Ngay tại điểm Trường tiểu học thôn Nà Nôm (thuộc Trường tiểu học xã Đường Âm, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang) cách lớp học vài chục mét là những hố sâu do những kẻ khai thác vàng trái phép (vàng tặc) để lại trở thành những cái bẫy chết người nếu không may bị sa xuống đó. Nguy hiểm hơn, cạnh các điểm đào vàng này, các vết sạt lở bắt đầu xuất hiện.
“ Bẫy hố vàng” bao vây trường tiểu học
Chị Phạm Thị Phiên (45 tuổi, người ở thôn Nà Nôm) đã đồng ý dẫn chúng tôi vào trung tâm Nà Nôm, nơi nạn vàng thổ phỉ đang hoành hành. Theo lời chị Phiên, tình trạng khai thác vàng ở đây sôi động tới mức, những đội vàng tặc ngang nhiên khoanh vùng, dựng lán, đào hang tìm vàng ngay sát điểm Trường tiểu học Nà Nôm. Sự xuất hiện của vàng tặc khiến tập thể giáo viên và học sinh tại đây luôn ở trong tâm trạng hoang mang, sợ hãi.
Chúng tôi lò dò lại gần một lán vàng trước mặt, có một nhóm người đang hí húi làm việc. Điều lạ là thấy người lạ xuất hiện, song “vàng tặc” chẳng mấy quan tâm, họ còn bận đào đất. Khi chúng tôi hỏi khai thác vàng ngay cạnh trường học này có bị cán bộ xã cấm không thì một người trong nhóm ngẩng cổ lên nói thản nhiên: “Khi nào cán bộ xuống thì đi chỗ khác. Lúc họ đi, lại làm tiếp. Đây là làm vàng thủ công, đồ nghề đơn giản nên dễ “chạy” lắm. Mà cả thôn này làm vàng chứ đâu phải mỗi bọn tôi đâu, họ cấm làm sao hết được”.
Theo quan sát của chúng tôi, điểm đào vàng đầu tiên của nhóm người này có 2 hầm vàng, mỗi hầm sâu đến 40 - 50m. Đất lấy từ dưới hầm lên được tập kết thành từng bao tải ngay trên cửa hầm, sau đó dùng xe rùa chở xuống khe nước ngay dưới chân đồi để đãi lấy vàng. Từ đây đến khu Trường tiểu học Nà Nôm chưa đầy 50m. Họ còn cho biết, trước đó đội của những người này đã đào hố vàng ngay đằng sau trường học, nhưng “bị thầy cô nói nhiều quá”, mới chuyển tới chỗ mới này.
Vàng tặc khai thác vàng ngay sau trường tiểu học. |
Thầy trò vừa học vừa... run
Thầy Nông Văn Mọc, giáo viên Trường tiểu học Đường Âm - điểm Trường tiểu học thôn Nà Nôm xác nhận, mỗi khi xuất hiện các nhóm đào vàng thì cả thầy và trò đều rất sợ, dạy và học mất tập trung. Điểm Trường tiểu học Nà Nôm hiện có 6 lớp học với hơn 50 em học sinh, trong đó có một lớp mầm non (18 học sinh) và 5 lớp tiểu học (33 học sinh). Trường có 6 giáo viên, tất cả “cắm” ngay tại trường.
Cô giáo Bồn Thị Sáu gay gắt cho biết, đi ra ngay sau điểm trường, trên khoảng không chật hẹp chưa đầy 500m2 có đến gần chục hố đào vàng. Những hố này sâu đến vài chục mét, nếu không may có em học sinh nào ra đây chơi bị sụt xuống hố thì không biết sẽ như thế nào. Đó còn chưa kể trường hợp hầm vàng bị sụt, thì có trời mới biết chuyện gì sẽ xảy ra!
Để bảo vệ học sinh, các thầy cô phải chặt cây làm hàng rào chắn ngang lối vào bãi vàng. Tuy nhiên, theo quan sát của chúng tôi, bãi đào vàng này nằm ngay cạnh trường học, chỉ cách chừng mươi bước chân, quanh khu vực có rất nhiều lối vào nên biện pháp này chỉ mang tính tạm thời và hiệu quả cũng rất hạn chế.
Trao đổi với PV, ông Lưu Bá Cường, Chủ tịch UBND xã Đường Âm khẳng định, chủ trương của xã là không cho phép khai thác vàng trên địa bàn, tuy nhiên nạn “vàng thổ phỉ” tồn tại ở địa phương đã nhiều năm và khu vực ở điểm Trường tiểu học thôn Nà Nôm chỉ là một trong số những nơi đang bị “vàng tặc” cày xới. “Chúng tôi đã rất nhiều lần cử cán bộ vào kiểm tra, nhắc nhở và cả thu hồi phương tiện nhưng tình hình vẫn cứ tiếp diễn.
Những người đào vàng đều ở địa phương, họ thông thuộc địa hình nên rất khó để ngăn cản họ”, ông Cường nói. Về nỗi lo của các thầy cô điểm Trường tiểu học Nà Nôm, ông Cường hứa hẹn: “Xã sẽ tiến hành kiểm tra và xử lý triệt để. Hiện tại, xã đã thành lập tổ kiểm tra do lực lượng công an đứng đầu, tổ kiểm tra này có trách nhiệm xử lý bãi vàng trái phép này. Nếu cần thiết sẽ phải xử phạt hành chính...”.
Bài và ảnh: Hỏa Long
