Không ít phụ nữ sau sinh hoặc bước vào tuổi trung niên gặp tình trạng rò rỉ nước tiểu mỗi khi ho, hắt hơi, cười lớn hay vận động mạnh. Ban đầu, lượng nước tiểu chỉ vài giọt nên nhiều người không để ý. Tuy nhiên, khi tình trạng xuất hiện thường xuyên, họ phải sử dụng băng thấm, hạn chế vận động, thậm chí ngại tham gia các hoạt động xã hội. Đây có thể là biểu hiện của chứng tiểu không tự chủ khi gắng sức, một vấn đề sức khỏe không nên âm thầm chịu đựng.
1. Vì sao phụ nữ dễ són tiểu khi ho, cười hoặc hắt hơi?
Són tiểu khi gắng sức xảy ra khi nước tiểu rò rỉ ngoài ý muốn trong những hoạt động làm tăng áp lực lên ổ bụng, chẳng hạn như ho, hắt hơi, cười lớn, chạy bộ hoặc nâng vật nặng.
Bình thường, hệ thống cơ sàn chậu và cơ thắt niệu đạo phối hợp giữ nước tiểu trong bàng quang. Khi những cấu trúc này suy yếu hoặc không còn nâng đỡ tốt, áp lực tăng đột ngột có thể khiến nước tiểu thoát ra ngoài.
Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ từng mang thai, sinh con, người thừa cân hoặc bước vào giai đoạn mãn kinh. Quá trình mang thai và sinh nở có thể ảnh hưởng đến cơ, dây chằng và thần kinh vùng sàn chậu, trong khi những thay đổi liên quan đến tuổi tác cũng làm giảm khả năng nâng đỡ bàng quang.
Phụ nữ bị són tiểu khi ho, cười hoặc hắt hơi có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Ảnh MH.
Ngoài ra, ho kéo dài, táo bón thường xuyên hoặc các công việc phải mang vác nặng cũng có thể làm tăng áp lực lên vùng sàn chậu, khiến triệu chứng rõ rệt hơn.
Tuy nhiên, không phải phụ nữ nào sau sinh hoặc mãn kinh cũng mắc chứng són tiểu. Ngược lại, phụ nữ trẻ, chưa từng sinh con vẫn có thể gặp tình trạng này.
Điều đáng lưu ý là són tiểu không đơn thuần là biểu hiện bình thường của tuổi tác. Nếu ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh hoàn toàn có thể được thăm khám và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
2. Khi nào són tiểu cần được thăm khám?
Dấu hiệu điển hình của tiểu không tự chủ khi gắng sức là nước tiểu rò rỉ đúng lúc ho, cười, hắt hơi hoặc vận động, thường không kèm cảm giác buồn tiểu dữ dội trước đó.
Trong khi đó, người mắc chứng tiểu không tự chủ do tiểu gấp thường đột nhiên rất buồn tiểu, khó nhịn và có thể không kịp đến nhà vệ sinh. Một số phụ nữ gặp đồng thời cả hai dạng.
Việc phân biệt rất quan trọng bởi mỗi tình trạng có thể cần cách điều trị khác nhau.
Nếu thường xuyên bị són tiểu, phụ nữ nên ghi lại nhật ký bàng quang trong ít nhất ba ngày trước khi đi khám. Đây là phương pháp đơn giản giúp bác sĩ nhận biết thói quen tiểu tiện và mức độ ảnh hưởng của triệu chứng.
Phụ nữ bị són tiểu kéo dài cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Ảnh MH
Trong nhật ký, người bệnh nên ghi thời gian và lượng nước uống, số lần đi tiểu, thời điểm rò rỉ nước tiểu, hoàn cảnh xảy ra như ho, cười hay vận động. Cần ghi thêm liệu có cảm giác buồn tiểu gấp trước khi són tiểu hay không.
Chẳng hạn, nếu thường xuyên rò rỉ nước tiểu khi tập thể dục nhưng không có cảm giác buồn tiểu, bác sĩ có thể nghĩ nhiều đến són tiểu khi gắng sức. Ngược lại, tình trạng buồn tiểu đột ngột, không thể nhịn có thể gợi ý rối loạn chức năng bàng quang khác.
Phụ nữ nên đi khám khi són tiểu tái diễn, phải sử dụng băng thấm thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và sinh hoạt. Nếu kèm tiểu buốt, tiểu ra máu, đau vùng chậu, sốt hoặc khó tiểu, cần được kiểm tra sớm để loại trừ bệnh lý khác.
Tại cơ sở y tế, bác sĩ có thể thăm khám vùng chậu, đánh giá cơ sàn chậu, xét nghiệm nước tiểu và chỉ định kiểm tra bổ sung khi cần thiết.
3. Són tiểu có thể điều trị mà không cần phẫu thuật
Nhiều phụ nữ cho rằng són tiểu chỉ có thể khắc phục bằng phẫu thuật nên ngại đến bệnh viện. Thực tế, với són tiểu khi gắng sức, các phương pháp điều trị bảo tồn thường được ưu tiên trước.
Một trong những biện pháp quan trọng là tập luyện cơ sàn chậu, thường được biết đến với tên gọi bài tập Kegel. Phương pháp này giúp cải thiện khả năng co và nâng đỡ của nhóm cơ kiểm soát việc giữ nước tiểu.
Theo hướng dẫn của Viện Y tế và Chất lượng điều trị quốc gia Anh (NICE), phụ nữ mắc tiểu không tự chủ khi gắng sức nên được tập cơ sàn chậu có giám sát trong ít nhất ba tháng.
Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc nhiều vào việc xác định và tập đúng nhóm cơ. Một số người vô tình gồng bụng, mông hoặc đùi thay vì co cơ sàn chậu, khiến việc tập luyện không đạt kết quả mong muốn.
Vì vậy, người bệnh nên được nhân viên y tế có chuyên môn hướng dẫn cách co, thả lỏng cơ và xây dựng chương trình tập phù hợp. Không nên thường xuyên ngắt dòng tiểu giữa chừng để luyện tập vì có thể ảnh hưởng đến quá trình làm rỗng bàng quang.
Bên cạnh đó, duy trì cân nặng hợp lý, điều trị táo bón, kiểm soát ho kéo dài và hạn chế những hoạt động gây áp lực quá mức lên sàn chậu cũng góp phần cải thiện triệu chứng.
Người bệnh không nên tự ý uống quá ít nước để tránh són tiểu. Việc hạn chế nước không hợp lý có thể khiến nước tiểu cô đặc, gây kích thích bàng quang và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Với những trường hợp triệu chứng kéo dài dù đã điều trị bảo tồn đầy đủ, bác sĩ có thể xem xét các biện pháp hỗ trợ hoặc can thiệp khác, bao gồm phẫu thuật khi có chỉ định.
Són tiểu khi ho, cười hay hắt hơi không phải vấn đề phụ nữ bắt buộc phải chấp nhận sau sinh hoặc khi lớn tuổi. Chủ động thăm khám, tập luyện đúng cách và điều trị sớm có thể giúp cải thiện khả năng kiểm soát tiểu tiện, lấy lại sự tự tin trong sinh hoạt.
