Tác phẩm mỹ thuật trong triển lãm toàn quốc về đề tài Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng đang được đánh giá tốt với những nhìn nhận khả quan. Nhưng bên cạnh đó cũng dấy lên những lo lắng về lực lượng tác giả và xây dựng đội ngũ kế cận.
Khá nhất từ trước tới nay
Khai mạc tại Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam ngày 12/12, hơn 160 tác phẩm hội họa, điêu khắc trưng bày tại Triển lãm mỹ thuật toàn quốc đề tài Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng là kết quả tuyển chọn kỹ lưỡng qua hai vòng từ gần 600 tác phẩm của hơn 400 tác giả toàn quốc thuộc nhiều thế hệ. Cao tuổi nhất là 90 và trẻ nhất là 25. Trong lễ khai mạc, danh sách 2 giải A, 8 giải B, 7 giải C và 12 giải KK đã được công bố để tổ chức trao thưởng vào ngày 18/12 tới.
 Tác phẩm Chiến tranh của tác giả Vũ Bình Minh - Bắc Ninh. |
Đây là thành quả cuộc vận động sáng tác 5 năm 2005-2009 của Bộ Quốc phòng về đề tài Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng. Đánh giá chất lượng triển lãm, nhiều ý kiến cho rằng đây là triển lãm tốt nhất từ trước đến nay về đề tài này. Theo họa sĩ Lê Chí Dũng, đây là triển lãm khá nhất và đáng mừng là không có độ chênh lệch nhiều lắm giữa các tác phẩm có và không có giải. Họa sĩ, nhà phê bình Lê Quốc Bảo nhận định, trong xu thế mới, ngoài phong cách hiện thực lãng mạn và hiện thực đã được khẳng định qua lịch sử mỹ thuật cách mạng, phong cách hiện thực tâm trạng với sự ứng dụng theo kênh chủ nghĩa hiện đại đã và đang được khẳng định. Nhưng ông cũng cho rằng, không nên chỉ có hình tượng anh bộ đội chung chung mà phải có đề tài về các bộ phận, binh chủng để tạo nên sự phong phú cho triển lãm cũng như mảng đề tài này. Nhiều ý kiến khác cũng cho rằng, hiện nay người lính cần được thưởng thức những tác phẩm chất lượng cao để bồi bổ thẩm mỹ, làm phong phú thêm sân chơi của mình. Bởi thế, các tác giả cần táo bạo hơn trong việc vượt khỏi các mô típ cũ về vũ trang, cách mạng và có nhiều phương pháp, nhiều không gian mới cho tác phẩm của mình.
Nỗi lo thiếu người
Nhiều người cũng bày tỏ băn khoăn trước thực tế ngày càng thiếu vắng các tác giả có tác phẩm theo đề tài Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng. Có những nhận định rằng đến hòa bình, triển lãm mỹ thuật toàn quốc và triển lãm cá nhân về đề tài này hầu như bị quên. Bởi vậy, không thể không có các cuộc vận động sáng tác. Việc xây dựng đội ngũ tác giả cũng rất khó khăn bởi không ít người đang quan niệm rằng đây là mảng đề tài "cúng cụ", lỗi thời. Thế hệ nghệ sĩ trẻ, nghệ sĩ mới lại tập trung vào các đề tài mới, nóng hổi và cập nhật của thời cuộc. Những mảng đề tài đó thực tế cũng mang lại nhiều lợi nhuận hơn, còn tranh về vũ trang, cách mạng, như nhận xét của họa sĩ Lê Quốc Bảo, là rất khó bán. Điều đó đòi hỏi Nhà nước, quân đội cần có chính sách động viên, bồi dưỡng thỏa đáng hơn nữa. Ông đặt vấn đề: Các bảo tàng trong quân đội nên xây dựng những bộ sưu tập mỹ thuật về mảng đề tài này. Giới truyền thông cần tuyên truyền nhiều hơn nữa cho các tác giả, tác phẩm "dũng cảm" bám sát với nội dung vũ trang, cách mạng. Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Trần Khánh Chương nhận định, trong bối cảnh hiện nay, một triển lãm có khoảng 10% tác phẩm về đề tài này đã là quý lắm rồi. Còn họa sĩ Lê Trí Dũng thì cho rằng: "Thế hệ các họa sĩ như Văn Đa, Quang Thọ... đã vắng bóng. Lớp người như chúng tôi từng chỉ là "tép riu" thì nay cũng đã cao tuổi. Nếu không có quan tâm đầu tư thỏa đáng và nhất là động viên lớp trẻ thì kể cả 5%, 3% cũng còn khó chứ chưa nói gì đến 10%".
Được biết, quân đội cũng sẽ có chủ trương "cải thiện" tình hình nhằm bổ sung lực lượng cho mảng đề tài vũ trang, cách mạng. Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam Lê Mã Lương cho biết, Bộ Quốc phòng sẽ có cuộc khảo sát tại các trường ĐH mỹ thuật nhằm vận động các nghệ sĩ tương lai về công tác tại 25 bảo tàng và hàng nghìn trung tâm, nhà văn hóa các cấp trong quân đội. Cũng trong dự định Cục Chính trị thuộc Tổng cục Tuyên huấn và bảo tàng sẽ mở các trại sáng tác thường niên và 2 năm một lần cho các họa sĩ, nhà điêu khắc đi thực tế tại các đơn vị thuộc các quân khu, quân binh chủng, quân đoàn nhằm đẩy mạnh phong trào sáng tác về đề tài Lực lượng vũ trang - Chiến tranh cách mạng.
Hoàng Thi