Từ khi thực hiện Đề án 1816 tại huyện Sốp Cộp, tỉnh Sơn La, hiệu quả đem lại được thấy rõ: Tỷ lệ khám chữa bệnh tại bệnh viện tuyến dưới tăng cao, tỷ lệ bệnh nhân phải chuyển tuyến giảm, tay nghề của đội ngũ y, bác sĩ tuyến dưới được nâng lên rõ rệt.
1816 đến với biên cương
 ThS. Tuấn Anh và bác sĩ Minh thăm khám cho bệnh nhân sau mổ đẻ. Ảnh: Trung Anh |
Được tách ra từ huyện Sông Mã, Sốp Cộp mới được thành lập năm 2003, có diện tích tự nhiên 146.841 ha, với 38.027 dân thuộc 5 dân tộc anh em. Huyện gồm 8 xã, trong đó có 4 xã vùng biên với 120km đường biên giới quốc gia giáp với nước bạn Lào. Điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Bệnh viện đa khoa Sốp Cộp còn non trẻ. Cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng như đội ngũ cán bộ y, bác sĩ còn thiếu và yếu. Nắm bắt được thực trạng đó, trong lần ra quân của Đề án 1816, ngành y tế Sơn La đã tăng cường 2 bác sĩ của Bệnh viện đa khoa tỉnh về giúp đỡ Bệnh viện Sốp Cộp từ 1/8 - 1/12/2009.
Tôi gặp thạc sĩ sản khoa Nguyễn Tuấn Anh và bác sĩ gây mê hồi sức Lò Văn Minh đang thăm khám cho bệnh nhân mổ đẻ đêm qua. Đây chính là 2 bác sĩ của Bệnh viện đa khoa tỉnh tăng cường cho bệnh viện theo Đề án 1816. Theo chân 2 bác sĩ, tôi đến Khoa sản, Khoa ngoại và phòng mổ. Thật bất ngờ, nơi đây là một bệnh viện huyện vùng cao biên giới mà các khoa, phòng được sắp xếp, bố trí như một bệnh viện tỉnh. Bác sĩ Lường Văn Cương là bác sĩ mổ chính của bệnh viện, cho biết: "Có được điều đó là nhờ 2 bác sĩ tăng cường theo Đề án 1816. Khi đến đây, 2 bác sĩ đã bắt tay vào công việc sắp xếp, bố trí cũng như đưa vào sử dụng các phương tiện và dụng cụ y tế trong khoa, phòng để sẵn sàng phục vụ công tác khám, điều trị cũng như cấp cứu". Vừa nói bác sĩ Cương vừa kéo chiếc máy monitoring sản khoa ra và như làm phép thử với tôi: "Đây, chiếc máy này trước nhận về phải "đắp chiếu suốt vì không biết cài đặt và sử dụng. Nhưng giờ thì "ngon". Hai bác sĩ của đề án vào đã cài đặt và truyền đạt lại cách sử dụng, nên giờ tôi cũng có thể làm được. Không chỉ có vậy, cũng nhờ 2 bác sĩ của đề án mà giờ tôi đã có thể tự mổ sản theo phương pháp mổ thẩm mỹ (mổ đường ngang dưới rốn), trước kia tôi chỉ biết mổ theo đường trắng giữa, dưới rốn".
Không chỉ riêng mình bác sĩ Cương, theo nhận xét của bác sĩ Nguyên và một số cán bộ là bác sĩ, kỹ thuật viên, điều dưỡng, nữ hộ sinh trong bệnh viện, hầu như tất cả họ đều được "cầm tay chỉ việc", học tập, nâng cao tay nghề từ 2 bác sĩ của đề án trong nhiều lĩnh vực. Các kỹ thuật viên gây mê hồi sức được học và làm thành thạo kỹ thuật vô cảm gây tê tủy sống mà trước đây phương pháp vô cảm sử dụng tại bệnh viện hầu hết là gây mê. Một số bác sĩ sau khi được chuyển giao các kỹ thuật siêu âm giờ đã tự làm thành thạo. Các nữ hộ sinh được nâng cao kiến thức về cách khám thai và tiên lượng cuộc đẻ khó. Bên cạnh đó, 2 bác sĩ của đề án còn tham gia vào các buổi hội chẩn và chỉ định phẫu thuật, giúp chuẩn hoá lại các giai đoạn của cuộc mổ, chuẩn hoá lại các phác đồ điều trị...
Người dân được hưởng lợi
Từ khi triển khai Đề án 1816, Khoa sản đã tiếp nhận 82 ca khám và điều trị phụ khoa, thực hiện 15 ca đẻ, tăng gấp đôi so với tháng khi chưa triển khai đề án. Tỷ lệ thực hiện các thủ thuật sản khoa và ngoại khoa cũng tăng từ 32 ca trong tháng 7 lên 48 ca trong tháng 8. Tỷ lệ khám chung và điều trị trong toàn viện cũng được nâng lên đáng kể, từ 1.138 lượt người được khám và điều trị trong tháng 7, đã nâng lên 1.437 lượt trong tháng 8. Tỷ lệ bệnh nhân chuyển tuyến của 2 khoa sản và ngoại cũng giảm hẳn, tháng 7 có 10 ca phải chuyển tuyến do đẻ khó và một số bệnh ngoại khoa phức tạp, sang tháng 8 các ca đẻ khó cũng như các bệnh ngoại khoa phức tạp đã được phẫu thuật ngay tại bệnh viện. Bệnh nhân Lò Thị Phượng, bản Tông, Mường Và, Sốp Cộp, mổ đẻ ngày thứ hai cho biết: "Chị gái của mình đẻ cách đây 2 tháng, phải chuyển ra Bệnh viện đa khoa tỉnh để mổ do đẻ khó. Đến khi chị đẻ, cũng là đẻ khó, nhưng đã không phải chuyển tuyến nữa, được mổ ngay tại Bệnh viện Sốp Cộp, mà lại còn được mổ thẩm my. Chị cảm thấy rất vui và điều quan trọng không phải đi ra tận Bệnh viện tỉnh để mổ đẻ, vì đường sá đi lại rất khó khăn, mỗi lần đi thì lại vất vả và rất tốn kém". Thiết nghĩ, giờ đây sẽ không riêng mình chị, mà tất cả người dân huyện vùng cao biên giới này đều được hưởng lợi từ Đề án 1816.
Như vậy có thể đánh giá, chỉ sau một tháng thực hiện đề án, hiệu quả đã được thấy rõ: giúp tăng tỷ lệ khám chữa bệnh tại các bệnh viện tuyến dưới, tỷ lệ bệnh nhân chuyển tuyến giảm đáng kể, tay nghề của các y, bác sĩ tuyến dưới được nâng cao, và cuối cùng người dân được hưởng lựi từ những điều kiện chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ một cách tốt nhất.
Nguyễn Chí Trung Anh