Vì sao nên tầm soát ung thư trước 40 tuổi?

Ung thư thường được xem là bệnh của tuổi trung niên hoặc người cao tuổi. Tuy nhiên trong những năm gần đây, các chuyên gia y tế nhận thấy nhiều loại ung thư có xu hướng xuất hiện ở người trẻ. Điều này khiến việc tầm soát sớm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Tầm soát ung thư là quá trình sử dụng các xét nghiệm hoặc phương pháp chẩn đoán để phát hiện bệnh ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng. Việc phát hiện sớm giúp tăng khả năng điều trị thành công, giảm chi phí điều trị và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Những ai nên cân nhắc tầm soát ung thư trước tuổi 40?

Theo thống kê của ngành y tế, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hàng trăm nghìn ca ung thư mới và con số này đang có xu hướng tăng.

Đáng chú ý, nhiều loại ung thư như ung thư vú, đại trực tràng, tuyến giáp hay dạ dày đang có xu hướng xuất hiện ở người trẻ hơn so với trước đây.

Các bác sĩ cho biết một trong những nguyên nhân là sự thay đổi lối sống hiện đại: ăn uống nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ít vận động, căng thẳng kéo dài, hút thuốc và uống rượu bia. Ngoài ra, yếu tố môi trường và di truyền cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia khuyến cáo việc tầm soát không nên chỉ bắt đầu sau tuổi 40 như quan niệm trước đây, đặc biệt đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Người có tiền sử gia đình mắc ung thư

Một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất là tiền sử gia đình.

Nếu cha mẹ, anh chị em ruột hoặc người thân gần mắc các bệnh ung thư như vú, đại trực tràng, buồng trứng hoặc tuyến tiền liệt, nguy cơ mắc bệnh của bạn có thể cao hơn người bình thường.

Trong những trường hợp này, bác sĩ thường khuyến nghị bắt đầu tầm soát sớm hơn 5–10 năm so với độ tuổi người thân được chẩn đoán.

Ví dụ, nếu trong gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng ở tuổi 45, việc tầm soát có thể cần bắt đầu từ khoảng 35–40 tuổi.

Người có lối sống nhiều yếu tố nguy cơ

Lối sống cũng đóng vai trò quan trọng trong nguy cơ mắc ung thư. Một số thói quen có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh ngay từ khi còn trẻ, bao gồm:

• Hút thuốc lá.
• Uống rượu bia thường xuyên.
• Ăn nhiều thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn.
• Ít vận động.
• Thừa cân hoặc béo phì.

Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ nhiều loại ung thư như phổi, gan, dạ dày, đại trực tràng hoặc thực quản.

Do đó, những người có nhiều yếu tố nguy cơ trong lối sống nên chủ động khám sức khỏe và tầm soát sớm theo tư vấn của bác sĩ.

Người mắc các bệnh mạn tính có nguy cơ ung thư

Một số bệnh lý mạn tính có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư nếu không được theo dõi chặt chẽ, như:

• Viêm gan B hoặc viêm gan C có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan.
• Nhiễm vi khuẩn HP kéo dài có liên quan đến ung thư dạ dày.
• Polyp đại tràng có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng.

Trong những trường hợp này, bác sĩ thường khuyến cáo người bệnh cần kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Phụ nữ có yếu tố nguy cơ ung thư vú hoặc cổ tử cung

Đối với phụ nữ, một số loại ung thư phổ biến có thể được phát hiện sớm thông qua tầm soát.

Chẳng hạn, nhiều khuyến cáo cho rằng phụ nữ nên bắt đầu tầm soát ung thư vú từ khoảng 40 tuổi bằng phương pháp chụp nhũ ảnh định kỳ.

Tuy nhiên, những người có nguy cơ cao như tiền sử gia đình mắc ung thư vú, có đột biến gene hoặc từng mắc bệnh lý tuyến vú có thể cần tầm soát sớm hơn.

Ngoài ra, tầm soát ung thư cổ tử cung cũng được khuyến nghị cho phụ nữ từ độ tuổi trẻ hơn thông qua xét nghiệm Pap smear hoặc xét nghiệm HPV.

Người có triệu chứng bất thường kéo dài

Dù ở độ tuổi nào, nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài, người bệnh cũng nên đi khám sớm để được kiểm tra.

Một số dấu hiệu cảnh báo có thể bao gồm:

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Chảy máu bất thường.
• Khối u hoặc cục cứng bất thường trên cơ thể.
• Thay đổi thói quen tiêu hóa hoặc đi ngoài.

Những triệu chứng này không phải lúc nào cũng liên quan đến ung thư, nhưng cần được kiểm tra để loại trừ nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng.

Tầm soát ung thư mang lại lợi ích gì?

Các chuyên gia ung bướu cho biết phần lớn các trường hợp ung thư giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.

Ngược lại, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm hoặc tiền ung thư, khả năng điều trị thành công thường cao hơn rất nhiều.

Ngoài ra, tầm soát còn giúp:

• Phát hiện tổn thương tiền ung thư.
• Theo dõi nguy cơ sức khỏe lâu dài.
• Giảm chi phí điều trị so với phát hiện muộn.

Trong nhiều trường hợp, việc phát hiện sớm có thể giúp loại bỏ tổn thương trước khi chúng tiến triển thành ung thư.

Không phải ai cũng cần tầm soát giống nhau

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có một gói tầm soát ung thư phù hợp cho tất cả mọi người.

Kế hoạch tầm soát cần được cá nhân hóa dựa trên nhiều yếu tố như:

• Tuổi.
• Tiền sử gia đình.
• Tình trạng sức khỏe.
• Lối sống.
• Các bệnh lý nền.

Do đó, trước khi thực hiện tầm soát, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn phương pháp và tần suất kiểm tra phù hợp.

Chủ động kiểm tra sức khỏe từ sớm

Ung thư không phải lúc nào cũng có thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng việc phát hiện sớm có thể thay đổi đáng kể kết quả điều trị.

Các chuyên gia khuyến cáo mỗi người nên duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ và đặc biệt chú ý đến các yếu tố nguy cơ cá nhân. Với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, việc tầm soát ung thư trước tuổi 40 có thể là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.