1. Ăn cá cung cấp omega-3 và nhiều dưỡng chất khác
DHA (axit docosahexaenoic – DHA) và EPA (axit eicosapentaenoic – EPA) là hai acid béo omega-3 có nhiều trong cá béo và hải sản. Đây cũng là thành phần phổ biến trong các sản phẩm bổ sung omega-3. EPA và DHA tham gia vào nhiều quá trình sinh lý của cơ thể, trong đó có chức năng của tế bào, hệ thần kinh và hệ tim mạch.
EPA và DHA có thể giúp giảm nồng độ triglyceride trong máu, nhưng mức độ tác động phụ thuộc vào liều lượng và dạng chế phẩm. Một số chế phẩm omega-3 liều cao chứa EPA hoặc phối hợp EPA/DHA được sử dụng dưới dạng thuốc trong những trường hợp tăng triglyceride máu nhất định và cần dùng theo chỉ định của bác sĩ. Không nên đánh đồng các thuốc omega-3 này với thực phẩm bổ sung dầu cá thông thường.
Đối với người khỏe mạnh, việc bổ sung EPA và DHA không thay thế cho chế độ ăn cân đối. Cá, đặc biệt là các loại cá béo, vừa cung cấp EPA và DHA vừa cung cấp protein, vitamin và các chất dinh dưỡng khác. Vì vậy, nếu có thể, nên ưu tiên nguồn omega-3 từ thực phẩm.
Ăn cá tự nhiên cung cấp omega-3 và các dưỡng chất khác. Ảnh minh hoạ AI.
2. Nguy cơ khi dùng omega-3
Một điểm cần lưu ý khi so sánh cá với thực phẩm bổ sung omega-3 là mức độ cô đặc và liều sử dụng. EPA và DHA trong cá được cung cấp cùng thực phẩm với hàm lượng tương đối thấp, trong khi viên bổ sung có thể cung cấp lượng omega-3 cao hơn nhiều chỉ trong một liều dùng.
EPA có tác dụng ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu và quá trình đông máu. Ở liều cao, omega-3 có thể làm tăng thời gian chảy máu do ảnh hưởng đến kết tập tiểu cầu. Đối với người đang dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc có nguy cơ chảy máu, việc sử dụng omega-3 liều cao nên được trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.
Một số tác dụng không mong muốn thường gặp khi dùng thực phẩm bổ sung omega-3 là vị khó chịu trong miệng, ợ nóng, buồn nôn, khó chịu đường tiêu hóa hoặc tiêu chảy. Ở liều cao kéo dài, một số thử nghiệm còn ghi nhận nguy cơ rung nhĩ tăng nhẹ ở những người có bệnh tim mạch hoặc nguy cơ tim mạch cao.
Do đó, sẽ chính xác hơn nếu nói rằng ăn cá với khẩu phần hợp lý thường cung cấp EPA và DHA ở mức vừa phải, đồng thời mang lại protein và nhiều chất dinh dưỡng khác, thay vì khẳng định omega-3 từ cá không gây tác dụng phụ. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến nghị người trưởng thành ăn cá, đặc biệt cá béo, khoảng hai khẩu phần mỗi tuần như một phần của chế độ ăn tốt cho tim mạch.
3. Một số lưu ý
Với phần lớn người khỏe mạnh, không có bệnh lý tim mạch hay rối loạn mỡ máu cần điều trị, việc bổ sung omega-3 qua thực phẩm tự nhiên vẫn nên là lựa chọn ưu tiên hàng đầu bằng cách tăng tần suất ăn cá béo. EPA có nhiều trong các loại cá béo như cá thu, cá mòi, trong khi DHA cũng dồi dào ở cá ngừ và các loại cá béo khác; nên ăn cá khoảng 2-3 lần mỗi tuần để đảm bảo lượng omega-3 tự nhiên.
Với người ít ăn cá, có chỉ số triglyceride cao hoặc theo chỉ định của bác sĩ trong điều trị bệnh tim mạch, việc dùng thực phẩm chức năng omega-3 có thể phù hợp, nhưng nên tuân thủ đúng liều khuyến nghị, không tự ý dùng liều cao kéo dài.
Nếu đã dùng omega-3 (liều cao), nên hạn chế đồng thời tiêu thụ quá nhiều thực phẩm có đặc tính làm loãng máu khác với liều lượng lớn, để tránh tăng nguy cơ chảy máu.
