Cúm ở người cao tuổi có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, khiến các bệnh lý nền mất kiểm soát, làm tăng nguy cơ nhập viện và tử vong. Suy giảm miễn dịch theo tuổi, tình trạng mắc đồng thời nhiều bệnh lý và khả năng phục hồi kém là những yếu tố khiến nhóm đối tượng này dễ bị tổn thương hơn khi mắc cúm.
1. Lão hóa miễn dịch khiến người cao tuổi dễ mắc cúm nặng
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến người cao tuổi dễ mắc cúm nặng là hiện tượng lão hóa miễn dịch (immunosenescence). Đây là quá trình hệ miễn dịch thay đổi theo tuổi tác, khiến khả năng nhận diện, đáp ứng và chống lại các tác nhân gây bệnh suy giảm.
Khi tuổi càng cao, hoạt động của các tế bào miễn dịch, đặc biệt là tế bào T và tế bào B, có thể bị ảnh hưởng. Khả năng tạo ra đáp ứng miễn dịch mới trước các tác nhân gây bệnh cũng như duy trì hiệu quả bảo vệ sau tiêm chủng có xu hướng giảm. Điều này khiến người cao tuổi dễ mắc các bệnh nhiễm trùng, đồng thời làm tăng nguy cơ bệnh kéo dài hoặc diễn tiến nghiêm trọng.
Lão hóa miễn dịch cũng là một trong những nguyên nhân khiến đáp ứng miễn dịch sau tiêm vaccine cúm ở người cao tuổi thường thấp hơn so với người trẻ. Tuy nhiên, vaccine cúm vẫn có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng bệnh, giúp giảm nguy cơ mắc cúm, nhất là nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, gây biến chứng, phải nhập viện hoặc tử vong.
Bên cạnh đó, quá trình lão hóa còn làm suy giảm chức năng của nhiều cơ quan như phổi, tim, thận và hệ thống chuyển hóa. Khi mắc cúm, cơ thể người cao tuổi có thể gặp khó khăn hơn trong việc thích nghi với tình trạng sốt, phản ứng viêm và những thay đổi về hô hấp, tuần hoàn so với người trẻ tuổi.
2. Đa bệnh lý khiến nguy cơ biến chứng tăng cao
Người cao tuổi thường mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản hoặc bệnh thận mạn. Những bệnh lý này có thể làm suy giảm khả năng chống đỡ của cơ thể trước các tác nhân gây nhiễm trùng.
Đặc biệt, cúm có thể khiến tình trạng bệnh nền trở nên nghiêm trọng hơn. Virus cúm gây nhiễm trùng cấp tính, trong khi các bệnh mạn tính làm giảm khả năng chống đỡ của cơ thể. Ngược lại, tình trạng nhiễm trùng và phản ứng viêm do cúm có thể khiến các bệnh nền mất kiểm soát, làm tăng nguy cơ biến chứng.
Chẳng hạn, ở người mắc bệnh tim mạch, cúm có thể làm tăng nhu cầu oxy của cơ thể, gây thêm áp lực cho hoạt động của tim và làm tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch. Với người mắc đái tháo đường, tình trạng nhiễm trùng có thể khiến đường huyết tăng cao, khó kiểm soát. Trong khi đó, người mắc COPD hoặc hen phế quản có nguy cơ xuất hiện đợt cấp, khó thở và suy giảm chức năng hô hấp.
Do đó, cúm ở người cao tuổi không chỉ ảnh hưởng đến đường hô hấp mà còn có thể tác động đến nhiều cơ quan khác, khiến tình trạng sức khỏe vốn ổn định trở nên nghiêm trọng hơn.
Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Ảnh AI.
3. Cúm ở người cao tuổi có thể diễn tiến khác người trẻ
Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Bệnh thường biểu hiện với các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, ho, đau họng và sổ mũi.
Ở người trẻ khỏe mạnh, cúm thường tự khỏi sau vài ngày đến khoảng một tuần, mặc dù tình trạng ho và mệt mỏi có thể kéo dài hơn. Tuy nhiên, ở người cao tuổi, bệnh có thể diễn tiến nặng, kéo dài hoặc gây biến chứng ngay cả khi các biểu hiện ban đầu không quá rầm rộ.
Một số người cao tuổi mắc cúm không xuất hiện tình trạng sốt cao điển hình mà chỉ có biểu hiện mệt mỏi, ăn uống kém, lú lẫn, suy giảm khả năng vận động hoặc các bệnh nền đột ngột trở nặng. Vì vậy, không nên chủ quan khi người cao tuổi xuất hiện những thay đổi bất thường về sức khỏe trong thời điểm virus cúm lưu hành.
Các biến chứng thường gặp gồm viêm phổi, viêm phế quản, bội nhiễm vi khuẩn và đợt cấp của các bệnh phổi mạn tính. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể bị suy hô hấp, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong.
4. Khi nào người cao tuổi mắc cúm cần đi khám?
Người cao tuổi mắc cúm, đặc biệt là những người có bệnh nền, cần được theo dõi sát và chủ động liên hệ với cơ sở y tế khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ. Việc thăm khám sớm giúp đánh giá tình trạng bệnh, phát hiện biến chứng và cân nhắc chỉ định điều trị bằng thuốc kháng virus phù hợp.
Thuốc kháng virus cúm đạt hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng sớm, lý tưởng trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có bệnh diễn tiến nặng vẫn có thể được chỉ định điều trị ngay cả khi đã qua khoảng thời gian này.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, thở nhanh, đau hoặc tức ngực, tím tái, lú lẫn, lơ mơ, không uống được nước, nôn nhiều, tiểu ít hoặc tình trạng bệnh nền đột ngột trở nên nghiêm trọng hơn.
Phòng cúm không chỉ nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm virus mà còn giúp giảm biến chứng, bảo vệ khả năng vận động và duy trì chất lượng cuộc sống. Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp quan trọng được khuyến cáo đối với người cao tuổi.
Bên cạnh đó, người cao tuổi cần duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, vận động phù hợp với thể trạng, ngủ đủ giấc, kiểm soát tốt các bệnh mạn tính và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh đường hô hấp.
Các biện pháp vệ sinh phòng bệnh cũng cần được duy trì như rửa tay thường xuyên, giữ môi trường sống thông thoáng, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp.
Đối với người cao tuổi, phòng cúm không chỉ là phòng ngừa một bệnh nhiễm trùng mà còn là cách bảo vệ sức khỏe toàn diện. Phát hiện sớm, điều trị kịp thời và chủ động tiêm phòng giúp giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng, hạn chế nhập viện và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
