Sông Gâm thơ mộng giữa núi rừng
Nằm giữa núi rừng phía Bắc, xã Bắc Mê, tỉnh Tuyên Quang (trước đây thuộc huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang) sở hữu cảnh quan thiên nhiên đa dạng với dòng sông Gâm, những dãy núi đá trùng điệp và hệ thống hang động tự nhiên.
Từ trên cao, sông Gâm hiện lên như một dải lụa xanh uốn lượn giữa núi rừng. Hai bên bờ, những bản làng nép mình dưới chân núi, thấp thoáng trong làn sương sớm, tạo nên khung cảnh yên bình.

Sông Gâm uốn lượn giữa núi rừng Bắc Mê. Ảnh: Tuấn Anh

Núi đá bên dòng sông Gâm ẩn hiện trong sương. Ảnh: Tuấn Anh
Sông Gâm, còn gọi là sông Gầm, là một phụ lưu lớn của sông Lô. Dòng sông có tổng chiều dài khoảng 297km, trong đó 217km nằm trên lãnh thổ Việt Nam.
Riêng đoạn chảy qua địa bàn huyện Bắc Mê cũ dài hơn 45km, đi qua 7 xã, thị trấn trước đây. Dòng sông không chỉ tạo nên cảnh quan đặc trưng của vùng đất này mà còn gắn bó với đời sống của đồng bào Tày, Nùng, Dao, Mông sinh sống dọc hai bên bờ.

Cầu treo nối đôi bờ sông Gâm. Ảnh: Tuấn Anh
Những cây cầu treo, bản làng ven sông và những dãy núi đá nối tiếp nhau tạo nên vẻ đẹp riêng của Bắc Mê. Dọc dòng sông, người dân vẫn duy trì các hoạt động đánh bắt, nuôi cá và sinh hoạt gắn với sông nước.
Vùng lòng hồ thủy điện Tuyên Quang trên sông Gâm còn mở ra cơ hội phát triển du lịch đường thủy. Những tuyến tham quan kết nối Bắc Mê với Na Hang, Lâm Bình và vùng hồ Ba Bể đã được khảo sát, khai thác, mang đến cho du khách trải nghiệm giữa không gian núi rừng, sông nước rộng lớn.

Một góc Bắc Mê nhìn từ trên cao. Ảnh: Tuấn Anh
Vẻ đẹp kỳ thú trong lòng hang Bó Lỷ
Không chỉ có cảnh sắc sông Gâm, Bắc Mê còn được thiên nhiên ban tặng nhiều hang động đẹp. Trong đó, hang Bó Lỷ tại thôn Bó Củng, xã Bắc Mê là một điểm đến còn giữ được nhiều nét hoang sơ.
Ẩn mình trong lòng núi đá, hang Bó Lỷ gây ấn tượng bởi hệ thống thạch nhũ với nhiều hình dáng độc đáo. Đường vào hang còn gồ ghề, nhiều đá lớn, đòi hỏi người khám phá phải di chuyển cẩn thận.

Lối vào hang Bó Lỷ còn nguyên vẻ hoang sơ. Ảnh: PV

Khám phá hệ thống thạch nhũ bên trong hang. Ảnh: PV
Càng đi sâu vào bên trong, vẻ đẹp của hang càng hiện rõ dưới ánh đèn pin. Những khối nhũ đá buông xuống từ vòm hang, những cột đá lớn và các lớp thạch nhũ xếp chồng lên nhau tạo nên khung cảnh kỳ thú.
Trải qua quá trình tích tụ khoáng chất từ nước thấm qua các khe đá trong thời gian dài, thiên nhiên đã tạo nên những khối thạch nhũ với hình dáng và kích thước khác nhau. Có nơi nhũ đá rủ xuống như những tấm rèm, có nơi tạo thành từng tầng, từng lớp, mang vẻ đẹp tự nhiên đầy cuốn hút.

Những khối thạch nhũ buông xuống từ vòm hang. Ảnh: PV

Thạch nhũ với nhiều hình dáng độc đáo trong hang Bó Lỷ. Ảnh: PV
Từ năm 2014, hang Bó Lỷ đã được đưa vào danh mục tài nguyên du lịch trong Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hà Giang đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, theo Nghị quyết số 123/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Hà Giang.
Theo Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, hang Bó Lỷ nằm trong số những hang động của Hà Giang cũ có tiềm năng phát triển loại hình du lịch mạo hiểm, kết hợp tham quan, tìm hiểu và khám phá thiên nhiên.
Tuy nhiên, để trở thành điểm tham quan hấp dẫn, hang Bó Lỷ cần được khảo sát, đầu tư đường tiếp cận, xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho du khách, đồng thời bảo vệ hệ thống thạch nhũ và cảnh quan tự nhiên.
Đánh thức tiềm năng du lịch Bắc Mê
Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên, vùng đất Bắc Mê còn lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc. Nơi đây có di tích lịch sử quốc gia Căng Bắc Mê, các di tích khảo cổ hang Đán Cúm, hang Nà Chảo cùng nhiều lễ hội, làn điệu dân ca và nghề thủ công truyền thống của đồng bào các dân tộc.
Mới đây, xã Bắc Mê tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao và quảng bá du lịch. Nổi bật là Lễ hội đua mảng lần thứ II trên sông Gâm, thu hút 12 đội tham gia.

Lễ hội đua mảng giữa khung cảnh núi non Bắc Mê. Ảnh: Tuấn Anh
Những chiếc mảng nối nhau lướt trên mặt nước xanh, tiếng hò reo cổ vũ của người dân vang vọng giữa núi rừng, tạo nên không khí sôi động trên dòng sông vốn yên bình.
Từ phương tiện đi lại, phục vụ lao động của người dân ven sông, những chiếc mảng trở thành nét văn hóa đặc trưng trong các hoạt động lễ hội. Đua mảng không chỉ góp phần gìn giữ nét đẹp truyền thống mà còn tạo thêm điểm nhấn thu hút du khách đến với Bắc Mê.

Các đội đua mảng tranh tài trên sông Gâm. Ảnh: Tuấn Anh
Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, hang động, di tích lịch sử và văn hóa bản địa, Bắc Mê có nhiều điều kiện để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và khám phá thiên nhiên.
Việc đầu tư hạ tầng, kết nối các điểm tham quan, phát triển du lịch đường sông gắn với bảo tồn cảnh quan sẽ góp phần đánh thức những tiềm năng còn bỏ ngỏ, đưa Bắc Mê trở thành điểm đến hấp dẫn trên hành trình khám phá vùng núi phía Bắc.