Chất béo là nguồn năng lượng của não bộ và hệ thần kinh của trẻ
Chất béo không chỉ đơn thuần là nguồn năng lượng, mà còn là thành phần cấu trúc thiết yếu của não bộ và hệ thần kinh đặc biệt là ở trẻ.
Về vai trò đối với phát triển trí não, chuyên gia dinh dưỡng ThS.BS. Vũ Thị Lan Anh, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông (Hà Nội) cho biết các acid béo như DHA và ARA tham gia trực tiếp vào cấu trúc màng tế bào thần kinh và bao myelin, giúp dẫn truyền xung động thần kinh nhanh và hiệu quả.
Đồng thời, chất béo còn góp phần hình thành các kết nối synapse – nền tảng của học tập và trí nhớ. Thiếu chất béo thiết yếu có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận thức, sự tập trung và cả thị giác của trẻ. Ngoài ra, chất béo còn giúp hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K – những yếu tố quan trọng đối với tăng trưởng và miễn dịch.
Chất béo là nguồn năng lượng của não bộ và hệ thần kinh của trẻ.
Phân tích về chất lượng chất béo, bác sĩ nhấn mạnh rằng đối với trẻ em đây là giai đoạn não bộ và thể chất phát triển mạnh, nên việc lựa chọn đúng loại chất béo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Theo đó, chất béo không bão hòa có nhiều trong dầu thực vật, cá béo, các loại hạt và quả bơ, cần được ưu tiên trong bữa ăn hằng ngày của trẻ. Nhóm chất béo này giúp duy trì tính linh hoạt của màng tế bào thần kinh, hỗ trợ hình thành và hoàn thiện các kết nối não bộ, từ đó cải thiện khả năng học tập, ghi nhớ và tập trung. Đồng thời, chúng còn có tác dụng giảm viêm và bảo vệ sức khỏe tim mạch ngay từ sớm.
Ngược lại, chất béo bão hòa và trans fat thường có nhiều trong mỡ động vật, đồ chiên rán, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn, nếu sử dụng thường xuyên sẽ gây bất lợi cho sức khỏe. Khi sử dụng quá nhiều ở trẻ có thể làm tăng cholesterol xấu, ảnh hưởng đến chuyển hóa, đồng thời gây stress oxy hóa, từ đó tác động không tốt đến chức năng não bộ và khả năng nhận thức.
Tuy nhiên đối với trẻ việc loại bỏ hoàn toàn chất béo từ động vật ra khỏi chế độ ăn là sai lầm. Vì chất béo từ động vật giúp xây dựng cấu trúc, chất béo từ thực vật giúp phát triển các chức năng của trẻ. Việc phân bổ tỉ lệ giữa chất béo động vật và thực vật là rất quan trọng và cần thiết cho sự phát triển của trẻ, với tỷ lệ tốt nhất: Chất béo động vật/chất béo thực vật = 30/70
"Vì vậy, đối với trẻ học đường, nguyên tắc quan trọng là ưu tiên chất béo tốt, hạn chế chất béo xấu, linh hoạt giữa chất béo động vật và thực vật đảm bảo vừa hỗ trợ phát triển trí não, vừa phòng ngừa sớm các rối loạn chuyển hóa và bệnh lý mạn tính trong tương lai", ThS.BS. Vũ Thị Lan Anh cho biết.
Omega-3 có vai trò gì đối với trẻ?
Liên quan đến Omega-3 (DHA), ThS.BS. Vũ Thị Lan Anh cho biết đây là nhóm acid béo có vai trò nổi bật trong phát triển não và thị giác. Trong đó, DHA là thành phần chính của màng neuron và võng mạc, trong khi EPA góp phần điều hòa viêm và ổn định chức năng thần kinh. Việc bổ sung đầy đủ Omega-3 có liên quan đến cải thiện trí nhớ, khả năng tập trung, hành vi và kỹ năng học tập ở trẻ. Ngược lại, thiếu hụt trong giai đoạn phát triển nhanh có thể ảnh hưởng lâu dài đến nhận thức và thị lực.
Theo đó, khuyến nghị nên ưu tiên các thực phẩm giàu chất béo có giá trị sinh học cao. Trong đó, nhóm chất béo không bão hòa đa như Omega-3 và Omega-6 có nhiều trong cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi), dầu cá, hạt lanh, hạt chia, quả óc chó và các loại dầu thực vật. Bên cạnh đó, chất béo không bão hòa đơn từ dầu ô liu, quả bơ và các loại hạt cũng rất có lợi. Đối với chất béo bão hòa, bà cho rằng vẫn cần thiết nhưng chỉ nên sử dụng ở mức hợp lý, tránh lạm dụng.
Đề cập đến việc sử dụng chất béo, theo ThS.BS Vũ Thị Lan Anh, việc cung cấp chất béo cho trẻ học đường cần cân bằng, bởi cả thiếu và thừa đều gây tác hại.
Nếu trẻ ăn quá ít chất béo, não bộ và hệ thần kinh sẽ phát triển không tối ưu, dẫn đến khả năng học tập kém, thị lực suy giảm và khó hấp thu các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K. Ngược lại, khi trẻ tiêu thụ quá nhiều chất béo, đặc biệt là chất béo bão hòa và trans fat, sẽ tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa, đồng thời ảnh hưởng xấu đến chức năng nhận thức, khả năng tập trung và sức khỏe lâu dài.
Do đó, việc cân đối lượng và loại chất béo trong khẩu phần là yếu tố then chốt giúp trẻ phát triển trí não, thị giác và sức khỏe toàn diện.
