Vì sao mùi hoa sữa khiến nhiều người khó chịu?
Hoa sữa từ lâu đã trở thành hình ảnh gắn liền với mùa thu Hà Nội, đi vào thơ ca, âm nhạc và ký ức của nhiều người. Tuy nhiên, khi hoa nở rộ, đặc biệt tại những khu vực trồng cây với mật độ dày, mùi hương đậm đặc có thể gây khó chịu cho một bộ phận người dân.
Trao đổi về vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam cho biết, phản ứng của cơ thể trước mùi hương phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có cường độ mùi, thời gian tiếp xúc, mức độ nhạy cảm và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Vì vậy, cùng đứng trên một tuyến phố có hoa sữa, có người cảm thấy dễ chịu, thư thái nhưng người khác lại đau đầu, nôn nao hoặc chóng mặt. Những biểu hiện này là phản ứng có thể gặp ở người nhạy cảm với mùi, không có nghĩa người gặp triệu chứng đang tưởng tượng hay quá nhạy cảm.
Hoa sữa từ lâu đã trở thành hình ảnh gắn liền với mùa thu Hà Nội. Ảnh: Đan Tâm.
Theo bác sĩ Hoàng, mũi không chỉ có chức năng nhận biết mùi mà còn chứa các nhánh cảm giác của dây thần kinh sinh ba. Một số chất có tính kích ứng có thể tác động lên các nhánh thần kinh này, gây cảm giác cay, rát hoặc khó chịu. Trong khi đó, hệ khứu giác có mối liên hệ với những mạng lưới trong não tham gia xử lý cảm giác, cảm xúc và đau.
Đáng chú ý, người mắc chứng đau nửa đầu (migraine) có thể nhạy cảm với mùi hơn bình thường. Cơn migraine không chỉ gây đau đầu mà còn có thể đi kèm buồn nôn, sợ ánh sáng, sợ tiếng động và khó dung nạp mùi hương.
Một tổng quan hệ thống công bố năm 2025, tổng hợp dữ liệu trên 22.299 bệnh nhân migraine, ghi nhận khoảng 47,8% người bệnh có tình trạng nhạy cảm hoặc ác cảm với mùi; 40,1% ghi nhận mùi hương là yếu tố có liên quan đến việc khởi phát cơn đau.
Tuy nhiên, các số liệu này phản ánh tình trạng nhạy cảm với nhiều loại mùi ở người mắc migraine, không chứng minh riêng mùi hoa sữa là nguyên nhân gây đau đầu ở những người được khảo sát.
Bác sĩ Hoàng cũng lưu ý mối liên hệ giữa mùi hương và cơn đau đầu không phải lúc nào cũng đơn giản. Trong một số trường hợp, người bệnh đã bước vào giai đoạn báo trước của cơn migraine nên trở nên nhạy cảm với mùi hơn. Khi đó, mùi hoa sữa có thể là yếu tố người bệnh nhận thấy rõ trước hoặc trong cơn đau, nhưng chưa chắc là nguyên nhân duy nhất.
Tương tự, buồn nôn và chóng mặt khi tiếp xúc với mùi nồng không đủ cơ sở để kết luận người bệnh bị tụt huyết áp, thiếu máu não hay ngộ độc.
Mùi càng nồng có đồng nghĩa càng độc?
Theo bác sĩ Hoàng, cần phân biệt rõ phản ứng khó chịu với mùi hương, dị ứng phấn hoa và ngộ độc. Đây là những tình trạng khác nhau, không thể đánh đồng chỉ dựa trên cảm giác mùi quá nồng.
Các tài liệu của Cơ quan Đăng ký chất độc và bệnh tật Hoa Kỳ (ATSDR) cho thấy mùi trong môi trường có thể đi kèm những biểu hiện như đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, nghẹt mũi, cay mắt hoặc kích ứng họng. Tuy nhiên, đây là thông tin về mùi môi trường nói chung, không có nghĩa tất cả những người ngửi hoa sữa đều gặp các triệu chứng trên.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: BSCC.
Đặc biệt, ngưỡng ngửi thấy mùi, ngưỡng gây kích ứng và ngưỡng gây độc là những khái niệm khác nhau. Việc một người cảm thấy mùi hoa sữa nồng nặc, khó chịu không đồng nghĩa với việc họ đã bị ngộ độc.
