Về đề xuất cho phép trẻ em chết não được hiến tạng: Vài dòng từ một bác sĩ ghép tim

Cách triển khai khảo sát vừa qua có những điểm chưa phù hợp, và việc khảo sát đã được dừng lại. Bảo vệ trẻ em phải luôn là điều đầu tiên. Điều này không ai trong ngành y chúng tôi phản đối.

Tôi chỉ xin phép chia sẻ thêm một góc nhìn ít được nhắc đến: những đứa trẻ đang chờ một trái tim. Trong hai năm qua, ê-kíp chúng tôi đã ghép tim cho 9 trẻ em bị suy tim giai đoạn cuối. Tất cả những trái tim ấy đều đến từ người hiến trưởng thành, vì luật hiện hành chưa cho phép người dưới 18 tuổi hiến tạng.

Điều mà nhiều người có thể chưa biết: trái tim ghép phải vừa với lồng ngực của người nhận. Tim của người lớn thường quá to so với một đứa trẻ. Chúng tôi chỉ có thể nhận tim từ những người hiến có thể trạng nhỏ, trong một giới hạn chênh lệch cân nặng an toàn. Đã có những lần có tim hiến, nhưng không thể dùng cho các cháu. Thời gian chờ vì thế kéo dài, và không phải cháu nào cũng chờ được. 

Khó nhất là các cháu còn rất nhỏ: những trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh phức tạp đã mổ nhiều lần nhưng tim vẫn suy nặng, hay những trẻ bị bệnh cơ tim tiến triển nặng. 

Với một đứa trẻ vài tuổi, nặng chỉ mười mấy ký, gần như không có trái tim người lớn nào phù hợp. Với các cháu này, hiện nay ở Việt Nam chúng tôi chưa có lối thoát nào để đề nghị với gia đình. 

Đây đúng là câu chuyện của bé Khế, nhân vật trong Gala kỷ niệm năm thứ 18 chương trình Trái tim cho em của Đài truyền hình Việt Nam. Bé bị bệnh cơ tim hạn chế, tăng áp phổi và đã ngất 3 lần trong vòng 2 tháng nay, không biết bé còn đợi được bao nhiêu tháng. Tôi đã xin mẹ con bé Khế cho phép tôi dùng hình ảnh họ trong status này.

Trên thế giới, đây không phải vấn đề mới. Theo cơ sở dữ liệu toàn cầu về hiến và ghép tạng (GODT) của Tổ chức Y tế Thế giới, năm 2024 có 52 trong số 92 quốc gia báo cáo ghi nhận người hiến tạng dưới 18 tuổi sau khi qua đời, với 2.372 người hiến, phần lớn sau chết não. Cũng trong năm đó, hơn 1.000 ca ghép tim trẻ em được thực hiện trên toàn cầu. 

Bạn tôi, BS Kiệt, là chuyên gia ghép tim trẻ em tại Đại học Lund (Thụy Điển). Anh đã ghép tim cho nhiều bé chỉ 2–3 tuổi với kết quả rất tốt. Điều đó có được là nhờ nguồn tim từ những người hiến nhỏ tuổi, điều mà ở Việt Nam chúng ta hiện chưa có.

Tôi cũng xin nói rõ vài điều để các bậc phụ huynh yên tâm hơn:

• Đề xuất này nói về hiến tạng SAU KHI trẻ đã qua đời (chết não hoặc chết tuần hoàn), không phải lấy tạng của trẻ đang sống;
• Mua bán mô, bộ phận cơ thể người vẫn bị nghiêm cấm và là tội hình sự;
• Theo chuẩn mực quốc tế, đội chẩn đoán chết não phải hoàn toàn tách biệt với đội ghép tạng; tạng được phân bổ theo danh sách chờ chung, gia đình người hiến hay bất kỳ ai cũng không thể chọn người nhận;
• Việc hiến chỉ thực hiện khi có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.

Tôi cũng đồng tình rằng luật cần thêm những rào chắn chặt chẽ hơn, đặc biệt với trẻ không có cha mẹ, trẻ đang được nuôi dưỡng tại các cơ sở bảo trợ, cùng với sự minh bạch tuyệt đối trong toàn bộ quy trình. Những góp ý thận trọng của xã hội lúc này là cần thiết để luật được làm tốt hơn.

Tôi không mong thuyết phục được tất cả mọi người. Tôi chỉ mong rằng khi bàn về luật này, chúng ta nhớ đến cả hai nhóm trẻ: những đứa trẻ cần được bảo vệ, và những đứa trẻ đang nằm chờ một trái tim để được sống.Khi một gia đình, trong nỗi đau mất con, quyết định trao lại sự sống cho một đứa trẻ khác, đó là món quà nhân văn nhất. 

Luật pháp nên mở cánh cửa cho món quà ấy, đồng thời canh giữ cánh cửa ấy thật cẩn trọng.

Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác từ góc nhìn của một bác sĩ

SKĐS - Về dự thảo này, dư luận quan tâm là hoàn toàn đúng, bức xúc cũng có thể thông cảm được, vì liên quan đến trẻ em và những câu chuyện bắt cóc, bán nội tạng... luôn làm chúng ta vô cùng lo lắng.