Đau mỏi cổ – vai – gáy là tình trạng phổ biến, đặc biệt ở người làm việc văn phòng, thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại hoặc phải duy trì một tư thế trong thời gian dài. Massage được nhiều người lựa chọn vì có thể giúp thư giãn cơ, giảm cảm giác căng cứng và đau mỏi. Tuy nhiên, những trường hợp đột quỵ được ghi nhận sau khi massage, đặc biệt khi có các động tác bẻ, vặn hoặc xoay cổ mạnh, đã đặt ra cảnh báo về nguy cơ tai biến. Vậy cơ chế nào có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm này?
1. Không phải massage nào cũng gây đột quỵ
Trước hết, cần phân biệt massage thư giãn cơ thông thường với các kỹ thuật nắn chỉnh, bẻ hoặc xoay vặn cột sống cổ. Massage nhẹ nhàng ở vùng cơ vai, gáy có mục đích làm giảm căng cơ; trong khi những thao tác xoay cổ đến biên độ lớn, giật cổ đột ngột, ngửa cổ quá mức hoặc dùng lực mạnh để tạo tiếng kêu ở khớp cổ có thể gây tác động cơ học không cần thiết lên vùng cổ.
Đau mỏi cổ – vai – gáy là tình trạng phổ biến, đặc biệt ở người làm việc văn phòng, thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại hoặc phải duy trì một tư thế trong thời gian dài. Ảnh A.I
Các nghiên cứu y khoa đã ghi nhận mối liên quan giữa một số kỹ thuật thao tác mạnh ở cột sống cổ với tình trạng bóc tách động mạch cổ và đột quỵ thiếu máu não. Tuy nhiên, nguy cơ tuyệt đối được xem là thấp và mối quan hệ nhân quả chưa được xác lập chắc chắn trong mọi trường hợp. Một vấn đề cần lưu ý là bóc tách động mạch cổ có thể đã bắt đầu trước đó, gây đau đầu hoặc đau cổ, khiến người bệnh tìm đến cơ sở massage. Vì vậy, không thể mặc nhiên kết luận massage là nguyên nhân gây đột quỵ chỉ dựa vào việc tai biến xảy ra sau đó.
2. Cơ chế nào có thể dẫn đến đột quỵ?
Trong vùng cổ có hai hệ thống động mạch quan trọng cung cấp máu cho não: động mạch cảnh và động mạch đốt sống. Đặc biệt, động mạch đốt sống chạy qua các lỗ ngang của đốt sống cổ, có vai trò đưa máu đến thân não, tiểu não và các vùng phía sau của não.
Khi cổ bị xoay vặn hoặc kéo giật đột ngột, nhất là ở biên độ lớn và có lực mạnh, có thể xuất hiện lực căng hoặc tác động cơ học lên thành mạch. Ở người có cấu trúc mạch máu bất thường, bệnh lý mô liên kết hoặc yếu tố nguy cơ khác, tổn thương thành động mạch có thể xảy ra. Một trong những biến chứng nghiêm trọng là bóc tách động mạch cổ.
Bóc tách động mạch là tình trạng lớp trong thành mạch bị rách hoặc tổn thương, khiến máu đi vào giữa các lớp thành mạch và hình thành khối máu tụ trong thành. Tình trạng này có thể làm hẹp lòng động mạch, gây tắc mạch hoặc hình thành huyết khối. Các cục huyết khối sau đó có thể di chuyển lên não, làm tắc động mạch não và gây đột quỵ thiếu máu não. Trong một số trường hợp, bóc tách mạch máu còn có thể dẫn đến biến chứng phình mạch hoặc xuất huyết.
Điều đáng lo ngại là tổn thương mạch máu không nhất thiết gây triệu chứng thần kinh ngay lập tức. Người bệnh có thể chỉ đau cổ, đau đầu một bên hoặc chóng mặt trước khi xuất hiện các biểu hiện đột quỵ.
Cũng cần nói đến vùng "tam giác chết" ở cổ chứa xoang động mạch cảnh. Tác động lực thô bạo vào vị trí này có thể kích thích receptor áp lực, làm giảm nhịp tim và tụt huyết áp đột ngột, dẫn đến thiếu máu não cục bộ và ngất xỉu ngay lập tức.
3. Những dấu hiệu cảnh báo không được bỏ qua
Sau khi massage hoặc thao tác vùng cổ, nếu xuất hiện các biểu hiện dưới đây, cần nghĩ đến khả năng có biến cố mạch máu não:
- Đau đầu hoặc đau cổ dữ dội, đột ngột, khác thường, nhất là đau một bên hoặc đau vùng gáy.
- Chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng, phối hợp động tác khó khăn.
- Nhìn đôi, nhìn mờ đột ngột, mất thị lực hoặc rung giật nhãn cầu.
- Nói khó, nói ngọng, nuốt khó hoặc méo miệng.
- Yếu hoặc tê đột ngột một bên mặt, tay hoặc chân.
- Rối loạn ý thức, ngất hoặc co giật.
Đặc biệt, đột quỵ tuần hoàn sau do tổn thương động mạch đốt sống có thể biểu hiện bằng chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn đôi, nói khó hoặc nuốt khó; không phải lúc nào cũng có biểu hiện méo miệng, yếu liệt tay chân điển hình.
Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ nào, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ ngay lập tức. Không tiếp tục massage, không cố bẻ hoặc xoa bóp vùng cổ, không tự ý cho uống thuốc và không chờ triệu chứng tự hết.
Nếu lựa chọn massage, cần thực hiện nhẹ nhàng, tập trung vào vùng cơ, tránh ấn sâu hoặc tạo lực mạnh lên vùng trước và bên cổ. Ảnh AI
4. Massage cổ vai gáy thế nào để an toàn?
Để giảm đau mỏi cổ – vai – gáy, người dân nên ưu tiên những biện pháp an toàn như điều chỉnh tư thế làm việc, nghỉ giải lao, vận động nhẹ nhàng, tập các bài tập kéo giãn phù hợp và tăng cường sức mạnh cơ cổ – vai theo hướng dẫn của nhân viên phục hồi chức năng.
Nếu lựa chọn massage, cần thực hiện nhẹ nhàng, tập trung vào vùng cơ, tránh ấn sâu hoặc tạo lực mạnh lên vùng trước và bên cổ. Tuyệt đối không tự bẻ cổ, xoay giật cổ, ngửa cổ quá mức hoặc cố tạo tiếng kêu ở khớp. Người đang đau cổ hoặc đau đầu đột ngột, bất thường, sau chấn thương cổ, có tiền sử bóc tách động mạch hoặc bệnh lý mạch máu cần được bác sĩ đánh giá trước khi thực hiện các kỹ thuật tác động vùng cổ.
Đặc biệt, nếu đau cổ – vai – gáy kéo dài, tái diễn hoặc kèm tê yếu tay, chóng mặt, rối loạn thị giác, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì chỉ tìm đến massage để giảm triệu chứng.
Thông điệp dành cho cộng đồng: Massage có thể giúp thư giãn và giảm đau mỏi cơ, nhưng không phải càng mạnh càng hiệu quả. Vùng cổ chứa những mạch máu quan trọng nuôi não, vì vậy tuyệt đối không bẻ, vặn hoặc xoay giật cổ tùy tiện. Khi đau cổ hoặc đau đầu đột ngột, khác thường, cần đi khám thay vì cố massage. Nếu xuất hiện dấu hiệu đột quỵ, hãy gọi cấp cứu ngay. Nhận biết đúng nguy cơ, lựa chọn phương pháp phục hồi chức năng an toàn và xử trí kịp thời là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe.
