Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 19 đã chính thức khai mạc tại Bali - Indonesia. Mối quan tâm chính của khối Đông Nam Á là thúc đẩy tiến trình hội nhập. Nhưng vấn đề biển Đông đã nổi cộm trở lại buộc hội nghị phải quan tâm. Mối quan ngại này đã được chính Chủ tịch hiện thời của ASEAN là Tổng thống Indonesia gợi lên.
Hồ sơ biển Đông đã được ông Yudhoyono đề cập khi ông cho rằng, thỏa thuận về bản Hướng dẫn Thực thi tuyên bố về ứng xử các bên ở biển Đông DOC vừa được ký giữa ASEAN và Trung Quốc tháng 7 vừa qua đã tạo được sự lạc quan về vấn đề biển Đông. Biển Đông như vậy đã nổi bật trong chương trình nghị sự của Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN. Đây là điều đã được dự báo sau khi không đạt được đồng thuận ở cấp Ngoại trưởng về yêu cầu của Philippines muốn có cuộc gặp trực tiếp giữa Trung Quốc với các nước có tranh chấp chủ quyền với Bắc Kinh.
Tổng thống Philippines Aquino cũng đã nhất quyết nêu ra trước các đồng nhiệm sáng kiến của Manila về một vùng biển Đông hòa bình, tự do và hợp tác. Theo các nhà quan sát, thái độ cứng rắn của Philippines có thể sẽ không được một số thành viên ASEAN khác tán đồng. Indonesia, Chủ tịch đương nhiệm của ASEAN đã từng tỏ ý dè dặt về đề nghị của Manila, cho rằng không nên có phương thức tiếp cận trực diện như vậy.
Tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 19 vấn đề biển Đông rất được quan tâm. |
Trong hậu trường Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN, hồ sơ biển Đông tiếp tục gây nên tranh luận giữa hai quan điểm, một bên như Philippines muốn ASEAN có thái độ dứt khoát hơn đối với Trung Quốc và một bên kia như Indonesia cho rằng, tranh chấp có thể được giải quyết dần dần thông qua thương thuyết. Kết thúc ngày thảo luận đầu tiên giữa các lãnh đạo ASEAN, Ngoại trưởng Indonesia đã xác định trở lại rằng hồ sơ biển Đông hiện đang có hướng giải quyết theo con đường đàm phán, với bản tuyên bố ứng xử DOC trên đà được áp dụng sau khi bản hướng dẫn thực thi đã được thông qua và bản Quy tắc ứng xử thực thụ COC bắt đầu được soạn thảo. Theo ông, chỉ có đàm phán và đối thoại mới giải quyết được vấn đề tranh chấp ở biển Đông.
Phát biểu tại các phiên họp, liên quan đến vấn đề biển Đông, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ, Việt Nam khẳng định hòa bình, ổn định ở biển Đông, trong đó có vấn đề an ninh, an toàn và tự do hàng hải là lợi ích chung của khu vực và tất cả các nước; các bên liên quan cần giải quyết các tranh chấp trên biển Đông bằng các biện pháp hòa bình, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước LHQ về Luật Biển năm 1982; bảo đảm tôn trọng và thực hiện đầy đủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), tiến tới bộ Quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC); trong giải quyết tranh chấp, vấn đề nào chỉ liên quan đến hai nước thì giải quyết song phương, vấn đề nào liên quan đến nhiều bên thì phải được giải quyết giữa các bên có liên quan.
Bên cạnh đó, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng nhấn mạnh yêu cầu khai thác và sử dụng nguồn nước sông Mekong một cách hợp lý, hiệu quả, bảo đảm lợi ích của dân cư và sự phát triển bền vững của tất cả các nước ven sông, nhất là các nước hạ nguồn; khẳng định việc bảo đảm an ninh năng lượng có ý nghĩa quan trọng hàng đầu cho phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia...; ủng hộ Myanmar đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2014.
Trong chuyến thăm Indonesia, chuyến thăm thể hiện trọng tâm chiến lược của Hoa Kỳ ở vùng châu Á - Thái Bình Dương, Tổng thống Hoa Kỳ Obama nói rằng, kế hoạch cắt giảm ngân sách mà ông muốn thực hiện không ảnh hưởng gì đến sự hiện diện quân sự của Hoa Kỳ trong khu vực. Ông Obama cũng nói rằng, châu Á - Thái Bình Dương là khu vực phát triển mạnh nhất thế giới và quan hệ vững mạnh của Hoa Kỳ với vùng đất này sẽ giúp tạo cơ hội và việc làm cho người dân Mỹ.
Trước khi Tổng thống Hoa Kỳ đến Indonesia dự Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN, Chính phủ Philippines đã lên tiếng hoan nghênh quyết định tăng cường sự hiện diện trong khu vực mà nhà lãnh đạo Hoa Kỳ mới thông báo. Ngoại trưởng Marty Natalegawa của Indonesia lại bày tỏ quan ngại, cho rằng việc Hoa Kỳ đưa thêm quân vào Thái Bình Dương có thể tạo nên những phản ứng bất lợi. Ông Natalegawa cho rằng, điều quan trọng mà Washington phải làm là thật minh bạch trong kế hoạch của mình, để tránh những hiểu lầm. |
Song Minh
