Thượng tướng, Tiến sĩ, Anh hùng lực lượng vũ trang, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Nguyễn Huy Hiệu đã được nhiều người biết đến, bởi ông quá nổi tiếng. Cũng chính ông đã trở thành nguyên mẫu để tác giả Đào Hồng Cẩm xây dựng nên nhân vật đại đội trưởng Lê Viết Thục trong vở kịch nổi tiếng một thời: Đại đội trưởng của tôi - một trong những tác phẩm quan trọng mang đến cho kịch tác gia Đào Hồng Cẩm giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I vì thành tích đóng góp cho sự nghiệp sáng tác văn học nghệ thuật của mình.
 Nhà thơ Hữu Thỉnh và tướng Nguyễn Huy Hiệu (bên phải). |
Chiến tranh trải dài trên suốt chiều dài lịch sử của nước ta. Những con người làm tướng trong chiến trận rất nhiều, nhưng cuộc đời của những tướng lĩnh có thể bước vào trong những trang sách lại không phải nhiều. Điều làm nên cái khí chất, bản lĩnh của người anh hùng nhiều khi có thể do cá tính, nhưng điều làm nên phong thái, trí tuệ, tâm hồn và tư duy của người anh hùng lại cần phải có cái phông, cái nền văn hóa nơi người anh hùng sinh ra. Với cuốn bút ký Bến sông tuổi thơ, nhà văn Lê Hoài Nam đã vẽ lại những ngày ấu thơ của tướng Hiệu nơi quê hương Hải Long, Hải Hậu thật sinh động. Cuốn sách mang âm điệu làng quê, cứ mơn man, nhẹ nhàng như cơn gió nồm nam mang cái cốt cách văn hóa làng quê ấy đến với người đọc. Cái đẹp của tác phẩm là thấy được bóng dáng quê hương gắn với tuổi thơ của tướng Hiệu. Hình như cái cốt cách làng quê gắn với tuổi thơ đầy sôi động đã cho tướng Hiệu một sức mạnh và nghị lực để vượt lên tất cả.
 |
Cái khéo của tác giả Lê Hoài Nam trong bút ký Bến sông tuổi thơ là thông qua những kỷ niệm gắn bó thân thuộc với tướng Hiệu mà giới thiệu những nét đặc sắc của một vùng quê, nhưng cũng chính từ những trang sinh động, hấp dẫn từ những cái rất giản dị, mộc mạc của làng quê ấy lại muốn minh chứng rằng chính những yếu tố đó đã góp phần hình thành nên tính cách và nhân cách của một vị tướng giỏi về quân sự và cũng rất dễ rung động trước những gì thuộc về văn hóa làng quê. Phải là người cùng quê thì tác giả mới có thể hiểu được vùng văn hóa Hải Long, Hải Hậu đến vậy. Nhưng cũng phải kỳ công và nghiêm túc lắm, rút ruột với những suy nghĩ, cảm nhận về vùng quê, phả hồn vào những con chữ, tác giả mới có thể giúp người đọc hiểu và yêu mến vùng đất đã sinh ra người anh hùng.
Xuất bản lần đầu tiên với hơn 3.000 cuốn, cách đây vài ngày, Nhà xuất bản Phụ nữ lại tái bản Bến sông tuổi thơ. Trong buổi ra mắt cuốn sách, rất nhiều nhà văn, nhà báo: Hữu Thỉnh, Nguyễn Trí Huân, Vũ Quần Phương, Đỗ Chu, Lê Minh Khuê, Đặng Vương Hưng, Nghiêm Thị Hằng, Hoàng Dự... đến chia vui với tác giả và nguyên mẫu - vị tướng lừng danh trưởng thành từ chiến sĩ bộ binh, qua bao trận mạc mà thành anh hùng. Nhà thơ Hữu Thỉnh tặng bó hoa tươi thắm cho tướng Nguyễn Huy Hiệu với lời cảm ơn trân trọng và xúc động. Ông cho rằng, tác phẩm viết ra mà có sự thân - hiểu giữa tác giả và nhân vật là rất quí, văn học luôn gắn bó với cuộc đời và cuộc đời đã làm nên sức sống cho văn học. Ông đã đề nghị Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu và nhà văn Lê Hoài Nam tặng một cuốn sách cho Bảo tàng Văn học.