Rộn ràng mùa giải Cánh diều vàng 2012
Như luật bất thành văn, Cánh diều vàng năm nay vẫn giữ các tiêu chí “Đề cao tác phẩm điện ảnh, phim truyền hình có dấu ấn sáng tạo trong nghệ thuật thể hiện, mang đậm bản sắc dân tộc, giàu giá trị nhân văn và đạt hiệu quả xã hội tích cực”. Tuy nhiên, nói đến Cánh diều vàng, người ta thường nghĩ ngay đến phim truyện nhựa, còn các thể loại khác như: phim truyền hình, tài liệu khoa học, phim thiếu nhi hay lý luận phê bình điện ảnh... dù ít nhiều vẫn có nhưng cũng chỉ như những “món phụ” cốt để cho đủ “mâm cỗ Tết” của ngành mà thôi. Vì thế, chúng ít được dư luận quan tâm và đánh giá cao. Dù ở thể loại nào, các phim đoạt giải đều phải đạt các tiêu chí như: Cánh diều vàng phải có điểm số trung bình từ 9,1 - 10 điểm; Cánh diều bạc phải có điểm số trung bình từ 8,1 - 9,0 điểm; Bằng khen phải có điểm số trung bình từ 7,1 - 8,0 điểm.
Điểm mặt các phim tranh giải năm nay gồm: Đam mê (Phi Tiến Sơn); Lạc lối (Phạm Nhuệ Giang); Cát nóng (Lê Hoàng); Dành cho tháng 6 (Nguyễn Hữu Tuấn); Thiên mệnh anh hùng (Victor Vũ); Scandal - Bí mật thảm đỏ (Victor Vũ); Cưới ngay kẻo lỡ (Charlie Nguyễn); Gia sư nữ quái (Lê Bảo Trung); Lấy chồng người ta (Lưu Huỳnh); Nhà có 5 nàng tiên (NSND Trần Ngọc Giàu). Trong đó, phim Nhà có 5 nàng tiên là phim đã ra rạp vào dịp Tết Quý Tỵ 2013 nhưng vẫn tham gia tranh giải. Các phim Đam mê và Thiên mệnh anh hùng cũng vừa tham gia Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ 2 vào giữa tháng 12/2012.
Đặc biệt, trong mùa giải năm nay sẽ vinh danh 2 đạo diễn, NSND gạo cội của làng điện ảnh Việt, đó là đạo diễn, NSND Bùi Đình Hạc và đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh.
Đạo diễn, NSND Bùi Đình Hạc là một trong những tên tuổi nổi tiếng gắn với dòng phim truyện, tư liệu cách mạng nhiều thập kỷ trước. Nhiều thước phim do ông dàn dựng đều là những tư liệu quý báu ghi lại chân thật về những thời kỳ cách mạng oanh liệt của đất nước cùng tấm gương của các vị anh hùng dân tộc, có thể kể đến như: Hồ Chí Minh - Chân dung một con người, Nguyễn Văn Trỗi sống mãi, Sài Gòn tháng 5/1975, Nguyễn Ái Quốc đến với Lênin, Đường về quê mẹ, Đường về Tổ quốc...
Còn NSND Đặng Nhật Minh được biết đến như là “đạo diễn của các giải thưởng” bởi ông từng đoạt rất nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, trong đó có “Giải thưởng Hồ Chí Minh” về văn học nghệ thuật năm 2007. Với các phim như: Thị xã trong tầm tay, Bao giờ cho đến tháng Mười, Hà Nội mùa đông năm 46, Mùa ổi, Thương nhớ đồng quê... và gần đây nhất là Đừng đốt đã làm nên nghệ hiệu Đặng Nhật Minh không trộn lẫn vào đâu được và là một trong những “cái đinh” của nền điện ảnh nước nhà.
Vẫn còn ẩn số, nhưng đã bớt... “rác”
Nhìn vào danh sách những phim tranh giải lần này, chưa biết Cánh diều vàng thuộc về phim nào, của ai, nhưng chắc chắn ở mùa giải này đã bớt đi rất nhiều “rác”.
