Điều khiến Flanker trở nên đặc biệt không nằm ở khả năng "biểu diễn", mà ở phương thức chiến đấu hoàn toàn khác so với máy bay phản lực phương Tây. Những động tác bay ở góc tấn công cực lớn không chỉ để phô trương, mà được thiết kế nhằm mang lại lợi thế sống còn trong không chiến tầm nhìn trực tiếp.
Máy bay Su-27. (Nguồn: TNI)
Flanker không phải là một mẫu máy bay riêng lẻ, mà là cả một dòng tiêm kích phát triển từ Su-27 – câu trả lời của Liên Xô trước F-15 Eagle của Mỹ trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Khi phương Tây đặt trọng tâm vào hệ thống điện tử, mạng lưới căn cứ dày đặc và khả năng phối hợp tác chiến, các nhà thiết kế Liên Xô lại ưu tiên tầm bay xa, tải trọng lớn và khả năng cơ động vượt trội, phù hợp với nhiệm vụ bảo vệ không phận rộng lớn của một quốc gia có diện tích khổng lồ.
Su-27 được phát triển từ cuối những năm 1970. Vì không thể dựa vào hệ thống căn cứ tiền phương như Mỹ và NATO, Liên Xô cần một tiêm kích có thể bay xa, mang nhiều nhiên liệu, hoạt động bền bỉ và tự xoay xở trong những trận không chiến cường độ cao. Khi chính thức vào biên chế giữa thập niên 1980, Su-27 nhanh chóng trở thành biểu tượng sức mạnh mới của không quân Xô viết.
Thiết kế của Flanker thể hiện rõ qua hình dáng đồ sộ và cấu trúc liền khối. Thân máy bay lớn không chỉ chứa lượng nhiên liệu dồi dào mà còn tạo ra lực nâng, giúp máy bay kiểm soát tốt ở góc tấn công cao. Hai động cơ mạnh mẽ mang lại tỷ lệ lực đẩy trên trọng lượng ấn tượng, đồng thời tăng độ an toàn khi hoạt động trên những vùng không phận xa xôi. Flanker không được tối ưu cho tàng hình; thay vào đó, nó được thiết kế để chiếm ưu thế bằng động học bay, sức mạnh cơ học và sự hiện diện áp đảo trên bầu trời.
Theo thời gian, Flanker không ngừng tiến hóa. Từ Su-27 nguyên bản chuyên làm nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không, dòng máy bay này phát triển thành nhiều biến thể đa năng như Su-30 hai chỗ ngồi, Su-33 hải quân dành cho tàu sân bay và Su-35 được nâng cấp sâu với hệ thống điện tử hiện đại hơn.
Điểm khiến Flanker thực sự đáng gờm nằm ở khả năng không chiến tầm gần. Nhờ các bề mặt điều khiển lớn và thiết kế khí động học đặc biệt, máy bay có thể bay ổn định ở góc tấn công rất cao và thực hiện những thao tác mà nhiều tiêm kích phương Tây khó bắt chước. Những động tác như quay mũi đột ngột hay giảm tốc nhanh không chỉ gây ấn tượng mạnh tại các buổi trình diễn, mà trong thực chiến có thể giúp phi công nhanh chóng đưa đối phương vào vòng ngắm tên lửa hồng ngoại có khả năng khóa mục tiêu ở góc lệch lớn. Kết hợp với radar mạnh, hệ thống tìm kiếm – theo dõi hồng ngoại và tải trọng vũ khí lớn, Flanker trở thành đối thủ nguy hiểm cả ở tầm xa lẫn tầm gần.
Dù vậy, Flanker cũng không tránh khỏi những hạn chế. Kích thước lớn khiến tiết diện phản xạ radar của nó cao hơn so với các tiêm kích phương Tây hiện đại, làm giảm khả năng sống sót trong môi trường phòng không dày đặc. Ngoài ra, việc khai thác khả năng cơ động cực hạn đòi hỏi phi công phải quản lý năng lượng rất tốt; chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể khiến máy bay rơi vào thế bất lợi.
Trong bối cảnh chiến sự hiện đại ngày càng đề cao tàng hình, cảm biến và tác chiến mạng, Flanker không còn giữ vị thế áp đảo như trước. Tuy nhiên, với số lượng lớn, tầm hoạt động xa, sức răn đe mạnh và chi phí thấp hơn nhiều đối thủ phương Tây, dòng tiêm kích này vẫn là xương sống của không quân Nga và là mặt hàng xuất khẩu chủ lực tới nhiều quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc, Algeria hay Indonesia.
