Việc cắt polyp giúp loại bỏ các tổn thương tiền ung thư, đồng thời tạo điều kiện để xét nghiệm mô bệnh học, từ đó xác định nguy cơ và hướng theo dõi tiếp theo.
Polyp đại tràng là những tổn thương dạng lồi phát triển từ niêm mạc đại tràng. Phần lớn polyp lành tính, nhưng một số loại, đặc biệt polyp tuyến (adenoma) và một số tổn thương răng cưa, có khả năng tiến triển thành ung thư theo thời gian.
Do đó, khi phát hiện polyp, người bệnh không nên quá lo lắng nhưng cũng không nên chủ quan. Việc có cần cắt hay không phụ thuộc vào kích thước, số lượng, hình dạng, vị trí, đặc điểm bề mặt và loại polyp cũng như đánh giá của bác sĩ nội soi.
1. Phát hiện và xử lý polyp đại tràng
Hầu hết polyp đại tràng có thể được cắt qua nội soi. Đây là phương pháp điều trị phổ biến, ít xâm lấn và thường được thực hiện ngay trong quá trình nội soi khi tổn thương có thể loại bỏ an toàn.
Sau khi cắt, polyp thường được gửi làm xét nghiệm mô bệnh học. Kết quả giúp xác định loại tổn thương, mức độ bất thường của tế bào và nguy cơ tiến triển, từ đó bác sĩ đưa ra lịch nội soi kiểm tra phù hợp.
Không phải tất cả polyp đều bắt buộc phải cắt ngay. Một số tổn thương rất nhỏ, có đặc điểm phù hợp với polyp tăng sản ở trực tràng hoặc đại tràng sigma có thể được bác sĩ đánh giá và quyết định xử trí tùy trường hợp. Ngược lại, những polyp có đặc điểm nghi ngờ, kích thước lớn hoặc nguy cơ tiến triển cao thường cần được loại bỏ bằng kỹ thuật nội soi thích hợp hoặc chuyển đến cơ sở chuyên sâu.
Với một số polyp lớn, có cấu trúc phức tạp hoặc nghi ngờ ung thư xâm lấn, việc cắt bỏ cần được thực hiện bởi bác sĩ nội soi can thiệp có kinh nghiệm. Không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật mở hay phẫu thuật cắt đoạn đại tràng.
Không phải mọi polyp đều trở thành ung thư. Tuy nhiên, một số loại polyp có thể trải qua quá trình biến đổi từ tổn thương tiền ung thư thành ung thư trong nhiều năm. Thời gian tiến triển rất khác nhau giữa từng người và từng loại tổn thương, do đó không nên áp dụng một mốc thời gian cố định cho tất cả trường hợp.
Nội soi tiêu hoá phát hiện các bệnh lý tổn thương trong dạ dày đại tràng. Ảnh:HD
Việc nội soi phát hiện và loại bỏ các polyp có nguy cơ đã được chứng minh là một biện pháp quan trọng trong phòng ngừa ung thư đại trực tràng. Sau khi cắt polyp, người bệnh vẫn cần tuân thủ lịch nội soi theo khuyến cáo, bởi polyp mới có thể hình thành ở những vị trí khác.
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện polyp gồm tuổi cao, tiền sử bản thân từng có polyp, tiền sử gia đình mắc polyp hoặc ung thư đại trực tràng và một số hội chứng di truyền. Chế độ ăn nhiều thịt chế biến, ít chất xơ, hút thuốc, uống nhiều rượu bia, thừa cân, béo phì và ít vận động cũng liên quan đến nguy cơ ung thư đại trực tràng.
2. Polyp đại tràng có biểu hiện gì?
Đa số polyp đại tràng không gây triệu chứng rõ ràng và thường được phát hiện tình cờ qua nội soi. Một số trường hợp có thể xuất hiện:
- Chảy máu trực tràng hoặc máu lẫn trong phân;
- Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài như táo bón hoặc tiêu chảy;
- Đau hoặc khó chịu vùng bụng, đặc biệt khi polyp lớn;
- Thiếu máu thiếu sắt do chảy máu kéo dài, có thể gây mệt mỏi, da xanh, chóng mặt.
Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu cho polyp đại tràng mà có thể gặp trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Vì vậy, không thể dựa vào triệu chứng để xác định có polyp hay không.
3. Điều trị polyp đại tràng như thế nào?
Nội soi đại tràng là phương pháp quan trọng để phát hiện và đánh giá polyp. Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết hoặc cắt polyp tùy đặc điểm tổn thương. Các kỹ thuật cắt polyp qua nội soi có thể bao gồm cắt bằng thòng lọng, cắt niêm mạc hoặc những kỹ thuật chuyên sâu hơn đối với tổn thương lớn, phức tạp.
Sau khi cắt, polyp cần được làm giải phẫu bệnh để xác định chính xác bản chất tổn thương. Nếu phát hiện ung thư trong polyp, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ xâm lấn, đặc điểm mô bệnh học và các yếu tố nguy cơ để quyết định liệu cắt qua nội soi đã đủ hay cần phẫu thuật bổ sung.
Người bệnh không nên tự tìm cách điều trị hoặc trì hoãn xử trí khi phát hiện polyp. Việc lựa chọn phương pháp cắt và thời điểm theo dõi cần dựa trên kết quả nội soi, mô bệnh học và các yếu tố nguy cơ của từng người.
Phát hiện polyp đại tràng không đồng nghĩa với mắc ung thư. Tuy nhiên, một số polyp có khả năng trở thành tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư nếu không được xử lý phù hợp. Nội soi phát hiện sớm, cắt polyp khi có chỉ định và theo dõi định kỳ là những bước quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng.
