Vaccine ung thư mới giúp giảm 42% nguy cơ tái phát u hắc tố

Tại Đại hội Ung thư học châu Âu diễn ra ở thủ đô Madrid (Tây Ban Nha), kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 mang tên INTerpath-001 đối với vaccine ung thư tân kháng nguyên cá thể hóa intismeran autogene (mRNA-4157/V940), kết hợp với liệu pháp miễn dịch pembrolizumab (Keytruda) của hai hãng dược phẩm Merck và Moderna, đã chính thức được công bố trong phiên toàn thể mở màn. 

Thông tin này thu hút sự chú ý đặc biệt, khi nhiều người có mặt tại hội trường đã đứng dậy vỗ tay chúc mừng. Đây là một khoảnh khắc vô cùng hiếm hoi trong các hội nghị chuyên ngành  mang tính hàn lâm cao. 

Đột phá trong điều trị bổ trợ u hắc tố

Thử nghiệm trên tuyển chọn 1.137 bệnh nhân mắc u hắc tố da từ giai đoạn 2B đến giai đoạn 4, những người đã trải qua phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u. Các bệnh nhân được phân chia ngẫu nhiên thành 2 nhóm, trong đó phần lớn sử dụng vaccine cá thể hóa kết hợp cùng thuốc miễn dịch pembrolizumab, số còn lại dùng giả dược đi kèm thuốc miễn dịch.

Sau khoảng thời gian theo dõi trung vị hơn 24 tháng, nhóm bệnh nhân được tiêm vaccine ghi nhận mức giảm nguy cơ tái phát hoặc tử vong lên tới 42% so với nhóm đối chứng. Tại mốc thời gian 2 năm, tỷ lệ người bệnh sống không tái phát đạt mức 82,2% ở nhóm vaccine, trong khi con số này ở nhóm chỉ dùng thuốc miễn dịch là 70%. 

Bên cạnh đó, nguy cơ bệnh di căn xa hoặc dẫn đến tử vong cũng giảm tới 38%. Điểm khác biệt lớn nhất của loại vaccine này so với các dòng vaccine phòng bệnh truyền nhiễm là nó được thiết kế riêng cho từng cơ địa sau phẫu thuật, nhằm ngăn chặn sự quay trở lại của tế bào ác tính.

Để tạo ra loại thuốc này, các bác sĩ đã tiến hành giải trình tự gen từ khối u đã cắt bỏ, đối chiếu với mô lành rồi lựa chọn tối đa 34 đột biến đặc trưng mà hệ miễn dịch có khả năng nhận diện. 

Những đột biến này sau đó được mã hóa thông qua công nghệ mRNA giống vaccine trong đại dịch Covid-19, nhằm huấn luyện hệ miễn dịch tự động tìm kiếm và tiêu diệt triệt để các tế bào ung thư còn sót lại trong cơ thể. 

Giáo sư Georgina Long thuộc Viện U hắc tố Australia đã ví quy trình trên giống như việc "vẽ một tấm áp phích truy nã" dành riêng cho khối u của từng bệnh nhân. Giới chuyên môn đánh giá đây là một bước tiến mang tính chuẩn mực mới trong việc điều trị bổ trợ u hắc tố.

Lộ trình cấp phép gặp rào cản

Dù mang lại tín hiệu tích cực, tuy nhiên vẫn còn nhiều điều phải bàn. Về thời gian sống toàn bộ, tỷ số nguy cơ ghi nhận ở mức 0,77 nhưng khoảng tin cậy trải rộng và chưa đạt đến ngưỡng ý nghĩa thống kê, đồng nghĩa với việc chưa thể khẳng định chắc chắn vaccine giúp người bệnh kéo dài tuổi thọ. 

Thêm vào đó, đường cong sống không tái phát của 2 nhóm bệnh nhân gần như trùng khít nhau trong nửa năm đầu tiên, và lợi ích thực sự chỉ bắt đầu bộc lộ rõ rệt sau mốc thời gian đó. Những rào cản cũng không hề nhỏ, khi có một tỷ lệ nhất định bệnh nhân không thể tham gia do mẫu mô khối u không đạt chất lượng để tiến hành giải trình tự gen.

Về lộ trình thương mại hóa, loại vaccine này vẫn chưa được phê duyệt chính thức tại bất kỳ quốc gia nào trên thế giới, dù 2 hãng sản xuất đang khẩn trương hoàn thiện hồ sơ gửi lên các cơ quan quản lý y tế. 

Ông Stéphane Bancel, Giám đốc điều hành của Moderna, cho biết công ty và Merck đã chuẩn bị hồ sơ đề nghị cấp phép gửi Cơ quan Quản lý Thực phẩm & Dược phẩm Mỹ (FDA) từ giữa tháng 8, và kỳ vọng những sản phẩm này sẽ được phê duyệt trong năm 2027.

Dù vậy, thành công bước đầu này đang tạo ra nguồn động lực mạnh mẽ để các nhà nghiên cứu tiếp tục thử nghiệm ứng dụng vaccine trên nhiều dạng ung thư khác nhau như ung thư phổi, bàng quang và thận. 

Các chuyên gia y tế vẫn khuyến cáo người bệnh từng phẫu thuật u hắc tố không nên vì chờ đợi những loại dược phẩm chưa được cấp phép mà tự ý thay đổi hoặc trì hoãn phác đồ điều trị hiện tại.

Việc tuân thủ lịch tái khám định kỳ, chụp chiếu kiểm tra thường xuyên cùng với việc chủ động thông báo cho bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường vẫn là kim chỉ nam cho mỗi người bệnh trong hành trình chiến đấu với bệnh tật.