Nếu vệ sinh không đúng cách, người niềng răng có thể tăng nguy cơ sâu răng, viêm nướu và xuất hiện các đốm trắng trên men răng.
Thời gian chỉnh nha ở mỗi người khác nhau, tùy mức độ lệch lạc của răng, khớp cắn, tuổi và kế hoạch điều trị. Trong suốt quá trình này, vệ sinh răng miệng đúng cách là một phần quan trọng để bảo vệ răng và nướu, đồng thời giúp quá trình chỉnh nha diễn ra thuận lợi.
1. Chải răng đúng cách, đủ thời gian
Khi niềng răng, nên sử dụng bàn chải có lông mềm, đầu bàn chải phù hợp để dễ làm sạch các khu vực quanh mắc cài mà không gây tổn thương nướu. Có thể sử dụng bàn chải dành riêng cho người chỉnh nha nếu cảm thấy thuận tiện.
Kem đánh răng nên chứa fluoride để giúp phòng sâu răng. Khi chải, đặt bàn chải nghiêng nhẹ về phía nướu và làm sạch lần lượt khu vực phía trên, phía dưới mắc cài, mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của răng.
Không nên chải quá mạnh vì có thể gây tổn thương nướu, mòn răng hoặc làm khó chịu vùng đang chỉnh nha. Thời gian mỗi lần chải khoảng 2 phút.
Người niềng răng nên chải răng ít nhất 2 lần mỗi ngày, đặc biệt vào buổi sáng và trước khi đi ngủ. Sau các bữa ăn, nếu có điều kiện có thể chải thêm hoặc làm sạch răng bằng các phương tiện phù hợp. Quan trọng là làm sạch kỹ thay vì chạy theo số lần chải răng.
2. Làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa
Bàn chải thông thường khó tiếp cận hoàn toàn vùng kẽ răng. Vì vậy, làm sạch kẽ răng hằng ngày là bước cần thiết trong quá trình chăm sóc răng khi niềng. Người có mắc cài có thể sử dụng chỉ nha khoa kết hợp với dụng cụ luồn chỉ hoặc loại chỉ dành cho người chỉnh nha để đưa chỉ qua dây cung và làm sạch từng kẽ răng.
Khi dùng chỉ, cần thực hiện nhẹ nhàng, tránh kéo hoặc giật mạnh làm tổn thương nướu hoặc ảnh hưởng đến dây cung, mắc cài. Có thể làm sạch kẽ răng mỗi ngày một lần hoặc theo hướng dẫn của nha sĩ.
Khi sử dụng, đưa bàn chải nhẹ nhàng qua vùng cần làm sạch, không cố ép bàn chải vào khoảng quá hẹp. Ảnh: TL
3. Chú ý làm sạch quanh mắc cài
Bàn chải kẽ là dụng cụ hữu ích đối với người đang chỉnh nha bằng mắc cài. Kích thước nhỏ giúp bàn chải có thể tiếp cận khoảng giữa dây cung và bề mặt răng, khu vực quanh mắc cài và một số vùng mà bàn chải thông thường khó làm sạch.
Nên lựa chọn kích thước bàn chải kẽ phù hợp với khoảng trống giữa các răng. Khi sử dụng, đưa bàn chải nhẹ nhàng qua vùng cần làm sạch, không cố ép bàn chải vào khoảng quá hẹp.
Trong một số trường hợp, nha sĩ có thể hướng dẫn sử dụng thêm bàn chải một búi để làm sạch chính xác quanh mắc cài và đường viền nướu.
Có thể sử dụng thêm máy tăm nước để hỗ trợ loại bỏ thức ăn và mảng bám ở những vị trí khó tiếp cận, đặc biệt quanh mắc cài và dây cung. Tuy nhiên, máy tăm nước không nên được xem là phương pháp thay thế hoàn toàn việc chải răng và làm sạch kẽ răng.
Người niềng răng có thể sử dụng máy tăm nước theo hướng dẫn của nha sĩ, lựa chọn mức áp lực phù hợp và tránh sử dụng lực quá mạnh lên nướu.
4. Cần chú ý gì trong ăn uống khi niềng răng?
Chế độ ăn trong thời gian niềng răng cần bảo đảm đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất để duy trì sức khỏe toàn thân và răng miệng.
Trong những ngày đầu sau khi gắn hoặc điều chỉnh mắc cài, răng có thể ê và đau nhẹ. Khi đó, nên ưu tiên thức ăn mềm như cháo, súp, bún, phở, trứng, cá, thịt được nấu mềm, rau củ nấu chín, sữa và sữa chua.
Các loại rau củ và trái cây vẫn cần được duy trì trong chế độ ăn. Với thực phẩm cứng như táo, cà rốt hoặc một số loại quả, nên cắt thành miếng nhỏ thay vì cắn trực tiếp bằng răng cửa.
Ngược lại, nên hạn chế những thực phẩm quá cứng, dai hoặc dính như đá viên, kẹo cứng, kẹo dẻo, caramel, các loại hạt cứng hoặc thực phẩm có thể làm bung mắc cài, cong dây cung. Không nên dùng răng để cắn, mở nắp hoặc xé bao bì.
Đặc biệt, cần hạn chế bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa và các loại đồ uống nhiều đường. Đường làm tăng nguy cơ sâu răng, trong khi việc vệ sinh quanh mắc cài vốn đã khó khăn hơn bình thường.
Tóm lại: Vệ sinh răng miệng tại nhà là rất quan trọng nhưng không thay thế việc tái khám. Người niềng răng cần tuân thủ lịch hẹn của bác sĩ chỉnh nha để điều chỉnh khí cụ, đồng thời kiểm tra tình trạng răng và nướu. Nếu xuất hiện nướu sưng đỏ, chảy máu kéo dài, đau răng, hôi miệng, xuất hiện đốm trắng trên răng hoặc mắc cài bị bong, dây cung đâm vào má, môi, cần thông báo cho bác sĩ.
Chăm sóc răng miệng đúng cách trong suốt quá trình chỉnh nha không chỉ giúp hạn chế sâu răng, viêm nướu mà còn góp phần bảo vệ kết quả điều trị, giúp người bệnh duy trì hàm răng khỏe mạnh sau khi tháo niềng.