Trước hết, theo dự đoán của dư luận, các phim Cát nóng của đạo diễn Lê Hoàng (Hãng phim Giải phóng) và Đam mê của đạo diễn Phi Tiến Sơn (Hãng phim truyện I, Việt Nam) cũng chính là hai phim đã được chiếu ra mắt trong LHP Quốc tế Hà Nội 2012 diễn ra từ 25-29/11/2012 vừa qua. Ngay sau khi trình làng, cả hai phim đã được dư luận và các trang mạng xếp vào danh sách “thảm hoạ điện ảnh” năm 2012. Dù vậy, dưới con mắt của các nhà chuyên môn, hai phim này vẫn có cơ hội đoạt được những thứ hạng cao cho các hạng mục. Bởi lẽ, sự chênh lệch về nhận thức nói chung và nhận thức thẩm mỹ giữa công chúng và các thành viên Ban giám khảo hiện vẫn còn một khoảng cách khá xa. Mặt khác, trong khoảng vài chục năm nay, từ khi nước ta mở cửa nền kinh tế theo hướng thị trường, thị hiếu thẩm mỹ của công chúng có chiều hướng thích xem phim thương mại có tính chất giải trí hơn là phim nghệ thuật.
Vì thế, ngay trong buổi công chiếu hôm 25/11 tại LHP Quốc tế Hà Nội 2012, có người thắc mắc rằng vì sao gọi một phim quay bằng máy quay phim truyền hình như Cát nóng lại gọi là phim điện ảnh. Đạo diễn Lê Hoàng tỉnh queo, trả lời thẳng thừng rằng: “Bộ phim được quay bằng máy quay truyền hình, nhưng đó lại là một bộ phim nhựa”, bởi lẽ “Nhựa hay không là do cái đầu”. Rồi người ta lại nói: chẳng hiểu đạo diễn Lê Hoàng hay diễn viên Hồng Quế, ai đáng xấu hổ hơn ai?
Cùng chung cảnh bị “ném đá”, Đam mê của đạo diễn Phi Tiến Sơn mắc lỗi vì có một kết cục khá buồn, kể một câu chuyện không thuyết phục, những luận đề rất ngây ngô khi để các nhân vật đều có những kết cục không hay: “Bảo Hoa tự sát bên Mỹ; Kiều Hạnh, Mỹ Hoàng ngơ ngác trong viện tâm thần; Lam Kiều thì vật vờ trong trại cai nghiện” chỉ vì đồng nghiệp “chơi xấu”. Ấy là còn chưa nói đến dàn diễn viên trong Đam mê diễn xuất căng cứng khiến người xem có cảm giác như đạo diễn không có tác động nhiều đến diễn xuất của họ... Mặc, đấy là chuyện của những người đứng ngoài chuyên môn.
Còn một phim cũng lọt vào danh sách “thảm họa điện ảnh 2012” tham gia tranh giải lần này là Gia sư nữ quái của đạo diễn Lê Bảo Trung. Thế nhưng vị đạo diễn này vẫn bảo lưu quan điểm của mình rằng: “Phim không hướng đến nghệ thuật cao siêu, chỉ cốt làm cho khán giả cười thoải mái!”. Vì thế, tình tiết xoay quanh câu chuyện cô tiểu thư (Bảo Thy đóng) không chịu học mà muốn làm giang hồ “sạch” như cha, rồi chuyện hai chàng sinh viên (Trấn Thành và Issac đóng) suốt ngày ăn mì gói, đến mức ca khúc chính của phim là bài hát ca ngợi... mì gói và vắt óc tìm trăm mưu ngàn kế để trốn nợ tiền nhà trọ!? Âu cũng là chuyện không mấy khó hiểu.
Chỉ biết rằng ẩn số lớn nhất của Cánh diều vàng năm nay đang nghiêng về Lạc lối của đạo diễn Nhuệ Giang, bởi lẽ hiện nó vẫn còn chưa xuất đầu lộ diện với công chúng. Tuy nhiên, nhiều người tỏ ra lo ngại rằng nhìn vào một loạt phim của Nhuệ Giang người ta thấy ngôn ngữ cũng như cách thể hiện khá cũ so với hơi thở của cuộc sống điện ảnh đương đại.
Đáng mừng là những phim như: Hello cô Ba, Ngôi nhà trong hẻm, Giấc mộng giàu sang, Ranh giới trắng đen, Nàng men chàng bóng… năm nay không tham gia tranh giải, cũng có nghĩa là bớt đi nhiều “rác thải” cho điện ảnh nước nhà.
Bạch Dương