Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các cơ quan có thẩm quyền, sở dĩ trong những năm gần đây có một số quy định mới liên quan đến lĩnh vực kinh doanh (KD) mua bán, trao đổi và tích trữ vàng miếng đối với các ngân hàng, tổ chức tín dụng và người dân là nhằm “chống vàng hóa” nền kinh tế, những mong thị trường vàng trong nước lành mạnh hơn.
Trước sự bát nháo của thị trường vàng, người dân hoang mang nên nhà quản lý đã “ra đòn” đúng lúc, làm người dân trước mắt có thể yên tâm phần nào. Tuy nhiên, khi Ngân hàng Nhà nước thông báo với người dân rằng chỉ có vàng SJC là vàng thương hiệu Nhà nước và giao cho Công ty vàng SJC là đơn vị duy nhất độc quyền gia công vàng miếng SJC, vậy là vấn đề phát sinh từ đây.
Công ty SJC là đơn vị chuyên KD vàng. Tên (thương hiệu) SJC bản thân nó không đồng nghĩa với chất lượng vàng. Chất lượng vàng phải được đo theo độ tuổi của vàng và được ký hiệu bằng tỷ lệ phần trăm như vàng bốn số 9 (99.99), vàng ba số 9 hay là hai số 9. Ngoài ra, còn rất nhiều thương hiệu vàng khác... nhưng đều chưa nói lên chất lượng hàng hóa của vàng mà chỉ là tên gọi của các công ty kinh doanh vàng mà thôi.
Nhưng vì NHNN đã công bố như vậy khiến các thương hiệu vàng khác bị lép vế nhiều, thấp hơn hàng triệu đồng so với thương hiệu SJC trên thị trường, mặc dù ở các thương hiệu vàng phi SJC này vẫn có cả vàng bốn số 9. Đấy chính là “cơ hội vàng” cho Công ty SJC và các bên liên quan, các nhóm lợi ích đua nhau độc quyền thao túng thị trường.
Điều ấy dẫn đến hệ lụy là các công ty, tổ chức tín dụng cũng như người dân đổ xô đi “SJC hóa” các thương hiệu vàng mà mình đang nắm giữ. Mặt khác, do hiện trên thị trường và trong dân có khoảng 12,29 tấn phi SJC nhưng công suất hoạt động của các máy gia công của Công ty SJC lại chỉ đạt 60kg/ngày, như vậy, để có thể chuyển đổi 12,29 tấn vàng phi SJC sang SJC, người ta cần khoảng 205 ngày mới có thể hoàn tất, trong khi ấy, người dân cuống cuồng đem vàng ra chuyển đổi.
Theo quy định của NHNN, phí gia công 1 lượng vàng phi SJC sang vàng SJC là 50.000 đồng. Đấy là chưa kể đến phí kiểm định chất lượng vàng dưới chuẩn bốn số 9 cũng là một khoản tiền không nhỏ. Sau khi kiểm định xong, người ta còn phải mất công sức và thời gian để phân tách các tạp chất tồn đọng trong các loại vàng dưới chuẩn. Phí phân tách này còn cao hơn nhiều so với hai loại phí trên. Cuối cùng mới là công đoạn rập đúc mang thương hiệu vàng SJC.
Về phía người dân, “một cổ dăm ba tròng” các loại phí cũng chẳng biết kêu ai và chẳng còn cách nào để “vượt” quy định của NHNN về quản lý thị trường vàng, chỉ có vàng SJC mới là thương hiệu vàng của Nhà nước nên đành chịu thua thiệt đủ điều.
Dưới sức ép của dư luận, NHNN lại tuyên bố: Nhà nước không bắt người dân chuyển đổi từ vàng phi SJC sang vàng SJC, nhưng trong khi đó lại thả nổi cho vàng SJC “phi mã” giá trên thị trường giao dịch. Và cuối cùng là NHNN tuyên bố: Công ty SJC chỉ là đơn vị gia công vàng cho NHNN chứ không phải là đơn vị độc quyền vàng miếng (!).
Đỗ Ngọc Yên