Hàng loạt trận động đất cùng tiếng nổ phát ra từ lòng đất khiến huyện Bắc Trà My sau đó đã phải họp bàn khẩn nhằm tìm câu trả lời chắc chắn về sự an toàn của đập từ Ban Quản lý Nhà máy thủy điện Sông Tranh 2 và người dân thì rất hoang mang lo lắng.
Cách đây ít lâu, tôi vào thị trấn Tiên Phước (Quảng Nam) thăm người nhà, thì buổi trưa hôm ấy “dính” trận động đất nhẹ, nhà cửa, công trình xung quanh hơi bị rung rinh. Đến chiều, cậu con trai tôi đang công tác tại một đơn vị quân đội thi công đường Trường Sơn, đoạn Tiên Phước - Bắc Trà My trở về cho hay: Lúc đó tại thị trấn Bắc Trà My và các xã xung quanh lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2, cường độ động đất mạnh hơn ở Tiên Phước nhiều, lại có tiếng nổ phát ra từ trong lòng đất. Nhiều vùng cư dân 2 huyện trên nằm dưới hạ lưu đập thủy điện Sông Tranh 2, vì thế dân tình đều tỏ ra lo lắng. Đã nhiều tháng nay, việc khắc phục sự cố rò rỉ đập xem ra vẫn chưa được cơ bản và triệt để. Đến khi tôi trở ra Hà Nội, cậu con điện báo: Tối 3/9/2012 lại có động đất, nhiều tiếng nổ lớn cùng sự rung lắc còn mạnh hơn nữa ở khu vực lòng hồ thủy điện. Chính ông Chủ tịch huyện Bắc Trà My sau đó đã phải họp bàn khẩn nhằm tìm câu trả lời chắc chắn về sự an toàn của đập từ Ban Quản lý Nhà máy thủy điện Sông Tranh 2. Tất nhiên, phía Ban quản lý vẫn trấn an dư luận như mấy lần trước.
Xung quanh Đập thủy điện Sông Tranh 2 có nhiều chấn động gây hoang mang cho người dân. Ảnh: PV
Mới đây, có đoàn đại biểu Quốc hội cùng một số nhà khoa học chuyên ngành đi vào Bắc Trà My thị sát tình hình sự cố rò rỉ nước của Nhà máy thủy điện Sông Tranh 2. Sau đó một vị PGS.TS thành viên trong đoàn đã có ngay một bài báo đăng trên tạp chí Khoa học và Tổ quốc (số tháng 8/2012) - Cơ quan ngôn luận của Liên hiệp các hội KHKTVN, trong đó ông nêu ra “10 điều ngạc nhiên” khi đi vào trong lòng đập thăm quan. Có thể điểm qua vài “ngạc nhiên” ấy: Đến đại biểu Quốc hội cũng không được Ban quản lý cho phép mang máy quay phim, máy ảnh vào để chụp sự cố; Ở dưới tầng thứ ba của lòng đập, nghe tiếng nước thấm qua không phải chỉ 75lít/giây như thông báo, mà “chảy ào ào như thác”; Thiết bị cùng cách đo độ rò rỉ nước, đo địa chấn công trình quá là thô sơ, khó đảm bảo độ chính xác, không tương xứng với công trình trị giá hàng nghìn tỷ đồng...
Rồi, một nhà khoa học khác chuyên về xây dựng đập lớn - GS.TSKH. Phạm Hồng Giang, nguyên Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, hiện là Chủ tịch Hội Đập lớn và Phát triển nguồn nước Việt Nam còn cho tôi biết thêm hai điều liên quan đến chất lượng thi công. Một là, ông Giám đốc Công ty Xây dựng thủy lợi chịu trách nhiệm thi công chính công trình này đã bị bắt trước ngày phát hiện sự cố rò rỉ vì những bê bối bán thầu cho các “B phẩy” nhằm trục lợi. Hai là, hiện có 2 đơn vị đang được chỉ định khắc phục sự cố, dán tấm chống thấm phía thượng lưu đập (của Việt Nam và Trung Quốc). Theo ý kiến của nhiều chuyên gia thì việc này đáng ra nên tập trung vào một đơn vị chuyên ngành để dễ theo dõi đánh giá về chất lượng và cần công nghệ tiên tiến nhất. Các chuyên gia đã từng đề xuất áp dụng công nghệ của một hãng của Thụy Sĩ, vì hãng này đã có nhiều kinh nghiệm và uy tín trên thế giới, song không được chấp nhận.
Đã qua mấy tháng kể từ khi phát hiện sự cố rò rỉ trên thân đập cho đến nay, dường như những người có trách nhiệm ở đây vẫn cố tình bưng bít, né tránh điều gì. Phải chăng họ chưa thấy hết nguyên nhân, chưa thực sự áp dụng biện pháp tốt nhất, nhanh nhất để khắc phục sự cố? Họ vẫn trấn an dư luận về sự “an toàn tuyệt đối” trong khi chưa có biện pháp tức thời, hiệu quả nhằm ngăn chặn những xâm hại lâu dài trong lòng khối đập bê-tông cốt thép khổng lồ kia. Và điều đáng lo ngại nữa, toàn bộ công trình lại nằm trong vùng thường xuyên xảy ra động đất.
Rõ ràng, từ những điều mắt thấy tai nghe ở trên, những ai quan tâm đến việc khắc phục sự cố rò rỉ ở Nhà máy thủy điện Sông Tranh 2, vẫn không thể nguôi ngoai nỗi lo lắng.
Phạm Quang Đẩu