Tuy nhiên, khi kiểm tra, đường huyết không những không thấp mà đôi khi còn cao hơn mức bình thường. Tình trạng này có thể khiến người bệnh lo lắng, ăn thêm nhiều lần trong ngày hoặc tự ý điều chỉnh thuốc vì nghĩ mình bị hạ đường huyết. Một trong những nguyên nhân có thể gặp là "giả hạ đường huyết".
1. Giả hạ đường huyết là gì?
Ở người bình thường, đường huyết lúc đói thường nằm trong khoảng 70-100 mg/dL (3,9-5,6 mmol/L). Hạ đường huyết được xác định khi glucose máu giảm xuống dưới 3,9 mmol/L (70 mg/dL).
Khi đường huyết hạ, cơ thể sẽ kích hoạt các cơ chế bảo vệ bằng cách tăng tiết một số hormone như glucagon, cortisol và catecholamine nhằm đưa đường huyết trở lại mức an toàn. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đói cồn cào, mệt mỏi, run tay chân, vã mồ hôi, tim đập nhanh.
Nếu đường huyết tiếp tục giảm sâu, não không được cung cấp đủ glucose, người bệnh có thể đau đầu, lú lẫn, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê.
Trong khi đó, giả hạ đường huyết xảy ra khi người bệnh xuất hiện những biểu hiện giống hạ đường huyết như đói, cồn cào, mệt mỏi, run hoặc thèm ăn nhưng glucose máu thực tế vẫn ở mức bình thường, thậm chí cao hơn mức bình thường.
Điều này thường khiến người bệnh dễ nhầm lẫn và ăn thêm thức ăn hoặc đồ uống có đường để "chữa hạ đường huyết", từ đó làm đường huyết tăng cao hơn.
2. Vì sao người bệnh tiểu đường có thể bị giả hạ đường huyết?
Tình trạng này thường được đề cập ở những người mắc tiểu đường trong thời gian dài, đặc biệt khi đường huyết đã ở mức cao kéo dài hoặc kiểm soát đường huyết chưa tốt.
Khi cơ thể và não bộ đã quen với mức glucose cao trong một thời gian dài, việc đường huyết giảm xuống, dù vẫn nằm trong giới hạn an toàn, có thể khiến cơ thể nhận định đây là tình trạng "thiếu đường". Các phản ứng đáp ứng với hạ đường huyết vì thế được kích hoạt, tạo ra cảm giác đói, run, mệt hoặc bồn chồn.
Người bệnh có thể lựa chọn các thực phẩm giúp tạo cảm giác no đồng thời uống đủ nước.
- Tổn thương thần kinh: Biến chứng thần kinh do đái tháo đường có thể ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận những thay đổi của glucose máu.
- Giảm lượng glucose cung cấp cho não: Khi glucose giảm so với mức mà cơ thể đã quen thuộc, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện khó chịu dù đường huyết chưa xuống mức hạ đường huyết thực sự.
- Thay đổi hoạt động của enzyme glucokinase: Đây là enzyme có vai trò tham gia vào quá trình cảm nhận nồng độ glucose của tế bào. Những thay đổi liên quan đến cơ chế này có thể góp phần làm xuất hiện cảm giác giống hạ đường huyết.
Có thể hình dung đơn giản cơ thể người bệnh đái tháo đường đã quen với mức đường huyết cao có thể phản ứng khi glucose giảm xuống mức thấp hơn trước, dù chưa thực sự hạ đường huyết.
3. Người bệnh nên làm gì khi thường xuyên cảm thấy đói?
Điều quan trọng trước tiên là không nên tự mặc định cảm giác đói đồng nghĩa với hạ đường huyết. Khi có triệu chứng, người bệnh nên kiểm tra glucose máu nếu có điều kiện, đặc biệt những người đang sử dụng insulin hoặc các thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.
Nếu đường huyết vẫn ở mức bình thường, người bệnh không nên tự ý uống nước ngọt, ăn bánh kẹo hoặc bổ sung nhiều đường để xử trí như một cơn hạ đường huyết thực sự.
Người bệnh có thể lựa chọn các thực phẩm giúp tạo cảm giác no nhưng ít ảnh hưởng đến đường huyết, chẳng hạn một lượng phù hợp các loại hạt không tẩm đường, đồng thời uống đủ nước.
Có thể chia khẩu phần ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, với các bữa phụ được bố trí phù hợp giữa những bữa chính hoặc vào thời điểm người bệnh thường xuất hiện cảm giác đói. Tuy nhiên, tổng lượng năng lượng và carbohydrate trong ngày vẫn cần được kiểm soát theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Đặc biệt, người bệnh không nên tự ý giảm liều, ngừng thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị chỉ vì thường xuyên có cảm giác đói. Bác sĩ có thể đánh giá lại mức kiểm soát đường huyết và điều chỉnh thuốc nếu cần thiết.
Một số thuốc điều trị tiểu đường có thể hỗ trợ kiểm soát cảm giác đói và cân nặng ở những đối tượng phù hợp. Việc lựa chọn thuốc cần được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng bệnh, chức năng thận, cân nặng, nguy cơ hạ đường huyết và các bệnh lý đi kèm.
Cảm giác đói ở người bệnh đái tháo đường không phải lúc nào cũng là dấu hiệu hạ đường huyết. Nhận biết đúng sự khác biệt giữa hạ đường huyết thực sự và giả hạ đường huyết giúp người bệnh tránh ăn uống hoặc điều chỉnh thuốc không cần thiết, đồng thời kiểm soát đường huyết tốt hơn. Khi triệu chứng đói, run, vã mồ hôi hoặc mệt mỏi xuất hiện thường xuyên, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.
