Ra đời cách đây gần 11 năm, Dự án bảo vệ sức khoẻ tâm thần cộng đồng mới “phủ sóng” được hầu khắp cả nước chủ yếu trên một loại bệnh – bệnh tâm thần phân liệt trong số 300 loại bệnh tâm thần được Tổ chức Y tế Thế giới phân loại hiện nay, trong khi nhu cầu được chăm sóc sức khoẻ tâm thần của cộng đồng là rất lớn. Vậy đâu là lời giải cho vấn đề này, chúng tôi đã có gặp gỡ với Chủ nhiệm Dự án bảo vệ sức khoẻ tâm thần cộng đồng quốc gia, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương I – BSCKII Thân Văn Quang.
Thưa ông, xin ông cho biết vì sao chúng ta mới quản lý được trên toàn quốc một bệnh là bệnh tâm thần phân liệt?
Tháng 11/1998 Thủ tướng Chính phủ đã chính thức phê duyệt Dự án bảo vệ sức khoẻ tâm thần cộng đồng nằm trong chương trình mục tiêu y tế quốc gia về phòng chống các bệnh không lây nhiễm và bệnh dịch nguy hiểm HIV/AIDS. Đến năm 1999 Nhà nước lần đầu tiên cấp 2 tỷ đồng để làm thử trong 2 năm 1999 và 2000. Năm 2001 bắt đầu chính thức triển khai dự án giai đoạn 2001 - 2005, giai đoạn 2 từ năm 2006 - 2010. Bệnh tâm thần có tới 300 loại bệnh và rối loạn khác nhau tuy nhiên qua nghiên cứu thực tế chúng tôi đã chọn tiến hành ưu tiên triển khai đối với bệnh tâm thần phân liệt. Trong các loại bệnh tâm thần, có thể nói đây là loại bệnh nặng nhất, ảnh hưởng nhiều nhất tới sức khoẻ của người bệnh cũng như cộng đồng xã hội.
Thưa ông dự án năm 2009 có gì đặc biệt?
Năm 2009 là năm đầu tiên dự án triển khai theo Thông tư 147 hướng dẫn chi tiết chi kinh phí cho dự án. Năm 2008 Nhà nước đã cấp 52 tỷ đồng để triển khai dự án. Đến năm 2009 Nhà nước sẽ cấp 58 tỷ đồng. 6 tỷ tăng so với năm 2008 chủ yếu để bù lấp kinh phí chênh lệch từ thực hiện thông tư cũ, (Thông tư 51) sang thông tư mới (Thông tư 147) ra đời vào cuối năm 2007 để phù hợp hơn với tình hình thực tế. Chẳng hạn điều trị quản lý số người bệnh ở 1 xã phường nếu theo Thông tư 51 là 11 - 12 triệu thì theo Thông tư 147 phải mất tới khoảng 23 -24 triệu. Vì vậy mặc dù kinh phí cấp cho dự án năm 2009 tăng so với năm 2008 nhưng mức chênh lệch này chỉ gần đủ bù lấp phần kinh phí chênh lệch theo hướng dẫn văn bản chi mới. Điều này đồng nghĩa với việc dự án sẽ khó có thể mở rộng và triển khai thêm được số dân, số xã phường nếu các tỉnh, địa phương không hỗ trợ kinh phí đối ứng. Hiện nay dự án đã triển khai được trên 6.000 xã, phường, xấp xỉ 60% so với kế hoạch đề ra, kinh phí Nhà nước cấp mới đạt khoảng 40% so với dự kiến. Dự án cần từ 100 tỷ đồng để phủ toàn quốc, tất cả các xã phường trong cả nước đều được chăm sóc, phát hiện, quản lý và điều trị miễn phí về bệnh tâm thần phân liệt.
Còn hai bệnh trầm cảm và động kinh cũng được dự án triển khai thì sao, thưa ông? Định nghĩa về sức khỏe của Tổ chức Y tế thế giới: “Sức khỏe là một tình trạng thoải mái hoàn toàn về thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không phải chỉ là một tình trạng không bệnh tật hay tàn tật”.
