Sau sinh, nhiều phụ nữ thường xuyên bị đau lưng, đau gối, đau chân, đau vùng chậu hoặc đau nhức toàn thân. Những triệu chứng này có thể liên quan đến sự thay đổi nội tiết, tư thế sinh hoạt và tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng trong thai kỳ, sau sinh. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, sản phụ cần được thăm khám để loại trừ nguyên nhân bệnh lý.
Sau quá trình mang thai và sinh nở, cơ thể người phụ nữ cần một khoảng thời gian để hồi phục. Không chỉ phải thích nghi với những thay đổi về thể chất, mẹ sau sinh còn thường xuyên phải bế con, cho con bú, thay tã, tắm cho trẻ và thức đêm chăm sóc em bé. Những hoạt động này, nếu thực hiện không đúng tư thế, có thể khiến hệ cơ xương khớp chịu nhiều áp lực, dẫn đến đau mỏi.
Những nguyên nhân thường gặp gây đau nhức sau sinh
Thay đổi nội tiết tố
Trong thai kỳ và những ngày đầu sau sinh, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi về hormone. Các hormone như relaxin và progesterone có vai trò làm mềm dây chằng, tăng độ linh hoạt của khớp, hỗ trợ quá trình sinh nở.
Sau sinh, nồng độ các hormone này cần thời gian để trở về trạng thái ổn định. Trong giai đoạn cơ thể chưa hoàn toàn hồi phục, dây chằng và các khớp có thể vẫn tương đối lỏng lẻo, khiến vùng lưng, hông và khớp gối dễ chịu áp lực, gây đau nhức.
Thay đổi tư thế và trọng tâm cơ thể
Trong suốt thai kỳ, trọng lượng cơ thể tăng lên, bụng lớn dần khiến trọng tâm cơ thể thay đổi. Cột sống, đặc biệt là vùng thắt lưng, phải chịu áp lực nhiều hơn để duy trì tư thế.
Sau sinh, cơ bụng và cơ sàn chậu vẫn còn yếu, chưa thể phục hồi ngay như trước khi mang thai. Khả năng nâng đỡ cột sống vì thế có thể giảm, khiến mẹ dễ bị đau lưng, mỏi hông hoặc đau vùng chậu.
Sau sinh, nhiều phụ nữ thường xuyên bị đau lưng, đau gối, đau chân, đau vùng chậu hoặc đau nhức toàn thân. Ảnh AI.
Bế con, cho con bú sai tư thế
Đây là nguyên nhân khá phổ biến nhưng thường bị bỏ qua. Việc liên tục bế trẻ, cúi người thay tã, tắm cho con hoặc ngồi lâu để cho con bú có thể khiến các cơ vùng cổ, vai, lưng và chân phải hoạt động quá mức.
Nếu mẹ thường xuyên cúi lưng, gập cổ hoặc ngồi không có điểm tựa khi cho con bú, tình trạng đau mỏi có thể kéo dài và tái diễn.
Vì vậy, khi cho con bú, mẹ nên lựa chọn tư thế thoải mái, giữ lưng thẳng và có điểm tựa cho lưng. Đồng thời, có thể sử dụng gối hỗ trợ để đưa trẻ đến gần cơ thể thay vì phải cúi người về phía trước.
Thiếu canxi và vitamin D
Nhu cầu canxi trong thai kỳ và thời gian cho con bú tăng lên. Nếu chế độ ăn không cung cấp đủ dưỡng chất hoặc mẹ bị thiếu vitamin D, khả năng hấp thu và sử dụng canxi của cơ thể có thể bị ảnh hưởng.
Thiếu hụt dưỡng chất kéo dài có thể liên quan đến các biểu hiện như đau nhức xương khớp, mỏi cơ hoặc chuột rút. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau nhức sau sinh đều do thiếu canxi. Vì vậy, mẹ không nên tự ý sử dụng các sản phẩm bổ sung liều cao mà cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn.
Tăng cân trong thai kỳ và giảm vận động sau sinh
Tăng cân trong thai kỳ là quá trình sinh lý bình thường, nhưng trọng lượng cơ thể tăng cũng làm gia tăng áp lực lên cột sống và các khớp chịu lực, đặc biệt là khớp gối.
Sau sinh, nhiều mẹ phải dành phần lớn thời gian chăm con, ít vận động hoặc chưa thể trở lại các hoạt động thể chất như trước. Điều này có thể khiến cơ bắp suy yếu, giảm khả năng nâng đỡ cơ thể và làm tình trạng đau mỏi dễ xuất hiện hơn.
Làm gì để giảm đau nhức sau sinh?
Phần lớn trường hợp đau mỏi liên quan đến những thay đổi trong thai kỳ và quá trình hồi phục sau sinh sẽ cải thiện dần theo thời gian. Mẹ có thể thực hiện một số biện pháp để hỗ trợ cơ thể phục hồi:
- Duy trì chế độ ăn đa dạng, đầy đủ protein, vitamin và khoáng chất; bổ sung canxi, vitamin D khi có chỉ định hoặc hướng dẫn của bác sĩ.
- Tăng cường vận động nhẹ nhàng, phù hợp với tình trạng sức khỏe và thời điểm sau sinh; từng bước phục hồi cơ bụng và cơ sàn chậu.
- Chú ý tư thế khi bế con, cho con bú, thay tã; tránh cúi hoặc gập lưng trong thời gian dài.
- Sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế mang vác vật nặng trong giai đoạn đầu sau sinh.
- Duy trì cân nặng hợp lý và từng bước trở lại các hoạt động thể chất phù hợp.
Khi nào mẹ cần đi khám?
Không nên chủ quan nếu tình trạng đau kéo dài, đau ngày càng tăng hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến việc đi lại, chăm sóc con và sinh hoạt hằng ngày. Đặc biệt, mẹ cần đi khám sớm nếu bị đau dữ dội, đau kèm tê hoặc yếu chân, sốt, sưng, nóng, đỏ khớp, đau vùng chậu bất thường hoặc xuất hiện các triệu chứng toàn thân khác.
Đau lưng, đau gối và đau nhức toàn thân sau sinh có thể là một phần của quá trình hồi phục, nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh lý cơ xương khớp hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Thăm khám khi triệu chứng kéo dài giúp xác định đúng nguyên nhân, từ đó có hướng điều trị phù hợp, giúp mẹ phục hồi sức khỏe và chăm sóc em bé tốt hơn.
