bị ảnh hưởng, cha mẹ không nên vội vàng kết luận trẻ có vấn đề tâm lý.
Chỉ với 1 từ khóa tìm kiếm "truyện tranh 18+" trên google nhanh chóng trả ra hàng nghìn kết quả. Ảnh chụp màn hình: HĐ.
Chuyên gia Trương Tấn Tài cho biết sự tò mò thông thường thường thể hiện ở việc trẻ muốn tìm hiểu hoặc đặt câu hỏi về giới tính nhưng vẫn kiểm soát được hành vi, không bị ám ảnh và không ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hằng ngày.
Ngược lại, cha mẹ cần chú ý nếu trẻ liên tục tìm kiếm nội dung 18+ hay đọc truyện tranh 18+ dù đã được hướng dẫn, khó kiểm soát hành vi, mất ngủ, giảm tập trung, sa sút học tập, lo âu hoặc ngày càng thu mình. Những biểu hiện này cần được nhìn nhận trong bối cảnh tổng thể, không nên chỉ dựa vào một dấu hiệu để kết luận trẻ nghiện nội dung tình dục hay mắc bệnh lý tâm thần.
Đặc biệt, nếu trẻ bị người khác ép xem nội dung nhạy cảm, dụ dỗ gửi hình ảnh riêng tư hoặc có hành vi xâm phạm ranh giới của người khác, cha mẹ cần ưu tiên bảo vệ trẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết.
Trong quá trình đồng hành, cha mẹ nên giữ bình tĩnh, lựa chọn thời điểm thích hợp để trò chuyện và lắng nghe thay vì trách mắng, làm trẻ xấu hổ hoặc đe dọa trừng phạt. Việc kiểm soát thiết bị điện tử cũng cần đi kèm hướng dẫn sử dụng internet an toàn, thiết lập giới hạn phù hợp với độ tuổi và duy trì sự quan tâm đến những hoạt động trực tuyến của con. Quan trọng hơn, gia đình cần tạo môi trường để trẻ có thể thoải mái chia sẻ những thắc mắc về cơ thể, giới tính và tình cảm. Khi trẻ cảm thấy được tôn trọng, không bị phán xét, cha mẹ sẽ có nhiều cơ hội định hướng và giúp con tiếp cận kiến thức chính xác.
Nếu những thay đổi về tâm lý, hành vi kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, học tập, gia đình nên tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc nhân viên y tế có chuyên môn để được tư vấn. Sự đồng hành đúng cách của người lớn sẽ giúp trẻ hiểu về bản thân, xây dựng nhận thức lành mạnh và biết bảo vệ các ranh giới cá nhân trong quá trình trưởng thành.