Bên cạnh đó, phấn hoa và mùi hương cũng cần được phân biệt. Người có cơ địa dị ứng có thể xuất hiện các triệu chứng như hắt hơi, ngứa mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt hoặc các biểu hiện dị ứng đường hô hấp. Tuy nhiên, có cơ địa dị ứng không đồng nghĩa chắc chắn dị ứng với phấn hoa sữa.
Bác sĩ Hoàng dẫn một nghiên cứu tại miền Đông Ấn Độ trên 140 bệnh nhân dị ứng hô hấp, trong đó 40 người có kết quả thử nghiệm lẩy da dương tính với chiết xuất phấn hoa sữa (Alstonia scholaris), tương đương 28,57%.
Dù vậy, đây là nhóm người đã có bệnh dị ứng hô hấp, không phải mẫu đại diện cho toàn bộ dân số. Vì thế, không thể lấy tỷ lệ này để suy rộng rằng gần 30% người dân Hà Nội bị dị ứng hoa sữa.
Ai cần thận trọng khi tiếp xúc với mùi hoa sữa?
Theo bác sĩ Hoàng, người mắc hen phế quản cần chú ý nếu sau khi tiếp xúc với mùi mạnh xuất hiện các biểu hiện như ho, tức ngực, khò khè hoặc khó thở. Người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), khí phế thũng cũng có thể nhạy cảm hơn với các yếu tố trong môi trường.
Người có tiền sử migraine nên theo dõi xem cơn đau đầu có thường xuyên xuất hiện sau khi tiếp xúc với mùi nồng hay không. Nếu nhận thấy mối liên hệ này lặp lại, người bệnh nên chủ động hạn chế tiếp xúc với mùi gây khó chịu.
Đối với người có tiền sử dị ứng phấn hoa, cần chú ý các biểu hiện ở mắt và đường hô hấp. Phụ nữ mang thai cũng có thể nhạy cảm hơn với một số mùi, nhưng hiện chưa có cơ sở để khẳng định riêng việc ngửi mùi hoa sữa gây hại cho thai nhi.
Làm gì khi đau đầu, buồn nôn vì mùi hoa sữa?
Để hạn chế khó chịu khi tiếp xúc với mùi hoa sữa nồng nặc, bác sĩ Hoàng khuyến cáo người dân nên chủ động thực hiện một số biện pháp:
- Rời khỏi khu vực có mùi nồng: Khi bắt đầu cảm thấy đau đầu, buồn nôn hoặc khó chịu, nên di chuyển đến nơi thông thoáng, có không khí dễ chịu hơn và nghỉ ngơi.
- Hạn chế tiếp xúc kéo dài: Người nhạy cảm với mùi nên thay đổi lộ trình di chuyển, tránh đứng lâu dưới những cây đang nở rộ.
- Điều chỉnh không gian sống: Nếu mùi hoa thường xuyên bay vào nhà, có thể đóng cửa ở hướng mùi đi vào và lựa chọn thời điểm thông gió phù hợp.
- Không dùng thêm hương liệu để át mùi: Việc sử dụng nước hoa hoặc xịt phòng có thể khiến tổng lượng mùi trong không gian tăng lên, làm người nhạy cảm khó chịu hơn.
- Theo dõi triệu chứng: Người thường xuyên bị đau đầu, chóng mặt hoặc buồn nôn nên ghi lại thời gian, địa điểm tiếp xúc và diễn biến triệu chứng để cung cấp thông tin cho bác sĩ khi cần thăm khám.
Bác sĩ Hoàng cho biết thêm, với những người đang điều trị hen phế quản, COPD hoặc migraine cần tiếp tục tuân thủ phác đồ đã được bác sĩ hướng dẫn, không tự ý tăng liều thuốc hay lạm dụng thuốc chống dị ứng.
Nếu xuất hiện khó thở, khò khè tăng nhanh, đau đầu dữ dội hoặc các dấu hiệu thần kinh bất thường, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá kịp thời, thay vì mặc định nguyên nhân là do mùi hoa sữa.
Xem thêm bài viết:
