Dự kiến cuối năm 2011, dự án luật phòng chống tác hại thuốc lá sẽ được Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến. Để dự án luật khi hoàn thiện bao hàm được đầy đủ nội dung của các vấn đề liên quan đến công tác phòng chống tác hại của thuốc lá, mới đây, Vụ Pháp luật văn phòng Chính phủ đã tổ chức Hội thảo về Dự án luật Phòng chống tác hại thuốc lá. Một trong những vấn đề được các đại biểu quan tâm tại hội thảo, là vì sao tên của luật phải là Luật Phòng chống tác hại thuốc lá mà không phải là luật kiểm soát thuốc lá...
Trên cơ sở các văn bản quy định về vấn đề này cũng như tình hình thực tế về hút thuốc lá, tác hại do thuốc lá gây ra đối với sức khỏe cộng đồng, đến kinh tế- xã hội... Các quan điểm vì sao vì sao phải xây dựng Luật phòng chống tác hại thuốc lá đã được ban tổ chức và các đại biểu thống nhất...
Thứ nhất, về quan điểm xây dựng luật: Trước thực trạng sử dụng thuốc lá đang gây ra những tổn thất nghiêm trọng về sức khỏe, kinh tế cho người dân và xã hội Việt Nam và cho các thế hệ tương lai của đất nước, nên quan điểm khi xây dựng luật của Bộ Y tế là để bảo vệ sức khỏe con người, nâng cao sức khỏe cộng đồng, không nhằm mục đích điều chỉnh các hoạt động mang tính chất kinh doanh nhằm phát triển kinh tế. Vì vậy tên của luật phải là luật Phòng chống tác hại thuốc lá để phù hợp và thể hiện rõ quan điểm này.
Thứ hai:Mục tiêu Công ước Khung (FCTC) mà Việt Nam đã tham gia, thể hiện rõ cam kết chính trị của Việt Nam “Bảo vệ các thế hệ hiện tại và tương lai khỏi các hậu quả tàn phá về sức khỏe, xã hội, môi trường và kinh tế của việc tiêu thụ thuốc lá và phơi nhiễm với khói thuốc...nhằm làm giảm đáng kể tỷ lệ người sử dụng thuốc lá và phơi nhiễm với khói thuốc” (Điều 3 FCTC)
Để đáp ứng mục tiêu này, nội dung Công ước chỉ quy định các biện pháp để giảm nhu cầu sử dụng và các biện pháp nhằm giảm cung cấp thuốc lá. FCTC không quy định các biện pháp quản lý sản xuất kinh doanh thuốc lá. Dựa trên cơ sở này Luật PCTH thuốc lá của Việt Nam chỉ nội luật hóa các nội dung mà FCTC đã đề cập nhằm giảm tỷ lệ sử dụng và tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc bao gồm: (1) các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng: biện pháp về giá và thuế, bảo vệ khỏi phơi nhiễm với khói thuốc lá, quy định về hàm lượng, nhãn mác của sản phẩm thuốc lá, giáo dục truyền thông, quảng cáo khuyến mại tài trợ, cai nghiện thuốc lá. (2) các biện pháp nhằm giảm cung cấp sản phẩm thuốc lá: buôn bán bất hợp pháp các sản phẩm thuốc lá, bán thuốc lá cho và bởi trẻ vị thành niên, cung cấp các hoạt động hỗ trợ cho các hoạt động thay thế khả thi về kinh tế,...và một số hoạt động liên quan đến giảm việc tiếp cận với sản phẩm thuốc lá như cấp phép bán lẻ thuốc lá, số lượng điếu thuốc trong bao gói, phòng chống thuốc lá lậu, thuốc lá giả...
Thứ ba: Khái niệm kiểm soát thuốc lá trong Công ước khung: “Kiểm soát thuốc lá là một loạt các chiến lược giảm cung, cầu và tác hại của thuốc lá nhằm tăng cường sức khỏe nhân dân bằng cách loại trừ hoặc giảm tiêu thụ các sản phẩm thuốc lá hoặc giảm phơi nhiễm với khói thuốc lá”. Do đó mặc dù một số nước đã ban hành luật có tên gọi là luật kiểm soát thuốc lá nội dung cơ bản cũng như luật của Việt Nam. Hơn nữa đây không phải là luật phòng chống thuốc lá mà là luật Phòng chống tác hại thuốc lá theo cách tiếp cận y tế công cộng, nội luật hóa Công ước khung nên tên của luật phải là luật Phòng chống tác hại thuốc lá.
Thứ tư: Việc lấy tên luật là luật PCTH thuốc lá sẽ phù hợp với điều kiện nhận thức chung của nhân dân về tác hại của thuốc lá để hướng tới việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo dễ hiểu. Tên luật như vậy cũng phù hợp với cách đặt tên của một số luật hiện hành của Việt Nam, phù hợp với tên các văn bản của chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Nghị quyết của Quốc hội khóa XII.
Hơn nữa, hiện tại các hoạt động sản xuất kinh doanh thuốc lá đang thực hiện theo Nghị định, Quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ (Nghị định số 119/NG-CP ngày 18/7/2007 của Chính phủ về sản xuất kinh doanh thuốc lá; Quyết định số 88/2007/QĐ-Ttg ngày 13/6/2007 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt chiến lược tổng thể ngành thuốc lá Việt Nam đến năm 2010 tầm nhìn 2020).
Vì vậy để phù hợp với nội dung, mục tiêu, quan điểm xây dựng luật, tên luật phải là Luật Phòng chống tác hại thuốc lá.
Hương Nguyễn