1. Cơ xương là mô sử dụng glucose lớn nhất sau bữa ăn
Sau bữa ăn, carbohydrate được chuyển hóa thành glucose và hấp thu vào máu, một quá trình quan trọng ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuyến tụy tiết insulin để kiểm soát lượng glucose, điều cần thiết cho những người mắc đái tháo đường. Việc duy trì mức đường huyết ổn định là chìa khóa để phòng ngừa và quản lý bệnh.
Ở trạng thái sau ăn, cơ xương là mô sử dụng phần lớn lượng glucose dưới tác động của insulin, đồng thời dự trữ glucose dưới dạng glycogen. Ngày nay, cơ xương được xem là một cơ quan chuyển hóa quan trọng, không chỉ đảm nhiệm chức năng vận động mà còn tham gia điều hòa đường huyết và chuyển hóa năng lượng.
Khi khối cơ giảm, khả năng thu nhận và sử dụng glucose của cơ xương cũng giảm theo. Tuyến tụy phải tăng tiết insulin để duy trì đường huyết bình thường. Theo thời gian, tình trạng tăng insulin kéo dài kết hợp với sự tích tụ mỡ nội tạng và tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp góp phần thúc đẩy kháng insulin - cơ chế bệnh sinh trung tâm của đái tháo đường type 2.
Mất cơ không chỉ ảnh hưởng đến khả năng vận động mà còn làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2 ở tuổi trung niên.
2. Mất cơ theo tuổi làm tăng nguy cơ kháng insulin
Khối lượng cơ bắt đầu giảm dần từ sau tuổi 30-40 và tốc độ mất cơ tăng nhanh hơn sau tuổi 60 nếu không duy trì tập luyện. Theo các chuyên gia, mất cơ liên quan tuổi không chỉ là giảm khối lượng cơ mà còn đi kèm giảm sức mạnh hoặc chức năng cơ.
Ngoài lão hóa, nhiều yếu tố khác cũng thúc đẩy quá trình này như ít vận động hoặc ngồi nhiều kéo dài, chế độ ăn thiếu protein, thừa cân, béo phì, mắc bệnh mạn tính hoặc thay đổi nội tiết ở phụ nữ sau mãn kinh và nam giới lớn tuổi.
Khi khối cơ giảm, cơ thể cũng tiêu hao ít năng lượng hơn lúc nghỉ. Nếu lượng calo nạp vào không thay đổi, mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, sẽ tích tụ nhiều hơn. Đây là lý do nhiều người trung niên dù cân nặng không tăng đáng kể nhưng vòng eo vẫn lớn dần và nguy cơ tiền đái tháo đường tăng lên.
3. Mất cơ thường đi kèm tăng mỡ nội tạng?
Mất cơ và tăng mỡ nội tạng thường diễn ra đồng thời, làm suy giảm sức khỏe chuyển hóa. Mỡ nội tạng tiết ra các cytokine gây viêm và adipokine bất lợi, làm giảm độ nhạy insulin ở gan, cơ xương và mô mỡ, từ đó khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết hơn. Trong khi đó, kháng insulin lại làm giảm khả năng tổng hợp protein của cơ xương, khiến khối cơ tiếp tục suy giảm. Vòng xoắn này làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa glucose và thúc đẩy sự xuất hiện của đái tháo đường type 2.
Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy người có khối cơ thấp hoặc sức mạnh cơ yếu có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn so với người cùng tuổi có khối cơ tốt, ngay cả khi chỉ số BMI tương đương. Vì vậy, các chuyên gia hiện không chỉ đánh giá nguy cơ bệnh dựa vào cân nặng mà còn quan tâm đến thành phần cơ thể, vòng eo và sức mạnh cơ.
4. Duy trì khối cơ giúp giảm nguy cơ đái tháo đường
Duy trì khối cơ không chỉ giúp cải thiện sức mạnh và khả năng vận động mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 nhờ cải thiện độ nhạy insulin và tăng khả năng sử dụng glucose của cơ thể.
Tin vui là quá trình mất cơ có thể được làm chậm bằng lối sống lành mạnh. Các hướng dẫn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), Hiệp hội Y học Thể thao Hoa Kỳ (ACSM) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành nên duy trì 150-300 phút hoạt động thể lực cường độ trung bình hoặc 75-150 phút hoạt động cường độ mạnh mỗi tuần, kết hợp tập sức mạnh từ 2-3 buổi/tuần để duy trì và phát triển khối cơ.
Bên cạnh đó, cần bổ sung đủ protein chất lượng cao từ cá, thịt nạc, trứng, sữa, các loại đậu và hạt. Việc phân bố lượng protein hợp lý trong các bữa ăn kết hợp tập sức mạnh sẽ hỗ trợ duy trì khối cơ hiệu quả hơn so với chỉ tăng lượng protein trong một bữa. Đồng thời, cần duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc và hạn chế ngồi lâu.
Đối với người trung niên, mục tiêu không chỉ là giảm cân mà còn phải bảo tồn khối cơ trong quá trình giảm mỡ. Duy trì khối cơ khỏe mạnh đồng thời hạn chế tích tụ mỡ nội tạng giúp cải thiện độ nhạy insulin, tăng khả năng sử dụng glucose và góp phần giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Cảnh báo những dấu hiệu nhận biết sớm bệnh đái tháo đường.