Định nghĩa về sức khỏe của Tổ chức Y tế thế giới: “Sức khỏe là một tình trạng thoải mái hoàn toàn về thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không phải chỉ là một tình trạng không bệnh tật hay tàn tật”. |
Năm 2002, trước tình hình mới về bệnh tật, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục phê duyệt Chương trình phòng chống các bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh tâm thần. Tuy nhiên chương trình này không có kinh phí triển khai. Vì vậy chúng tôi buộc phải trích một ít kinh phí từ Dự án đầu để triển khai và lựa chọn ưu tiên 2 bệnh là trầm cảm và động kinh. Vì không có kinh phí triển khai nên từ năm 2003 đến nay chúng tôi chỉ có thể triển khai những mô hình điểm về 2 loại bệnh nói trên để từ đó nhân rộng ra cả nước.
Với cương vị là Chủ nhiệm dự án bảo vệ sức khoẻ tâm thần cộng đồng, ông thấy đâu là điểm mấu chốt để triển khai có hiệu quả công tác này?
Theo định nghĩa về sức khỏe của Tổ chức Y tế Thế giới: sức khỏe là tình trạng hoàn toàn thoải mái về thể xác, tinh thần và xã hội chứ không phải là tình trạng không có bệnh tật. Vì vậy, nếu công tác chăm sóc sức khoẻ tâm thần không được quan tâm đúng mức sẽ dẫn đến những tổn hại to lớn cho sức khoẻ cộng đồng. Khi sức khoẻ tâm thần không tốt sẽ sinh ra nhiều bệnh tật, giảm hiệu suất lao động và chất lượng cuộc sống. Tôi thấy lĩnh vực sức khỏe tâm thần cũng như ngành y tế phát triển thăng trầm theo mức độ phát triển kinh tế xã hội chung của cả nước. Mặt khác, những người lãnh đạo đứng đầu ngành y tế đóng vai trò rất quan trọng đối với chuyên khoa này vì những người giữ trọng trách thay mặt toàn ngành trình trước Nhà nước các phương hướng phát triển chung của ngành, trong đó có chuyên khoa tâm thần. Nếu những người lãnh đạo ngành quan tâm, am hiểu vai trò của sức khoẻ tâm thần sẽ góp phần bảo vệ sức khoẻ nói chung của người dân. Nếu quá chú trọng đến sức khoẻ thể chất sẽ là lệch lạc. Ngoài ra, cần đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thông về sức khoẻ tâm thần vì hiện nay những hiểu biết của cán bộ và nhân dân ta về sức khoẻ tâm thần còn nhiều hạn chế.
Xin chân thành cảm ơn ông!
Bệnh viện Tâm thần Trung ương I là đơn vị trực thuộc Bộ Y tế được thành lập theo Quyết định số 519 của Bộ Y tế ngày 7/6/1963. Năm 2002 Bệnh viện được xếp hạng bệnh viện chuyên khoa hạng I và giao chỉ tiêu 400 giường bệnh. Năm 2008 chỉ tiêu giường bệnh được giao là 440 giường bệnh. 2 Huân chương Lao động hạng Ba năm 1983 và năm 1993. 1 Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2003. Huân chương Độc lập hạng 3 năm 2008. 2 Cờ thi đua của Bộ Y tế năm 2005, 2006. 5 Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Y tế năm 2004, 2005, 2006, 2007. 5 năm liên tục Bệnh viện đạt danh hiệu Bệnh viện xuất sắc toàn diện (2001 – 2006). 5 năm liên tục Đảng bộ Bệnh viện được công nhận là cơ sở Đảng trong sạch vững mạnh 2003 – 2007. 5 năm liên tục Công đoàn cơ sở được công nhận danh hiệu Công đoàn xuất sắc toàn diện 2003 -2007. Trong năm 2007 được Tổng liên đoàn lao động Việt Nam tặng Bằng khen. 5 năm liên tục được công nhận là Cơ quan văn hóa từ 2003 – 2007. Bệnh viện có 1 cá nhân được Nhà nước trao tặng Huân chương lao động hạng Ba, 2 cá nhân được Nhà nước trao tặng Danh hiệu Thầy thuốc nhân dân, 8 cá nhân được Nhà nước trao tặng Danh hiệu Thầy thuốc ưu tú, 4 cá nhân được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen. |