Sau hơn hai thập kỷ phát triển, dự án xe tăng T-95 đầy tham vọng này cuối cùng lại bị hủy bỏ trước khi kịp bước vào chiến trường.
Xe tăng T-14 Armata của Nga. (Nguồn: CC)
Ngày nay, khi chiến sự Ukraine khiến Nga tổn thất hàng nghìn xe tăng và phải tái kích hoạt cả những mẫu T-54/55 thời Liên Xô, nhiều người đặt câu hỏi: điều gì sẽ xảy ra nếu T-95 từng được đưa vào biên chế?
Chương trình T-95 được khởi động từ năm 1988 dưới tên gọi "Improving-88". Mục tiêu của Moscow khi đó là tạo ra một loại xe tăng hoàn toàn mới, có khả năng sống sót cao hơn, hỏa lực mạnh hơn và bảo vệ kíp lái tốt hơn nhiều so với T-72.
Các kỹ sư Nga đã đưa ra hàng loạt ý tưởng táo bạo. Toàn bộ kíp lái được đặt trong khoang bọc thép bên trong thân xe thay vì ngồi trong tháp pháo như thiết kế truyền thống. Điều này nhằm tăng khả năng sống sót nếu xe tăng bị bắn trúng.
T-95 cũng được thiết kế với tháp pháo điều khiển từ xa, một ý tưởng cực kỳ hiện đại vào thời điểm đó. Thiết kế này cho phép xe tăng khai hỏa nhanh và chính xác hơn, đồng thời giảm nguy cơ cho kíp lái khi chiến đấu.
Điểm nổi bật nhất của T-95 là khẩu pháo nòng trơn cỡ 152mm cực mạnh. Đây được xem là bước nhảy vọt lớn so với pháo 125mm trên T-72 và T-90. Nhiều đánh giá cho rằng hỏa lực của khẩu pháo này thậm chí vượt cả M1A2 Abrams của Mỹ.
Ngoài pháo chính, T-95 còn được trang bị pháo tự động 30mm cùng súng máy Kord 12,7mm, tạo ra hỏa lực cực mạnh để đối phó cả xe bọc thép lẫn bộ binh.
Xe tăng này cũng sở hữu động cơ mạnh hơn, khả năng cơ động cao hơn và hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại hơn nhiều so với các dòng tăng Liên Xô trước đó. Nga kỳ vọng T-95 có thể đóng vai trò mũi nhọn trong các đội hình thiết giáp, vừa tấn công vừa trinh sát chiến trường.
Để chống lại các tên lửa chống tăng hiện đại, T-95 còn được tích hợp hệ thống phòng vệ chủ động Arena, công nghệ rất tiên tiến vào cuối thời Chiến tranh Lạnh. Hệ thống này được thiết kế để đánh chặn tên lửa chống tăng trước khi chúng chạm vào xe tăng.
Trên lý thuyết, T-95 có thể trở thành một trong những xe tăng nguy hiểm nhất thế giới. Tuy nhiên, chương trình này nhanh chóng rơi vào khủng hoảng. Trong quá trình thử nghiệm, hàng loạt vấn đề kỹ thuật xuất hiện. Hệ thống ngắm bắn gặp lỗi, pháo 152mm hoạt động thiếu ổn định, còn việc tích hợp lớp giáp phức tạp lên khung gầm mất nhiều thời gian hơn dự kiến.
Đến năm 2008, T-95 vẫn chưa hoàn thiện. Hai năm sau, Nga quyết định hủy bỏ toàn bộ chương trình.
Một trong những nguyên nhân lớn là tập đoàn chế tạo xe tăng Uralvagonzavod (UVZ) khi đó đang dồn nguồn lực cho T-90. Ngân sách quốc phòng Nga cũng không đủ để duy trì một chương trình quá đắt đỏ như T-95.
UVZ từng hy vọng các hợp đồng xuất khẩu T-90, đặc biệt từ Ấn Độ, sẽ mang lại nguồn tiền để tiếp tục phát triển T-95. Nhưng điều đó không xảy ra. Không chỉ T-95 thất bại, dự án xe tăng T-80 Black Eagle cũng chịu chung số phận.
Sau khi T-95 bị khai tử, Nga chuyển hướng sang phát triển T-14 Armata. Nhiều công nghệ trên T-95, đặc biệt là tháp pháo không người lái và khoang lái bọc thép, sau này được đưa sang Armata.
