Mỡ bụng, đặc biệt là mỡ nội tạng, chịu ảnh hưởng lớn của hormone insulin. Khi ăn đồ ngọt nhiều lần trong ngày, insulin phải tăng tiết liên tục, thúc đẩy cơ thể dự trữ mỡ và dần làm giảm độ nhạy insulin. Lâu dài, cơ thể cần tiết nhiều insulin hơn để kiểm soát đường huyết, tạo thành vòng luẩn quẩn:Ăăn ngọt – tăng insulin – tích mỡ bụng – rối loạn chuyển hóa. Đây là lý do nhiều người thấy vòng eo tăng nhanh sau một thời gian ngắn nghỉ Tết, dù cân nặng tổng thể không thay đổi nhiều.
1. Hàm lượng đường đơn cao - yếu tố thúc đẩy tích mỡ bụng
Phần lớn các loại mứt Tết được chế biến với lượng lớn đường trắng (sucrose). Khi ăn mứt, đường đơn được hấp thu nhanh vào máu, làm đường huyết tăng cao sau ăn. Để đưa glucose vào tế bào, cơ thể phải tăng tiết insulin - hormone trung tâm điều hòa chuyển hóa đường và mỡ.
Vấn đề xảy ra khi lượng glucose vượt quá nhu cầu sử dụng tức thời. Insulin khi đó sẽ thúc đẩy quá trình chuyển hóa đường dư thừa thành triglyceride và tích trữ dưới dạng mỡ. Đáng chú ý, vùng bụng, đặc biệt là mỡ nội tạng, là khu vực nhạy cảm với insulin, nên dễ trở thành "kho dự trữ" mỡ khi đường huyết tăng lặp đi lặp lại.
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, tiêu thụ thực phẩm giàu đường đơn thường xuyên không chỉ làm tăng cân mà còn liên quan trực tiếp đến tăng mỡ bụng và nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Mứt Tết là món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày Xuân.
2. Năng lượng "ẩn" trong các loại mứt quen thuộc
Nhiều người cho rằng mứt chỉ ăn "vài miếng nhỏ" nên không đáng lo. Tuy nhiên, năng lượng trong mứt Tết thường bị đánh giá thấp, do vừa chứa nhiều đường đơn, vừa có thể giàu tinh bột hoặc chất béo bão hòa.
Một số loại mứt quen thuộc ngày Tết gồm:
- Mứt dừa: Ngoài lượng đường tinh luyện lớn, mứt dừa còn chứa chất béo bão hòa từ cùi dừa. Một khẩu phần nhỏ khoảng 30-40 g có thể cung cấp trên 150 kcal, dễ gây dư thừa năng lượng và tích mỡ bụng.
- Mứt gừng: Dù có tác dụng làm ấm cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa, nhưng quá trình sên đường khiến hàm lượng đường đơn cao, làm tăng nhanh đường huyết sau ăn nếu ăn nhiều.
- Mứt sen: Giàu tinh bột, khi kết hợp với đường trong quá trình chế biến sẽ làm tăng tổng năng lượng và chỉ số đường huyết, dễ thúc đẩy tích mỡ nội tạng.
- Mứt bí: Có vị ngọt đậm, dễ ăn nhiều, cung cấp chủ yếu là đường đơn, giá trị vi chất không cao nhưng năng lượng lại lớn.
- Mứt cà rốt: Thường được sên kỹ với đường để tạo độ dẻo và màu sắc bắt mắt, khiến lượng calo cao hơn nhiều so với cà rốt tươi.
- Mứt quất: Vị chua ngọt kích thích vị giác, nhưng để giảm vị chua, lượng đường bổ sung trong chế biến khá lớn, dễ làm tăng lượng đường nạp vào trong ngày.
- Mứt me: Để cân bằng vị chua tự nhiên, mứt me thường sử dụng nhiều đường, nếu ăn rải rác nhiều lần có thể làm tăng đường huyết kéo dài.
Việc ăn mứt rải rác trong ngày khiến cơ thể liên tục tiếp nhận năng lượng dư thừa mà không có đủ thời gian "đốt" hết, từ đó làm tăng nguy cơ tích mỡ, đặc biệt ở vùng bụng.
Không chỉ mứt Tết, thói quen sinh hoạt trong những ngày đầu năm cũng góp phần làm tăng nguy cơ tích mỡ bụng. Việc ăn uống thất thường, thức khuya, uống rượu bia và giảm vận động làm giảm khả năng sử dụng glucose của cơ bắp, khiến phần lớn năng lượng dư thừa chuyển thành mỡ. Đặc biệt, ăn mứt vào buổi tối hoặc khi đói dễ gây tăng đường huyết đột ngột, trong khi khả năng đốt năng lượng lúc này lại thấp hơn ban ngày.
Việc ăn mứt rải rác trong ngày khiến cơ thể liên tục tiếp nhận năng lượng dư thừa mà không có đủ thời gian "đốt" hết, từ đó làm tăng nguy cơ tích mỡ, đặc biệt ở vùng bụng.
3. Khẩu phần mứt hợp lý để hạn chế tăng mỡ bụng
Tuy nhiên, không cần loại bỏ hoàn toàn mứt Tết mà cần sử dụng có kiểm soát:
- Chỉ nên ăn 1-2 miếng mứt nhỏ mỗi lần, tối đa 1-2 lần/ngày.
- Ưu tiên các loại mứt ít đường, sấy dẻo, không quá bóng hoặc dính.
- Tránh ăn mứt khi đói hoặc vào buổi tối muộn.
- Nên kết hợp mứt cùng bữa ăn có đạm và chất xơ để làm chậm hấp thu đường.
Lưu ý, người thừa cân, béo phì, tiền đái tháo đường, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và người lớn tuổi nên hạn chế tối đa các loại mứt truyền thống nhiều đường. Việc kiểm soát lượng đường nạp vào không chỉ giúp tránh tăng mỡ bụng mà còn giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và chuyển hóa sau Tết.
Mứt Tết là nét đẹp văn hóa ẩm thực, nhưng không nên trở thành "bẫy đường" cho sức khỏe. Hiểu rõ hàm lượng đường, năng lượng ẩn và vai trò của insulin sẽ giúp mỗi người lựa chọn khẩu phần phù hợp, thưởng thức mứt một cách chừng mực, tránh tăng mỡ bụng và giữ cơ thể cân bằng trong những ngày đầu năm mới.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Cách nào để giảm cân không cần cardio?
