Cả nước đang phát động tháng cao điểm về chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) nhằm huy động trách nhiệm của cả cộng đồng thực hiện, nâng cao chất lượng thực phẩm. Thế nhưng, qua những đợt kiểm tra mới đây trên địa bàn Hà Nội cho thấy, phần lớn người sản xuất, chế biến kinh doanh thực phẩm, người tiêu dùng, đặc biệt là cấp chính quyền cơ sở vẫn tỏ ra coi nhẹ, buông lỏng quản lý...
Tái diễn nhiều vi phạm
Ngày 5/5, có mặt trước chợ Phùng Khoang, chúng tôi được chứng kiến cảnh người kinh doanh thực phẩm không thực hiện các tiêu chí về ATVSTP diễn ra khá phổ biến. Gần chục quầy kinh doanh thực phẩm các loại như thịt chó mắm tôm, chả xiên, bún riêu... được bày trần để mặc bụi bặm, ruồi bu bám. Cách đó vài trăm mét, trên con đường Chiến Thắng (Hà Đông, Hà Nội) những lồng gà không rõ nguồn gốc, kiểm dịch thú y vẫn được bày bán mà chẳng gặp trở ngại nào từ phía chính quyền cơ sở cũng như lực lượng thú y viên. Hay như mới đây, theo chân đoàn kiểm tra về ATVSTP thành phố, chúng tôi có mặt tại chợ Thành Công ngoài việc phát hiện trứng gà, vịt không rõ nguồn gốc bày bán công khai ngay trong chợ. Người bán hàng còn tỏ ra thách thức khi nói “không biết của ai” nhưng lại giữ khư khư không muốn để BQL chợ thu hồi. Trong khi đó, BQL chợ cũng không thể kiểm soát được đầu ra của sản phẩm. Vì thế, khi Đoàn kiểm tra yêu cầu thu hồi đã xảy ra việc BQL chợ cuống lên, to tiếng với người bán hàng.
 Hàng chè ở chợ Phùng Khoang (Thanh Xuân). Ảnh: TPO |
Tại cửa hàng bán gia cầm (ngõ 1, cạnh chợ Thành Công), thấy đoàn kiểm tra đến, chủ cửa hàng đã “bỏ của chạy lấy người”. Trên chiếc bàn cũ mốc là những con gà luộc bày ngay cạnh đường đi. Bàn bên cạnh, những con vịt quay vàng rộm cũng chẳng hề được che đậy, bảo quản. Bên trong là một chiếc chậu to đựng ngan, vịt vừa mới qua sơ chế. Nồi nước luộc, chiếc chảo to để quay gà, vịt cũng được để ngay cạnh đường đi không bảo đảm vệ sinh.
Bà Nguyễn Thu Hương, cán bộ thú y quận Ba Đình cho biết, cửa hàng này đã bị cơ quan thú y xử lý tiêu hủy gia cầm ít nhất 4 lần và tính ra đã... 10 lần vi phạm. Thế nhưng, sau khi bị xử lý người bán hàng không chấp hành các quy định mà lại tiếp tục tái phạm. Cũng theo bà Hương, muốn xử lý triệt để những trường hợp vi phạm và hướng đến bảo đảm ATVSTP thì bên cạnh nỗ lực của các cơ quan, chính quyền địa phương, đòi hỏi người tiêu dùng phải nâng cao hơn nữa ý thức tự bảo vệ mình. Bà Hương cho biết thêm: “Rất nhiều lần chúng tôi thu giữ gia cầm không rõ nguồn gốc, đã trực tiếp rạch đùi gà để chỉ cho người tiêu dùng thấy rõ chất dịch được bơm vào gà được làm từ bì lợn đun lỏng nhưng họ vẫn mua ...”.
Thiếu sự bám sát, quản lý địa bàn?
Không riêng gì những cửa hàng trên, tại một số chợ trên địa bàn thành phố cũng rơi vào cảnh tương tự. Điều lạ ở chỗ, khi được hỏi về trách nhiệm thì lại có sự đùn đẩy trách nhiệm giữa BQL chợ với chính quyền cơ sở, đặc biệt ở những khu vực giáp ranh. Hay đã thực hiện kiểm tra, giám sát nhưng do ý thức của người kinh doanh chưa cao, mức độ kinh doanh còn nhỏ lẻ nên không thực hiện triệt để và rất khó quản lý...
Trước thực trạng trên, PGS.TS. Lê Anh Tuấn, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, đoàn thanh, kiểm tra liên ngành về ATVSTP thành phố có trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện ATVSTP trên toàn địa thành phố. Còn chính quyền cơ sở và BQL các chợ phải chịu trách nhiệm kiểm tra, nhắc nhở thường xuyên và xử lý nghiêm những vi phạm về ATVSTP xảy ra trên địa bàn mình quản lý. Tuy nhiên, đánh giá của Sở Y tế Hà Nội cũng cho thấy một thực tế là sự vào cuộc và năng lực quản lý về ATVSTP của cán bộ chính quyền cấp cơ sở còn rất hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu.
Do vậy, để công tác bảo đảm chất lượng ATVSTP thực sự mang lại hiệu quả. Bên cạnh việc tăng cường tuyên truyền giáo dục cho người dân, đòi hỏi sự nhanh chóng vào cuộc có hiệu quả từ các cấp chính quyền, đặc biệt phải có chế tài, biện pháp xử lý thật nghiêm khắc đối với những trường hợp cố tình vi phạm. Kể cả đối với đội ngũ quản lý cơ sở. Có như vậy chất lượng thực phẩm mới được bảo đảm. Tránh kiểu thực hiện mang tính hình thức, chỉ dừng ở mức độ hô hào chung chung. Thiết nghĩ, nếu không thực hiện nghiêm túc các quy định của Nhà nước thì tình trạng mất ATVSTP, các ca NĐTP, dịch bệnh hoành hành vẫn còn tiếp tục tái diễn!
Thanh Mai