Vaccine HPV lần đầu vào tiêm chủng bắt buộc: Ai sẽ được tiêm miễn phí từ 1/7/2026?

1. HPV là gì và nguy hiểm ra sao?

HPV (Human Papillomavirus) là loại virus phổ biến, lây truyền chủ yếu qua đường tình dục với hơn 100 type khác nhau. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), HPV là nguyên nhân gây ra gần như toàn bộ các ca ung thư cổ tử cung. Ngoài ra, virus này còn liên quan đến nhiều bệnh lý nguy hiểm khác như:

• Ung thư âm hộ, âm đạo
• Ung thư hậu môn
• Ung thư dương vật
• Ung thư vòm họng, hầu họng
• Mụn cóc sinh dục...

Tại Việt Nam, ung thư cổ tử cung hiện nằm trong nhóm ung thư phổ biến ở phụ nữ. Mỗi năm ghi nhận hàng nghìn ca mắc mới và nhiều trường hợp tử vong do phát hiện muộn.

2. Ai sẽ được tiêm vaccine HPV miễn phí từ 1/7/2026?

Theo lộ trình triển khai Chương trình Tiêm chủng mở rộng, vaccine HPV sẽ được đưa vào danh mục vaccine tiêm miễn phí cho trẻ em gái trong độ tuổi phù hợp. Dự kiến, nhóm được ưu tiên tiêm miễn phí gồm: Bé gái từ 9 đến dưới 15 tuổi, tùy theo kế hoạch triển khai từng địa phương; tiêm chủ yếu tại trường học và cơ sở y tế công lập. Đây là nhóm tuổi được đánh giá có hiệu quả bảo vệ tốt nhất vì phần lớn chưa phơi nhiễm với HPV. Các nghiên cứu cho thấy vaccine HPV phát huy hiệu quả cao nhất khi được tiêm trước khi có quan hệ tình dục.

Bộ Y tế sẽ tiếp tục công bố hướng dẫn chi tiết về độ tuổi, lịch tiêm và phạm vi triển khai trong thời gian tới.

3. Vì sao vaccine HPV được đưa vào Chương trình tiêm chủng mở rộng?

Gánh nặng ung thư cổ tử cung vẫn cao

TS. Đỗ Tuấn Đạt, nguyên Chủ tịch, giám đốc công ty TNHH MTV vaccine và sinh phẩm số 1 (Vabiotech) cho biết: Ung thư cổ tử cung là một trong số ít bệnh ung thư có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vaccine và tầm soát sớm. Tuy nhiên, nhiều phụ nữ Việt Nam vẫn phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn.

Việc đưa vaccine HPV vào tiêm chủng miễn phí giúp tăng cơ hội tiếp cận cho trẻ em và gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn, từ đó giảm tỷ lệ mắc bệnh trong tương lai.

Vaccine HPV đã được chứng minh hiệu quả

WHO và nhiều tổ chức y khoa lớn trên thế giới đều khuyến nghị tiêm vaccine HPV như biện pháp dự phòng ung thư cổ tử cung hiệu quả. Nhiều quốc gia triển khai tiêm chủng HPV diện rộng đã ghi nhận:

• Giảm tỷ lệ nhiễm HPV nguy cơ cao
• Giảm tổn thương tiền ung thư cổ tử cung
• Giảm tỷ lệ mụn cóc sinh dục
• Giảm nguy cơ ung thư liên quan HPV.

Một số nghiên cứu cho thấy vaccine HPV có thể phòng ngừa trên 90% trường hợp ung thư cổ tử cung liên quan các type HPV nguy cơ cao phổ biến.

Phù hợp chiến lược phòng chống ung thư

WHO đặt mục tiêu toàn cầu loại trừ ung thư cổ tử cung trong thế kỷ này. Một trong những chiến lược trọng tâm là tăng tỷ lệ tiêm vaccine HPV ở trẻ em gái. Việc Việt Nam đưa vaccine HPV vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm gánh nặng bệnh tật lâu dài.

Vaccine HPV giúp phòng những bệnh gì?

Nhiều người nghĩ vaccine HPV chỉ giúp phòng ung thư cổ tử cung. Thực tế, vaccine còn giúp giảm nguy cơ:

• Ung thư hậu môn
• Ung thư âm đạo
• Ung thư âm hộ
• Một số ung thư vùng đầu cổ liên quan HPV
• Mụn cóc sinh dục.

Hiện nay có nhiều loại vaccine HPV, giúp phòng các type HPV nguy cơ cao phổ biến như HPV 16 và HPV 18 – hai type liên quan phần lớn ca ung thư cổ tử cung.

4. Những hiểu lầm phổ biến về vaccine HPV

Chỉ phụ nữ mới cần tiêm vaccine HPV?: Đây là hiểu lầm khá phổ biến vì nam giới cũng có thể nhiễm HPV và mắc các bệnh liên quan như mụn cóc sinh dục hoặc ung thư hậu môn, ung thư hầu họng. Nhiều quốc gia hiện đã triển khai tiêm vaccine HPV cho cả bé trai nhằm giảm lây truyền virus trong cộng đồng.

Tiêm vaccine HPV rồi không cần tầm soát ung thư cổ tử cung?: Vaccine HPV giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nhưng không bảo vệ tuyệt đối trước mọi type HPV gây ung thư. Vì vậy, phụ nữ vẫn cần khám phụ khoa định kỳ, tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo, duy trì lối sống tình dục an toàn...

Vaccine HPV ảnh hưởng khả năng sinh sản?: Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy vaccine HPV gây vô sinh hoặc ảnh hưởng khả năng sinh sản. WHO, CDC Hoa Kỳ và nhiều tổ chức y tế lớn đều đánh giá vaccine HPV an toàn, hiệu quả khi sử dụng đúng chỉ định.

Các phản ứng sau tiêm thường nhẹ và thoáng qua như:

• Đau tại chỗ tiêm
• Mệt nhẹ
• Sốt nhẹ
• Chóng mặt thoáng qua...

Đã quan hệ tình dục thì tiêm vaccine HPV không còn tác dụng?: Người đã quan hệ tình dục vẫn có thể được hưởng lợi từ vaccine HPV nếu chưa nhiễm tất cả các type HPV có trong vaccine. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ cao nhất vẫn là tiêm sớm trước khi phơi nhiễm với virus.

5. Cần lưu ý gì khi tiêm vaccine HPV?

Để vaccine phát huy hiệu quả tốt, cần:

• Tiêm đúng độ tuổi khuyến nghị.
• Tiêm đủ số mũi theo hướng dẫn.
• Theo dõi sau tiêm tại cơ sở y tế.
• Không chủ quan bỏ qua tầm soát ung thư cổ tử cung.

Bên cạnh tiêm vaccine, việc duy trì lối sống lành mạnh, quan hệ tình dục an toàn và khám sức khỏe định kỳ vẫn đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh.

Việc vaccine HPV lần đầu được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng từ ngày 1/7/2026 không chỉ giúp tăng cơ hội tiếp cận vaccine cho trẻ em mà còn mở ra kỳ vọng giảm gánh nặng ung thư cổ tử cung trong tương lai. Đây được xem là một trong những bước tiến quan trọng của y tế dự phòng Việt Nam trong chiến lược bảo vệ sức khỏe phụ nữ và cộng đồng.

Mời độc giả xem thêm video: